Gece Namazı · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 1185. hadis

Mahmud ibn al-Rabi rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Gece Namazı
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Mahmud ibn al-Rabi tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ‏.‏ فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَأَفْعَلُ ‏"‏‏.‏ فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ‏"‏‏.‏ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ‏.‏ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ‏.‏

Çeviri

Bana İshak anlattı, bize Yakub b. İbrahim anlattı, bize babam anlattı, İbn Şihab'dan naklen; o da şöyle dedi: Bana Mahmud b. er-Rabi el-Ensârî haber verdi ki o, Allah Resûlü ﷺ'i hatırlamakta ve evlerindeki kuyudan alıp yüzüne püskürttüğü bir yudum suyu da hatırlamaktaydı. Mahmud dedi ki: Bedir'de Allah Resûlü ﷺ ile birlikte bulunan İtbân b. Mâlik el-Ensârî'nin (Allah ondan razı olsun) şöyle dediğini işittim:

"Ben kavmim Beni Sâlim'e namaz kıldırıyordum. Benimle onlar arasında bir vadi vardı; yağmur yağdığında bu vadiyi geçip onların mescidine gitmek bana zor gelirdi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ'e geldim ve dedim ki: 'Gözlerim zayıfladı ve benimle kavmim arasındaki vadi yağmur yağdığında taşıyor, geçmem güçleşiyor. Keşke evime gelip orada bir yerde namaz kılsanız da ben orayı namazgâh edinebilsem.' Allah Resûlü ﷺ, 'Yaparım,' buyurdu. Ertesi gün güneş yükseldikten sonra Allah Resûlü ﷺ ve Ebû Bekir (Allah ondan razı olsun) evime geldiler. Allah Resûlü ﷺ izin istedi, ben de izin verdim. Oturmadan önce, 'Evinden nerede namaz kılmamı istersin?' diye sordu. Ben de namaz kılmamı arzu ettiğim yeri işaret ettim. Allah Resûlü ﷺ kalktı, tekbir aldı, biz de arkasında saf tuttuk; iki rekat namaz kıldı, sonra selam verdi, biz de onunla birlikte selam verdik. Kendisi için hazırlanan hazîr yemeğiyle onu alıkoydum. Ev halkı, Allah Resûlü ﷺ'ün evimde olduğunu duyunca erkekler akın etti, evde insan kalabalığı arttı. İçlerinden biri, 'Mâlik ne yaptı, onu göremiyorum?' dedi. Bir başkası, 'O bir münafıktır, Allah'ı ve Resûlü'nü sevmez,' dedi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ, 'Böyle deme! Görmedin mi, o "Lâ ilâhe illallah" dedi, bunu sadece Allah'ın rızasını gözeterek söyledi,' buyurdu. Adam, 'Allah ve Resûlü daha iyi bilir; fakat vallahi biz onun sevgisini ve sohbetini ancak münafıklara yönelik görüyoruz,' dedi. Allah Resûlü ﷺ, 'Şüphesiz Allah, "Lâ ilâhe illallah" diyen ve bunu Allah'ın rızasını gözeterek söyleyen kimseyi cehenneme haram kılmıştır,' buyurdu." Mahmud dedi ki: Bu hadisi, içinde Allah Resûlü ﷺ'in son gazvesinde şehit olan Ebû Eyyûb'un da bulunduğu ve Yezîd b. Muâviye'nin komutan olduğu Rum diyarındaki bir topluluğa anlattım. Ebû Eyyûb bunu reddetti ve "Vallahi, Allah Resûlü ﷺ'in senin söylediğin şeyi asla söylediğini sanmıyorum," dedi. Bu durum bana çok ağır geldi ve eğer bu gazveden sağ salim dönersem, kavminin mescidinde hayatta bulursam İtbân b. Mâlik'e (Allah ondan razı olsun) bu hadisi sormak üzere kendime Allah'a adak adadım. Dönüşte hac veya umre ihramına girdim, sonra Medine'ye ulaşıncaya kadar yol aldım. Beni Sâlim'e geldim, baktım ki İtbân yaşlı ve kör bir ihtiyar olmuş, kavmine namaz kıldırıyor. Namazdan selam verince ona selam verdim, kim olduğumu bildirdim ve o hadisi sordum. O da bana hadisi ilk seferde anlattığı gibi aynen anlattı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ evinde namaz kıldı ve dayanaksız zanlardan sakındırdı.

Arka plan ve bağlam

Itban ibn Malik, görme zayıflığı ve yağmur yağdığında taşan vadi nedeniyle cemaatine imamlık yapamıyordu. Peygamber ﷺ’den evinde, namaz kılabileceği bir yerde namaz kılmasını istedi. Daha sonra Itban bu olayı Mahmud ibn er-Rabi‘e doğruladı.

Kavramlar ve açıklamalar
Tekbir

Namazın başında “Allahu ekber” demek.

Selam

Namazı sona erdiren kapanış selamı.

Hazire

Arpa unu ve et suyuyla yapılan bir yemek.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan evde namaz kılmanın geçerli olduğu ve kişinin evinde düzenli bir namaz yeri ayırabileceği sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ iki rekât namaz kıldı ve oradakilerin arkasında saflar hâlinde durmalarını sağladı. Olay ayrıca kimsenin gelişigüzel biçimde münafıklıkla suçlanmaması gerektiğini vurgular: Açıkça dile getirilen iman beyanı ciddiye alınmalı, samimiyeti ise nihayetinde Allah’a bırakılmalıdır. Âlimler, ateşten korunma vaadini Allah’ın rızasını içtenlikle aramaya bağlar; bunu samimiyetsizce iman beyan etmeye izin olarak yorumlamazlar.

Günümüz için dersler
  1. Evinde huzurla namaz kılabileceğin temiz ve sabit bir yer ayır.
  2. Şüpheye dayanarak kimseyi münafıklıkla suçlama; bildiğin şeyleri söyle ve kişinin iç dünyası hakkındaki hükmü Allah’a bırak.
  3. Başkaları imanını değerlendirse bile namazını Allah’a içtenlikle yönelt.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.