Sahih al-Bukhari, 1186. hadis
Itban bin Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Itban bin Malik tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ. فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ ". فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ. فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ.
Bana İshak anlattı, bize Yakub bin İbrahim anlattı, bize babam anlattı, İbn Şihab'dan naklen; o da şöyle dedi: Bana Mahmud bin er-Rabi' el-Ensarî haber verdi ki o, Allah Resûlü ﷺ'i hatırlamakta ve evlerindeki kuyudan alıp yüzüne püskürttüğü bir yudum suyu da hatırlamaktaydı. Mahmud dedi ki: Bedir'de Allah Resûlü ﷺ ile birlikte bulunan İtbân bin Mâlik el-Ensarî'nin -Allah ondan razı olsun- şöyle dediğini işittim:
"Ben kavmim Beni Salim'e namaz kıldırıyordum. Aramızda bir vadi vardı; yağmur yağdığında bu vadi taşar ve onların mescidine gitmek için onu geçmek bana çok zor gelirdi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ'e geldim ve dedim ki: 'Gözlerim zayıfladı ve aramızdaki vadi yağmurlu havalarda taşıyor, geçmekte güçlük çekiyorum. Keşke evime teşrif etseniz de orada namaz kılacağım bir yer belirleyip orayı kendime mescit edinsem.' Allah Resûlü ﷺ buyurdular ki: 'Yaparım.' Ertesi gün güneş yükseldikten sonra Allah Resûlü ﷺ ve Ebû Bekir -Allah ondan razı olsun- evime geldiler. Allah Resûlü ﷺ içeri girmek için izin istedi, ben de izin verdim. Oturmadan önce buyurdular ki: 'Evinden nerede namaz kılmamı istersin?' Ben de namaz kılmasını istediğim yeri işaret ettim. Allah Resûlü ﷺ kalktı, tekbir aldı, biz de arkasında saf tuttuk. İki rekat namaz kıldı, sonra selam verdi, biz de O selam verince selam verdik. Kendisi için hazırlanan 'hazîr' adlı yemeği ikram etmek üzere O'nu alıkoydum. Ev halkı Allah Resûlü ﷺ'ün evimde olduğunu duyunca erkekler toplandı, evde insan kalabalığı arttı. İçlerinden biri: 'Mâlik ne yaptı, onu göremiyorum?' dedi. Başka biri: 'O bir münafıktır, Allah'ı ve Resûlü'nü sevmez' diye karşılık verdi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ buyurdular ki: 'Böyle deme! Görmedin mi ki o, sadece Allah'ın rızasını gözeterek "Lâ ilâhe illallah" dedi.' Adam: 'Allah ve Resûlü daha iyi bilir. Ama vallahi biz onun sevgisini ve sohbetini ancak münafıklara yönelik görüyoruz' dedi. Allah Resûlü ﷺ buyurdular ki: 'Şüphesiz Allah, sadece Allah'ın rızasını gözeterek "Lâ ilâhe illallah" diyeni Cehennem ateşine haram kılmıştır.'" Mahmud dedi ki: Bu hadisi, içinde Allah Resûlü ﷺ'in son gazvesinde şehit olan Ebû Eyyûb'un da bulunduğu ve Yezîd bin Muâviye'nin komutan olduğu Rum diyarındaki bir gruba anlattım. Ebû Eyyûb bunu inkâr etti ve: 'Vallahi sanmıyorum ki Allah Resûlü ﷺ senin söylediğin şeyi hiç söylemiş olsun' dedi. Bu söz bana çok ağır geldi ve eğer bu gazveden sağ salim dönersem, kavminin mescidinde hayatta bulursam İtbân bin Mâlik'e -Allah ondan razı olsun- bu meseleyi sormak üzere Allah'a adakta bulundum. Gazveden dönünce hac veya umre için ihrama girdim, sonra Medine'ye varıncaya kadar yol aldım. Beni Salim'e geldim, baktım ki İtbân yaşlı ve kör bir ihtiyar olmuş, kavmine namaz kıldırıyor. Namazdan selam verince ona selam verdim, kim olduğumu bildirdim ve o hadisi sordum. O da bana hadisi ilk anlatışıyla birebir aynı şekilde anlattı.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimi bir iman ikrarı Ateş’ten korur; başkaları hakkında kolayca hüküm vermeyin.
‘Itban ibn Malik, görme zayıflığı ve yağmur yağdığında taşan bir vadi nedeniyle halkına ulaşmakta zorlandığı için Peygamber ﷺ’den evinde namaz kılmasını istedi. Namazdan sonra, orada bulunmayan bir adama münafık denildi; Peygamber ﷺ böyle kesin bir hüküm vermeyi yasakladı ve adamın iman ikrarına dikkat çekti.
Allah’tan başka ibadete layık hiçbir ilah yoktur.
Bir işi Allah’ın rızasını kazanmak için samimiyetle yapmak.
Rivayette Peygamber ﷺ için hazırlanan bir yemek.
Âlimler buradan, iman ikrarının samimiyetle dile getirildiğinde Ateş’ten korunmayı gerektirdiği sonucunu çıkarırlar; bu metin samimi imandan ve onun gereklerinden ayrı düşünülmemelidir. Rivayet ayrıca kesin delil olmaksızın birini münafık diye nitelememek konusunda uyarır: İnsanlar görüneni değerlendirir, kalplerde olanı ise Allah bilir. Peygamber’in ﷺ evinde namaz kılması, evde namaz için bir yer ayrılabileceğini ve bir misafirin ev sahibine nerede namaz kılacağını sorabileceğini de gösterir.
- Birinin imanına yalnızca şüpheye veya bulunduğu çevreye dayanarak hükmetmeyin.
- İbadette niyetinizi yenileyin ve Allah’ın rızasını gözetin.
- Sağlık veya koşullar cemaatle buluşmayı zorlaştırdığında uygun yardım isteyerek namazı erişilebilir kılın.
Bu rivayet Mahmud ibn er-Rabi‘ ve ‘Itban ibn Malik’in kıssasını da içerir ve bu anlatının bağlamını tanımaya yardımcı olur.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Bu hadis, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini vurgular; bu da Allah’ın rızasını samimiyetle gözetmekle uyumludur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.