Sahih al-Bukhari, 2333. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ibrahim ibn al‑Mundhiral‑Bukhari'e aktardıإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ
- 2Abu Damraأَبُو ضَمْرَةَ
- 3Musa ibn Uqbaمُوسَى بْنُ عُقْبَةَ
- 4Nafi'نَافِعٍ
- 5Abdullah ibn Umarعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَمْشُونَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يُفَرِّجُهَا عَنْكُمْ. قَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ، فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ بَنِيَّ، وَإِنِّي اسْتَأْخَرْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا فَرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ. فَفَرَجَ اللَّهُ فَرَأَوُا السَّمَاءَ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهَا كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ مِنْهَا فَأَبَتْ حَتَّى أَتَيْتُهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَبَغَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ، فَقُمْتُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَرْجَةً. فَفَرَجَ. وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ، فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ، فَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرُعَاتِهَا فَخُذْ. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ فَخُذْ. فَأَخَذَهُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ فَسَعَيْتُ.
Abdullah b. Ömer (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayet ettiğine göre, Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:
"Üç kişi yolda yürürken yağmura yakalandılar ve bir dağdaki mağaraya sığındılar. Dağdan kopan büyük bir kaya parçası mağaranın ağzını kapattı. Birbirlerine dediler ki: 'Sırf Allah rızası için işlediğiniz salih amellerinizi düşünün ve bunları vesile kılarak Allah'a dua edin; umulur ki bu kayayı üzerinizden kaldırır.' İçlerinden biri dedi ki: 'Ey Allah'ım! Benim yaşlı anne babam ve küçük çocuklarım vardı. Onlar için hayvan otlatırdım. Akşam yanlarına döndüğümde sütü sağar, önce anne babama içirir, sonra çocuklarıma verirdim. Bir gün geciktim ve gece olana kadar gelemedim. Onları uyumuş buldum. Her zamanki gibi sütü sağdım ve başuçlarında dikildim. Onları uyandırmayı hoş görmedim, ama çocuklara onlardan önce süt vermeyi de uygun bulmadım; oysa çocuklar açlıktan ayaklarımın dibinde ağlıyorlardı. Ta fecir doğuncaya kadar böyle bekledim. Ey Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı gözeterek yaptıysam, bize gökyüzünü görebileceğimiz bir açıklık ver.' Bunun üzerine Allah kayayı biraz araladı ve gökyüzünü gördüler. İkinci adam dedi ki: 'Ey Allah'ım! Amcamın bir kızı vardı ve onu bir erkeğin bir kadına duyabileceği en şiddetli sevgiyle seviyordum. Kendisinden murad almak istedim, ancak yüz dinar getirmedikçe kabul etmedi. Zorlukla bu parayı topladım. Ne zaman ki bacaklarının arasına oturdum, bana dedi ki: "Ey Allah'ın kulu! Allah'tan kork ve mühürü hakkıyla çöz." Ben de kalktım. Ey Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı gözeterek yaptıysam, sıkıntımızı gider.' Kaya biraz daha açıldı. Üçüncü adam dedi ki: 'Ey Allah'ım! Bir işçiyi belirli bir miktar pirinç karşılığında çalıştırdım. İşini bitirip hakkını isteyince ona pirinci takdim ettim, fakat almayı reddetti. Ben de o pirinci ekmeye devam ettim ta ki ondan inekler ve bir çoban elde edene kadar. Sonra yanıma geldi ve "Allah'tan kork" dedi. Ben de "Git, şu inekleri ve çobanlarını al" dedim. O, "Allah'tan kork, benimle alay etme" deyince, "Seninle alay etmiyorum, al götür" dedim. Ve hepsini aldı. Ey Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı gözeterek yaptıysam, kalan kısmı da aç.' Böylece Allah kayayı tamamen kaldırdı." Ebu Abdullah dedi ki: İbn Ukbe, Nafi'den rivayetle şöyle demiştir: "Ve ben de gayret gösterdim."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimiyetle yapılan ameller, Allah’tan ferahlık dilemeye vesile olabilir.
İnsanlardan övgü ya da çıkar beklemeden Allah’ın hoşnutluğunu istemek.
Altın sikke cinsinden büyük bir meblağ.
Belirli bir miktar pirinç; faraq bir hacim ölçüsüydü.
İmam Nevevî’nin de aralarında bulunduğu klasik âlimler, bu rivayeti samimi iyi amelleri anarak Allah’a dua etmenin caiz olduğuna delil gösterir. Üç kişi, yalnızca Allah’ın rızasını kazanmak için yaptıkları amelleri dile getirir: anne babaya bakmak, haram cinsel ilişkiden kaçınmak ve bir kişinin ücretini dürüstçe muhafaza edip ödemek. Örnekleri ayrıca ihlasın, iffetli olmanın ve başkalarının haklarını yerine getirmenin önemli ibadet biçimleri olduğunu vurgular. Rivayette belirli bir fıkhî hüküm hakkında dört mezhep arasında görüş ayrılığı bulunduğundan söz edilmez.
- Çaba gerektirse bile anne babana sabır ve özenle bak.
- Allah’a saygıdan dolayı haram bir ilişkiyi reddet ve başkalarının sınırlarına riayet et.
- Çalışanlara hak ettiklerinin tamamını öde ve mallarını dürüstlükle koru.
Bu rivayet, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini vurgular; kişiler Allah için samimiyetle yaptıkları amelleri anarak yardım ister.
Sahih al-Bukhari · #2334 (Sahih)Aynı bölümdeki bu rivayet, malı özenle koruma ve ondan doğan kazanç üzerindeki hakla ilgilidir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.