Şartlar · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2718. hadis

Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Şartlar
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abu Nu'aymal‑Bukhari'e aktardıأَبُو نُعَيْمٍ
  2. 2Zakariyyaزَكَرِيَّاءُ
  3. 3Amirعَامِرًا
  4. 4Jabirجَابِرٌ
  5. 5Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَهُ، فَدَعَا لَهُ، فَسَارَ بِسَيْرٍ لَيْسَ يَسِيرُ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ فَبِعْتُهُ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ، وَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ، ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَأَرْسَلَ عَلَى إِثْرِي، قَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ لآخُذَ جَمَلَكَ، فَخُذْ جَمَلَكَ ذَلِكَ فَهْوَ مَالُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ إِلَىَ الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ مُغِيرَةَ فَبِعْتُهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ وَغَيْرُهُ لَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ شَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ وَلَكَ ظَهْرُهُ حَتَّى تَرْجِعَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرْنَاكَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ تَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى أَهْلِكَ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَقِيَّةٍ‏.‏ وَتَابَعَهُ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ وَغَيْرِهِ عَنْ جَابِرٍ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ‏.‏ وَهَذَا يَكُونُ وَقِيَّةً عَلَى حِسَابِ الدِّينَارِ بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ‏.‏ وَلَمْ يُبَيِّنِ الثَّمَنَ مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ، وَابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ وَقِيَّةُ ذَهَبٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ بِمِائَتَىْ دِرْهَمٍ‏.‏ وَقَالَ دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِطَرِيقِ تَبُوكَ، أَحْسِبُهُ قَالَ بِأَرْبَعِ أَوَاقٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِعِشْرِينَ دِينَارًا‏.‏ وَقَوْلُ الشَّعْبِيِّ بِوَقِيَّةٍ أَكْثَرُ‏.‏ الاِشْتِرَاطُ أَكْثَرُ وَأَصَحُّ عِنْدِي‏.‏ قَالَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Çeviri

Ebû Nuaym bize rivayet etti, Zekeriyyâ bize rivayet etti ve dedi ki: Âmir'i şöyle derken işittim: Câbir -Allah ondan razı olsun- bana şunu anlattı: Bir gün yorgun ve bitkin düşmüş bir deve üzerinde seyahat ediyordu. Peygamber ﷺ yanından geçti, deveye vurdu ve ona dua etti. Bunun üzerine deve, daha önce hiç gitmediği kadar hızlı yürümeye başladı. Sonra Peygamber ﷺ,

"Onu bana bir ukıyye karşılığında sat" buyurdu. Ben, "Hayır" dedim. Tekrar, "Onu bana bir ukıyye karşılığında sat" buyurdu. Ben de onu sattım ancak Medine'deki aileme varıncaya kadar deveye binme hakkımı şart koştum. Medine'ye vardığımızda deveyi kendisine getirdim ve o da bana fiyatını ödedi. Oradan ayrıldım ama arkamdan birini gönderdi ve bana şöyle buyurdu: "Ben senin deveni senden alacak değildim; deveni geri al, artık o senin malındır." Şu'be, Muğîre'den, o da Âmir'den, o da Câbir'den rivayetle dedi ki: "Resûlullah ﷺ, Medine'ye kadar devenin sırtını bana tahsis etti." İshak, Cerîr'den, o da Muğîre'den rivayetle dedi ki: "Medine'ye varıncaya kadar sırtına binmem şartıyla onu sattım." Atâ ve başkaları ise, "Medine'ye kadar onun sırtı senindir" şeklinde rivayet ettiler. Muhammed b. el-Münkedir, Câbir'den rivayetle, "Medine'ye kadar sırtını kullanmayı şart koştu" dedi. Zeyd b. Eslem, Câbir'den rivayetle, "Dönünceye kadar sırtı senindir" dedi. Ebû'z-Zübeyr, Câbir'den rivayetle, "Medine'ye kadar sırtını sana verdik" dedi. A'meş, Sâlim'den, o da Câbir'den rivayetle, "Ailene ulaşıncaya kadar onunla yoluna devam et" dedi. Ubeydullah ve İbn İshak, Vehb'den, o da Câbir'den rivayetle, "Peygamber ﷺ onu bir ukıyye karşılığında satın aldı" dediler. Zeyd b. Eslem de Câbir'den yaptığı rivayette buna muvafakat etti. İbn Cüreyc, Atâ ve başkalarından, onlar da Câbir'den rivayetle, "Onu dört dinar karşılığında aldım" dediler. Bu miktar, dinarın on dirhem hesabıyla bir ukıyyeye denk gelir. Muğîre, Şa'bî aracılığıyla Câbir'den yaptığı rivayette fiyatı belirtmemiştir; aynı şekilde İbnü'l-Münkedir ve Ebû'z-Zübeyr de Câbir'den yaptıkları rivayetlerde fiyatı zikretmemişlerdir. A'meş, Sâlim'den, o da Câbir'den rivayetle, "Bir ukıyye altın" demiştir. Ebû İshak, Sâlim'den, o da Câbir'den rivayetle, "İki yüz dirheme" demiştir. Dâvud b. Kays, Ubeydullah b. Miksem'den, o da Câbir'den rivayetle, "Onu Tebük yolu üzerinde satın aldı; sanırım dört ukıyye dedi" diye nakletmiştir. Ebû Nadra, Câbir'den rivayetle, "Onu yirmi dinara satın aldı" demiştir. Ancak Şa'bî'nin "bir ukıyye" şeklindeki rivayeti daha yaygındır. Ebû Abdullah (Buhârî) şöyle demiştir: Bana göre deve sırtının kullanımının şart koşulduğuna dair rivayet daha yaygın ve daha sahihtir.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Cabir, üzerinde binme şartı kararlaştırılmış olarak devesini sattı ve deveyi geri aldı.

Kavramlar ve açıklamalar
Ukiyye

Kıymetli madenler için kullanılan tarihî bir ağırlık birimi; kesin bedel, rivayet tariklerinde farklı şekillerde aktarılır.

Satış şartı

Satışın parçası olan bir anlaşmadır; örneğin Cabir’in Medine’ye kadar deveye binme hakkı.

Âlimlerin çıkarımları

Buhari, binme şartının açıkça belirtildiği rivayetin en yaygın aktarılan rivayet olduğunu ve kendi değerlendirmesine göre en doğru rivayet sayıldığını belirtir. Âlimler buradan, satış yapan tarafların açık ve caiz bir şart üzerinde anlaşabilecekleri sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ ayrıca Cabir’e cömertçe davrandı: kararlaştırılan bedeli ödedi ve ardından deveyi ona geri verdi.

Günümüz için dersler
  1. Satıştan önce, satılan hayvanın geçici kullanımı gibi geçerli şartları açıkça belirleyin.
  2. Ticarette insanlara adil davranın: anlaşmalara uyun ve uygun olduğunda cömert olun.
  3. Bir anlaşma yaparken her iki tarafın da bedeli, şartları ve mülkiyet devrini anladığından emin olun.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.