Sahih al-Bukhari, 2717. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Urwa'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abdullah ibn Maslamaal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Urwaعُرْوَةَ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةََ،ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا، وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا، قَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ، فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ، وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ. فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا " ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Abdullah b. Mesleme bize rivayet etti, Leys bize rivayet etti, İbn Şihab'dan, Urve'den, Aişe'nin (Allah ondan razı olsun) kendisine haber verdiğine göre: Berîre, kitabet bedelinin hiçbir kısmını ödememiş olduğu halde, azatlık sözleşmesinde kendisine yardım etmesi için Aişe'ye geldi. Aişe ona dedi ki:
"Ailene (efendilerine) dön; eğer senin kitabet bedelini ödememi ve velâ hakkının bana ait olmasını kabul ederlerse, bunu yaparım." Berîre bu durumu ailesine iletti, ancak onlar kabul etmediler ve dediler ki: "Eğer sana bir iyilik yapmak isterse yapsın, ama velâ hakkı bizimdir." Bunun üzerine Aişe bunu Resûlullah ﷺ'a arz etti. O da Aişe'ye şöyle buyurdu: "Onu satın al ve azat et; çünkü velâ hakkı, azat edene aittir."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ hakkı, köleleştirilmiş kişiyi azat edene aittir; önceki sahibine değil.
Köleleştirilmiş kişinin özgürlüğüne kavuşmak için kararlaştırılan bir miktarı ödediği anlaşma.
Köleleştirilmiş kişinin azat edilmesiyle doğan ve mirasla ilgili bazı sonuçlar doğuran hukuki bağ.
Köleleştirilmiş kişiye resmî olarak özgürlüğünü verme.
Klasik âlimler bu rivayetten velânın, kişiyi fiilen azat edene ait olduğu ve sözleşmeyle başka birine devredilemeyeceği sonucunu çıkarırlar. Âişe, Berîre'nin azat bedelini ödemesine yardımcı olabilirdi; ancak sahipleri onu azat ettikten sonra velâ üzerinde hak iddia edemezdi. Fıkıh mezhepleri, velânın miras hukukundaki kesin uygulamasını ve sonuçlarını ele alırken bu ilkeyi kabul eder.
- Bir sözleşmede kimin hangi yükümlülük ve haklara sahip olduğunu önceden açıkça belirleyin.
- Maddi yardımda bulunurken, İslam kurallarına göre başkasına ait olan bir hak üzerinde hak iddia etmeyin.
- Karmaşık sözleşmeler ve miras meselelerinde uzman bir âlime danışın.
Bu rivayet de Berîre'nin mükâtebesini anlatır ve meselesinin hukuki bağlamını açıklığa kavuşturmaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #456 (Sahih)Burada da Berîre, mükâtebe sözleşmesiyle ilgili bir talepte bulunmak üzere Âişe'ye gelir; böylece bağlantılı mesele daha ayrıntılı biçimde aydınlanır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.