Şartlar · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2732. hadis

Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Şartlar
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَمَرْوَانَ، يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ، حَتَّى كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةً فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ ‏"‏‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ، فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ، وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا، بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ‏.‏ فَأَلَحَّتْ، فَقَالُوا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ، وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ، قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ، عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا، فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ، وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَطَشُ، فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ، فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ، إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ، وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ، فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَىٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَىٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ، وَمَعَهُمُ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ، وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ، وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ، وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمُ الْحَرْبُ، وَأَضَرَّتْ بِهِمْ، فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً، وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ، فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا، وَإِلاَّ فَقَدْ جَمُّوا، وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي، وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ، وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلاً، فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا، فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لاَ حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَىْءٍ‏.‏ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْىِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَىْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظٍ، فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَىَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِهِ‏.‏ قَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ، فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَىْ مُحَمَّدُ، أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنَ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الأُخْرَى، فَإِنِّي وَاللَّهِ لأَرَى وُجُوهًا، وَإِنِّي لأَرَى أَوْشَابًا مِنَ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ امْصُصْ بَظْرَ اللاَّتِ، أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ‏.‏ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لأَجَبْتُكَ‏.‏ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ، وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ، فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ، وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ‏.‏ فَقَالَ أَىْ غُدَرُ، أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَتَلَهُمْ، وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ، ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا الإِسْلاَمَ فَأَقْبَلُ، وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِعَيْنَيْهِ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ، وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ، فَقَالَ أَىْ قَوْمِ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ، وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ، يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُحَمَّدًا، وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ، فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، فَاقْبَلُوهَا‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا فُلاَنٌ، وَهْوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ ‏"‏‏.‏ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلاَءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ، فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ‏.‏ فَقَالَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا مِكْرَزٌ وَهْوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ ‏"‏‏.‏ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ، اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْكَاتِبَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنِ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ‏.‏ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ‏.‏ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لاَ نَكْتُبُهَا إِلاَّ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنِ الْبَيْتِ وَلاَ قَاتَلْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي‏.‏ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ ‏"‏ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لاَ تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ، وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ، إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا‏.‏ قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ كَيْفَ يُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جَاءَ مُسْلِمًا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو يَرْسُفُ فِي قُيُودِهِ، وَقَدْ خَرَجَ مِنْ أَسْفَلِ مَكَّةَ، حَتَّى رَمَى بِنَفْسِهِ بَيْنَ أَظْهُرِ الْمُسْلِمِينَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ هَذَا يَا مُحَمَّدُ أَوَّلُ مَا أُقَاضِيكَ عَلَيْهِ أَنْ تَرُدَّهُ إِلَىَّ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَقْضِ الْكِتَابَ بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ إِذًا لَمْ أُصَالِحْكَ عَلَى شَىْءٍ أَبَدًا‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَجِزْهُ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِمُجِيزِهِ لَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَافْعَلْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ‏.‏ قَالَ مِكْرَزٌ بَلْ قَدْ أَجَزْنَاهُ لَكَ‏.‏ قَالَ أَبُو جَنْدَلٍ أَىْ مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، أُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جِئْتُ مُسْلِمًا أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ لَقِيتُ وَكَانَ قَدْ عُذِّبَ عَذَابًا شَدِيدًا فِي اللَّهِ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَلَسْتَ نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ ‏"‏ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَسْتُ أَعْصِيهِ وَهْوَ نَاصِرِي ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَوَلَيْسَ كُنْتَ تُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ فَنَطُوفُ بِهِ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَأَخْبَرْتُكَ أَنَّا نَأْتِيهِ الْعَامَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا بَكْرٍ، أَلَيْسَ هَذَا نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ أَيُّهَا الرَّجُلُ، إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ يَعْصِي رَبَّهُ وَهْوَ نَاصِرُهُ، فَاسْتَمْسِكْ بِغَرْزِهِ، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ عَلَى الْحَقِّ‏.‏ قُلْتُ أَلَيْسَ كَانَ يُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ وَنَطُوفُ بِهِ قَالَ بَلَى، أَفَأَخْبَرَكَ أَنَّكَ تَأْتِيهِ الْعَامَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيِّ قَالَ عُمَرُ فَعَمِلْتُ لِذَلِكَ أَعْمَالاً‏.‏ قَالَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ قُومُوا فَانْحَرُوا، ثُمَّ احْلِقُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا قَامَ مِنْهُمْ رَجُلٌ حَتَّى قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ مِنْهُمْ أَحَدٌ دَخَلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ، فَذَكَرَ لَهَا مَا لَقِيَ مِنَ النَّاسِ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَتُحِبُّ ذَلِكَ اخْرُجْ ثُمَّ لاَ تُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ كَلِمَةً حَتَّى تَنْحَرَ بُدْنَكَ، وَتَدْعُوَ حَالِقَكَ فَيَحْلِقَكَ‏.‏ فَخَرَجَ فَلَمْ يُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ نَحَرَ بُدْنَهُ، وَدَعَا حَالِقَهُ فَحَلَقَهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ، قَامُوا فَنَحَرُوا، وَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَحْلِقُ بَعْضًا، حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يَقْتُلُ بَعْضًا غَمًّا، ثُمَّ جَاءَهُ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ‏}‏ فَطَلَّقَ عُمَرُ يَوْمَئِذٍ امْرَأَتَيْنِ كَانَتَا لَهُ فِي الشِّرْكِ، فَتَزَوَّجَ إِحْدَاهُمَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، وَالأُخْرَى صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ، ثُمَّ رَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ ـ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَهْوَ مُسْلِمٌ فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ رَجُلَيْنِ، فَقَالُوا الْعَهْدَ الَّذِي جَعَلْتَ لَنَا‏.‏ فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ، فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ، فَنَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ، فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا‏.‏ فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ، وَاللَّهِ إِنَّهُ لَجَيِّدٌ، لَقَدْ جَرَّبْتُ بِهِ ثُمَّ جَرَّبْتُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ، فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ، فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ، وَفَرَّ الآخَرُ، حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُ ‏"‏ لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ، فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، قَدْ وَاللَّهِ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ، قَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ أَنْجَانِي اللَّهُ مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلُ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ، لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ‏.‏ قَالَ وَيَنْفَلِتُ مِنْهُمْ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلٍ، فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، فَجَعَلَ لاَ يَخْرُجُ مِنْ قُرَيْشٍ رَجُلٌ قَدْ أَسْلَمَ إِلاَّ لَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ، فَوَاللَّهِ مَا يَسْمَعُونَ بِعِيرٍ خَرَجَتْ لِقُرَيْشٍ إِلَى الشَّأْمِ إِلاَّ اعْتَرَضُوا لَهَا، فَقَتَلُوهُمْ، وَأَخَذُوا أَمْوَالَهُمْ، فَأَرْسَلَتْ قُرَيْشٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُنَاشِدُهُ بِاللَّهِ وَالرَّحِمِ لَمَّا أَرْسَلَ، فَمَنْ أَتَاهُ فَهْوَ آمِنٌ، فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ‏}‏ وَكَانَتْ حَمِيَّتُهُمْ أَنَّهُمْ لَمْ يُقِرُّوا أَنَّهُ نَبِيُّ اللَّهِ، وَلَمْ يُقِرُّوا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَحَالُوا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْبَيْتِ‏.‏

Çeviri

Misver b. Mahreme ve Mervân bana şöyle anlattılar – ki her biri diğerinin rivayetini tasdik eder: Resûlullah ﷺ Hudeybiye zamanında yola çıktı. Bir müddet ilerlediklerinde Nebî ﷺ şöyle buyurdu:

"Hâlid b. Velîd, Kureyş’in süvarileriyle öncü birlik olarak Gamîm mevkiindedir; sağ taraftaki yolu tutun." Vallahi, Müslüman ordusunun yürüyüşünden kalkan toz kendisine ulaşana kadar Hâlid onların geldiğini fark etmedi; sonra aceleyle geri dönüp Kureyş’i haberdar etti. Nebî ﷺ, Kureyşlilere inilen dağ geçidine varıncaya kadar ilerledi. Orada bineği çöktü. İnsanlar: "Haydi, haydi!" dediler ama hayvan kalkmadı. Bunun üzerine: "Kasvâ inat etti! Kasvâ inat etti!" dediler. Nebî ﷺ buyurdu ki: "Kasvâ inat etmedi; bu onun huyu değildir. Fakat onu, fil’i durduran Zat durdurdu." Sonra ekledi: "Nefsim elinde olan Zat’a yemin ederim ki, eğer benden Allah’ın haramlarını tazim eden bir talepte bulunurlarsa, onu mutlaka onlara veririm." Daha sonra hayvanı azarladı ve o hemen kalktı. Nebî ﷺ yolunu değiştirerek Hudeybiye’nin en ucundaki, insanların azar azar su aldığı, suyu kıt bir kuyunun yanına indi. Kısa sürede insanlar suyu tüketip tükendi ve Resûlullah ﷺ’e susuzluktan şikâyette bulundular. Nebî ﷺ sadakından bir ok çıkardı ve onu kuyuya koymalarını emretti. Vallahi, herkes kana kana içip ayrılıncaya kadar su onlar için kaynamaya devam etti. Onlar bu haldeyken, Huzaa kabilesinden Bedîl b. Verkâ, kavminden bazı kişilerle birlikte geldi. Bunlar Tihâme halkından olup Resûlullah ﷺ’in sır küpü ve danışmanlarıydı. Bedîl dedi ki: "Ka‘b b. Lüeyy ve Âmir b. Lüeyy’i Hudeybiye’nin bol sularının yanında develeri ve kadınlarıyla birlikte bıraktım; seninle savaşacaklar ve seni Beyt’ten alıkoyacaklar." Resûlullah ﷺ buyurdu: "Biz kimseyle savaşmak için gelmedik, umre yapmak için geldik. Şüphesiz savaş Kureyş’i yıpratmış ve onlara zarar vermiştir. Eğer isterlerse onlarla bir süre anlaşma yaparım; bu sürede benimle insanlar arasına girmesinler. Eğer ben diğerlerine galip gelirsem, dilerlerse insanların girdiği dine girerler; yoksa güç toplarlar. Ama eğer kabul etmezlerse, nefsim elinde olan Zat’a yemin ederim ki, boynum kopuncaya kadar bu davam uğruna onlarla savaşırım ve Allah elbette emrini yerine getirecektir." Bedîl: "Söylediklerini onlara ulaştıracağım," dedi. Kureyş’e gidip: "Bu adamdan geldik ve ondan bir söz işittik. İsterseniz size aktaralım," dedi. Kureyş’in sefihleri: "Onun hakkında bize bir şey anlatmana ihtiyacımız yok," diye bağırdılar. Akıl sahipleri ise: "İşittiğini söyle," dediler. Bedîl, Nebî ﷺ’in söylediklerini onlara aktardı. Bunun üzerine Urve b. Mes‘ûd ayağa kalkıp: "Ey kavmim! Ben sizin babanız değil miyim?" dedi. "Evet," dediler. "Peki ben sizin evladınız değil miyim?" "Evet." "Benden şüpheleniyor musunuz?" "Hayır." "Ukâz halkını size yardım için çağırdığımı, onlar yüz çevirince ailem ve itaat edenlerle size geldiğimi bilmiyor musunuz?" "Evet." O zaman: "Bu adam size makul bir teklif sundu; kabul edin ve beni ona gönderin," dedi. "Git," dediler. Urve, Nebî ﷺ’in yanına gelip konuşmaya başladı. Nebî ﷺ ona da Bedîl’e söylediğine benzer şeyler söyledi. Urve dedi ki: "Ey Muhammed! Kavmini yok edersen, Araplardan önce kendi ehlini yok eden birini duydun mu? Aksi olursa, vallahi yanında sadece yüzler görüyorum; kaçıp seni yalnız bırakacak karışık insan toplulukları görüyorum." Ebû Bekir ona sertçe karşılık verdi: "Lat’ın fercini em! Biz ondan kaçıp onu yalnız mı bırakacağız?" Urve: "Bu kim?" diye sordu. "Ebû Bekir," dediler. Urve: "Nefsim elinde olan Zat’a yemin ederim, eğer sana ödenmemiş bir iyiliğin olmasaydı sana cevap verirdim," dedi. Urve, Nebî ﷺ ile konuşmaya devam ediyor, her konuştuğunda sakalından tutuyordu. Muğîre b. Şu‘be ise elinde kılıç, başında miğfer olduğu halde Nebî ﷺ’in başucunda duruyordu. Urve her elini Nebî ﷺ’in sakalına uzattığında, Muğîre kılıcının kınıyla eline vuruyor ve: "Elini Resûlullah ﷺ’in sakalından çek!" diyordu. Urve başını kaldırıp: "Bu kim?" diye sordu. "Muğîre b. Şu‘be," dediler. Urve: "Ey hain! Senin ihanetinin bedelini ödemeye çalışmıyor muyum?" dedi. Muğîre cahiliyyede bir grupla yola çıkmış, onları öldürüp mallarını almış, sonra gelip Müslüman olmuştu. Nebî ﷺ ona: "İslâm’ını kabul ederim ama mala gelince, ondan hiçbir şey istemem," buyurmuştu. Sonra Urve, Nebî ﷺ’in ashâbını gözleriyle süzmeye başladı. Vallahi, Resûlullah ﷺ ne zaman tükürse, tükürüğü birinin avucuna düşüyor, o da yüzüne ve derisine sürüyordu. Bir emir verdiğinde yerine getirmek için yarışıyorlardı. Abdest aldığında abdest suyundan pay kapmak için neredeyse birbirlerini öldüreceklerdi. Konuştuğunda seslerini alçaltıyorlar, tazimlerinden dolayı ona bakmaktan bile çekiniyorlardı. Urve kavmine dönüp dedi ki: "Ey kavmim! Vallahi krallara, Kayser’e, Kisrâ’ya ve Necâşî’ye elçi olarak gittim. Ama ashabının Muhammed ﷺ’e gösterdiği hürmeti hiçbir krala gösterildiğini görmedim. Vallahi tükürse avuçlarına düşüyor, yüzlerine ve derilerine sürüyorlar. Emir verince yarışıyorlar. Abdest alınca suyu paylaşmak için neredeyse savaşıyorlar. Konuşunca seslerini alçaltıyorlar, tazimlerinden dolayı ona bakmaktan çekiniyorlar. Size makul bir teklif sundu; kabul edin." Benî Kinâne’den bir adam: "Bırakın ben gideyim," dedi. "Git," dediler. Nebî ﷺ ve ashâbına yaklaşınca Resûlullah ﷺ: "Bu falanca kişidir; kavmi kurbanlık develere hürmet eder; onları ona doğru sürün," buyurdu. Kurbanlıklar ona doğru sürüldü ve insanlar telbiye getirerek onu karşıladılar. Bunu görünce: "Sübhanallah! Bunların Beyt’ten alıkonulması yakışmaz," dedi. Kavmine dönünce: "Kurbanlıkların boyunlarının bağlandığını ve nişanlandığını gördüm; Beyt’ten alıkonulmalarını uygun görmüyorum," dedi. Sonra Mikrez b. Hafs adında biri kalktı: "Bırakın ben gideyim," dedi. "Git," dediler. Onlara yaklaşınca Nebî ﷺ: "Bu Mikrez’dir; o facir bir adamdır," buyurdu. Nebî ﷺ ile konuşmaya başladı. Tam konuşurken Süheyl b. Amr geldi. Ma‘mer, Eyyûb’un İkrime’den naklettiğine göre, Süheyl b. Amr gelince Nebî ﷺ: "Artık işiniz kolaylaştı," buyurdu. Ma‘mer dedi ki: Zührî rivayetinde şöyle geçti: Süheyl b. Amr geldi ve: "Hadi, aramızda bir kitap yaz," dedi. Nebî ﷺ kâtibi çağırdı ve: "Bismillahirrahmânirrahîm," buyurdu. Süheyl: "Rahmân’a gelince, vallahi onun ne olduğunu bilmiyorum. Eskiden yazdığın gibi ‘Bismike Allâhümme’ yaz," dedi. Müslümanlar: "Vallahi biz ancak ‘Bismillahirrahmânirrahîm’ yazarız," dediler. Nebî ﷺ: "‘Bismike Allâhümme’ yaz," buyurdu. Sonra: "Bu, Muhammed Resûlullah’ın üzerinde anlaştığı husustur," buyurdu. Süheyl: "Vallahi senin Resûlullah olduğunu bilseydik seni Beyt’ten alıkoymaz ve seninle savaşmazdık. ‘Muhammed b. Abdullah’ yaz," dedi. Nebî ﷺ: "Vallahi siz beni yalanlasanız da ben Allah’ın Resûlü’yüm. ‘Muhammed b. Abdullah’ yaz," buyurdu. Zührî dedi ki: Bu, Nebî ﷺ’in daha önceki "Allah’ın haramlarını tazim eden bir talepte bulunurlarsa onu mutlaka veririm" sözü gereğiydi. Nebî ﷺ ona: "Beyt ile aramızdan çekilmeniz ve bizim tavaf etmemiz şartıyla," buyurdu. Süheyl: "Vallahi Araplar baskı altında kaldığımızı konuşmasın; bu gelecek yıl olsun," dedi ve yazıldı. Süheyl devam etti: "Ayrıca bizden sana kim gelirse, senin dininde olsa bile onu bize iade edeceksin." Müslümanlar: "Sübhanallah! Müslüman olarak gelen biri nasıl müşriklere iade edilir?" dediler. Tam bu sırada Ebû Cendel b. Süheyl b. Amr, zincirlerini sürükleyerek Mekke’nin aşağısından çıkıp Müslümanların arasına attı kendini. Süheyl: "Ey Muhammed! Seninle anlaşmamın ilk maddesi olarak onu bana iade et," dedi. Nebî ﷺ: "Henüz kitabı tamamlamadık," buyurdu. Süheyl: "O halde vallahi seninle hiçbir konuda barışmam," dedi. Nebî ﷺ: "Onu bana bağışla," buyurdu. "Bağışlamam," dedi. "Evet, yap," buyurdu. "Yapmam," dedi. Mikrez: "Hayır, onu sana bağışladık," dedi. Ebû Cendel: "Ey Müslümanlar topluluğu! Müslüman olarak geldiğim halde müşriklere mi iade ediliyorum? Başına gelenleri görmüyor musunuz?" dedi. Allah yolunda şiddetli işkencelere maruz kalmıştı. Ömer b. Hattâb dedi ki: "Nebî ﷺ’e gelip: ‘Sen gerçekten Allah’ın Nebî’si değil misin?’ dedim. ‘Evet,’ buyurdu. ‘Biz hak üzere, düşmanımız batıl üzere değil mi?’ ‘Evet.’ ‘O halde dinimizde neden aşağılanmayı kabul edelim?’ dedim. ‘Ben Allah’ın Resûlü’yüm, O’na isyan etmem ve O bana yardım edecektir,’ buyurdu. ‘Bize Beyt’e gelip tavaf edeceğimizi söylememiş miydin?’ dedim. ‘Evet, ama bu yıl geleceğimizi mi söyledim?’ buyurdu. ‘Hayır,’ dedim. ‘Sen oraya gelecek ve tavaf edeceksin,’ buyurdu." Ömer devam etti: "Ebû Bekir’e gelip: ‘Ey Ebû Bekir! Bu zat gerçekten Allah’ın Nebî’si değil mi?’ dedim. ‘Evet,’ dedi. ‘Biz hak üzere, düşmanımız batıl üzere değil mi?’ ‘Evet.’ ‘O halde dinimizde neden aşağılanmayı kabul edelim?’ dedim. ‘Ey adam! O, Resûlullah ﷺ’tır; Rabbine isyan etmez ve O ona yardım eder. Onun izinden git; vallahi o hak üzeredir,’ dedi. ‘Bize Beyt’e gelip tavaf edeceğimizi söylememiş miydi?’ dedim. ‘Evet, ama bu yıl gideceğini mi söyledi?’ dedi. ‘Hayır,’ dedim. ‘Sen oraya gelecek ve tavaf edeceksin,’ dedi." Zührî dedi ki: Ömer: "Bu sorularıma kefaret olmak üzere birçok amel işledim," dedi. Kitap yazımı bitince Resûlullah ﷺ ashâbına: "Kalkın, kurbanlarınızı kesin ve tıraş olun," buyurdu. Vallahi üç kez tekrarlamasına rağmen hiç kimse kalkmadı. Kimse kalkmayınca Ümmü Seleme’nin yanına girip insanların tavrını anlattı. Ümmü Seleme: "Ey Allah’ın Nebîsi ﷺ! Bunu istiyorsan çık, onlardan hiç kimseyle tek kelime konuşmadan kurbanını kes ve berberini çağırıp tıraş ol," dedi. Nebî ﷺ çıktı, kimseyle konuşmadan kurbanını kesti ve berberini çağırıp tıraş oldu. Bunu gören ashâb kalktı, kurbanlarını kesti ve birbirlerini tıraş etmeye başladılar; öyle bir izdiham oldu ki neredeyse birbirlerini öldüreceklerdi. Sonra mümin kadınlar geldi ve Allah Teâlâ şu ayeti indirdi: {Ey iman edenler! Mümin kadınlar hicret ederek size geldiklerinde onları imtihan edin...} {…kâfir kadınların ismetine kadar}. O gün Ömer, şirk dönemindeki iki eşini boşadı; biriyle Muâviye b. Ebî Süfyân, diğeriyle Safvân b. Ümeyye evlendi. Sonra Nebî ﷺ Medine’ye döndü. Kureyş’ten Müslüman olan Ebû Besîr kendisine geldi. Kureyşliler peşinden iki adam gönderip: "Bize verdiğin ahde uy," dediler. Nebî ﷺ onu iki adama teslim etti. Zülhuleyfe’ye varıncaya kadar götürdüler ve hurma yemek için indiler. Ebû Besîr birine: "Vallahi ey falanca, kılıcının güzel olduğunu görüyorum," dedi. Diğeri kılıcı çekip: "Evet, vallahi güzeldir; onunla çok denedim," dedi. Ebû Besîr: "Bana ver de bakayım," dedi. Adam kılıcı verince Ebû Besîr onu öldürdü. Diğeri kaçarak Medine’ye geldi ve koşarak mescide girdi. Resûlullah ﷺ onu görünce: "Bu adam korkmuş görünüyor," buy

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Hudeybiye’de Peygamber ﷺ sabrı ve barış antlaşmasını tercih etti.

Arka plan ve bağlam

Hadis, Peygamber ﷺ ve ashabı umre yapmak için Mekke’ye yöneldiğinde, Kureyş’in onları engellediği Hudeybiye Antlaşması çevresindeki olayları anlatır.

Kavramlar ve açıklamalar
Hudeybiye

Hicret’in altıncı yılında Müslümanların Kureyş ile antlaşma yaptığı, Mekke yakınlarındaki yer.

Tavaf

Kâbe’nin etrafında yedi kez dönme ibadeti.

Ateşkes

Tarafların çatışmayı durdurduğu, üzerinde anlaşılmış süre.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler Hudeybiye Antlaşması’ndan, Allah’a itaatsizlik içermediği ve toplumun yararına olduğu takdirde Müslüman bir yöneticinin barış anlaşması yapabileceği sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ, imanından ve peygamberliğinden vazgeçmeden unvanının ve başlangıç ifadesinin değiştirilmesine izin vermiştir. Rivayet ayrıca anlaşmalara bağlı kalmayı, bir kararın hikmeti hemen anlaşılmadığında sabırlı olmayı ve Allah’a güvenmeyi öğretir. Fıkıh mezhepleri, antlaşmaların şartlarını ve bunları yapma yetkisini yönetim ve cihat bahislerinde ele alır; bu anlatım tek başına antlaşma şartlarını göz ardı etmek için sınırsız yetki vermez.

Günümüz için dersler
  1. Bir çatışmada önce adil ve barışçıl bir çözüm arayın; anlaşmalara titizlikle uyun.
  2. Güvendiğiniz bir yöneticinin kararı sizi hayal kırıklığına uğratırsa açıklama isteyin ve aceleyle hüküm vermeyin.
  3. Sağlam bir planı uygulamaya koyun: Peygamber ﷺ kurbanını önce kendisi keserek ashabına örnek oldu.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.