Sahih al-Bukhari, 3698. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Uthman'e uzanan rivayet zinciri
- 1Musa ibn Isma'ilal‑Bukhari'e aktardıمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Abu Awanaأَبُو عَوَانَةَ
- 3Uthmanعُثْمَانُ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ ـ هُوَ ابْنُ مَوْهَبٍ ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مَنْ أَهْلِ مِصْرَ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا، فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقَوْمُ قَالَ هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ. قَالَ فَمَنِ الشَّيْخُ فِيهِمْ قَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ. قَالَ يَا ابْنَ عُمَرَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ فَحَدِّثْنِي هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ وَلَمْ يَشْهَدْ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ أُبَيِّنْ لَكَ أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ وَغَفَرَ لَهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ، فَإِنَّهُ كَانَتْ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ". وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ وَكَانَتْ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى " هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ". فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ، فَقَالَ " هَذِهِ لِعُثْمَانَ ". فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ اذْهَبْ بِهَا الآنَ مَعَكَ.
Musa bin İsmail bize rivayet etti, Ebu Avane bize rivayet etti, Osman — ki o Mevheb'in oğludur — dedi ki: Mısır halkından bir adam Beyt'i hac etmek için geldi ve oturmakta olan bir topluluk gördü.
"Bu topluluk kimdir?" diye sordu. "Bunlar Kureyş'tir" dediler. "Aralarındaki yaşlı zat kimdir?" diye sordu. "Abdullah bin Ömer'dir" dediler. Bunun üzerine: "Ey İbn Ömer! Sana bir şey soracağım, bana haber ver; Osman'ın Uhud günü kaçtığını biliyor musun?" dedi. İbn Ömer: "Evet" dedi. Adam: "Onun Bedir'e katılmayıp geride kaldığını biliyor musun?" diye sordu. "Evet" dedi. Adam: "Rıdvan Biatı'na katılmayıp orada bulunmadığını biliyor musun?" diye sordu. "Evet" dedi. Adam: "Allahuekber!" dedi. İbn Ömer şöyle buyurdu: "Gel, sana bunları açıklayayım. Uhud günü kaçmasına gelince, şahitlik ederim ki Allah onu affetmiş ve bağışlamıştır. Bedir'den geri kalmasına gelince, Resûlullah ﷺ'ın kızı onun nikâhındaydı ve hastaydı. Resûlullah ﷺ ona: 'Senin için Bedir'e katılan bir kişinin ecri ve ganimet payı vardır' buyurdu. Rıdvan Biatı'ndan geri kalmasına gelince, Mekke'nin içinde Osman'dan daha şerefli biri olsaydı, Resûlullah ﷺ onu Osman'ın yerine gönderirdi. Nitekim Resûlullah ﷺ Osman'ı göndermişti ve Rıdvan Biatı, Osman Mekke'ye gittikten sonra gerçekleşmişti. Resûlullah ﷺ sağ elini kaldırarak: 'Bu Osman'ın elidir' buyurdu ve kendi eliyle ona vurarak: 'Bu da Osman adına biattır' dedi." Sonra İbn Ömer adama: "Artık bu bilgileri yanına alıp git" dedi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İbn Ömer, olayların tarihî bağlamını bütünüyle açıklayarak Osman’a yöneltilen eleştirileri çürütür.
Hac sırasında Mısırlı bir adam İbn Ömer’e yaklaşarak Osman’ı eleştirmek için üç olaydan söz etti. İbn Ömer, Osman’ın Bedir’de ve Rıdvan Biatı’nda neden bulunmadığını, Uhud’daki tutumunun nasıl bağışlandığını açıkladı.
Müslümanlarla Kureyş arasında yapılan önemli bir savaş; Osman hasta eşine baktığı için bu savaşa katılmadı.
Sahabilerin Hudeybiye’de Peygamber ﷺ’e verdikleri bağlılık sözü.
Savaşa katılan bir kişiye ayrılan ganimet hissesi.
Klasik âlimler buradan, olayların koşulları dikkate alınmadan adil biçimde değerlendirilemeyeceği sonucunu çıkarırlar. İbn Ömer’e göre Osman, Peygamber ﷺ’in hasta kızına baktığı için Bedir’e katılan bir kişinin sevabını ve payını aldı. Rıdvan Biatı’nda bulunmaması bir görevlendirmeden kaynaklanıyordu: Peygamber ﷺ onu Mekke’ye göndermiş ve biatta onu temsil etmişti. Rivayet ayrıca geçmişteki bir hatanın tövbe, ilahî bağışlanma ve erdemli davranıştan ayrı ele alınmaması gerektiğini vurgular.
- Bir kişinin yokluğunu veya hatasını aleyhinde delil olarak kullanmadan önce koşulları araştır.
- İthamları güvenilir bilgiye dayanarak, sakin ve eksiksiz biçimde yanıtla.
- Çabaları alışılmış şekilde görünür olmasa bile insanlara hak ettikleri değeri ver.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.