Sahih al-Bukhari, 4053. hadis
Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Jabir ibn Abdullah'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ahmad ibn Abu Surayjal‑Bukhari'e aktardıأَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ
- 2Ubaydullah ibn Musaعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى
- 3Shaybanشَيْبَانُ
- 4Firasفِرَاسٍ
- 5Ash‑Sha'biالشَّعْبِيِّ
- 6Jabir ibn Abdullahجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما أَنَّ أَبَاهُ، اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، فَلَمَّا حَضَرَ جِذَاذُ النَّخْلِ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي قَدِ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ. فَقَالَ " اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَةٍ ". فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ كَأَنَّهُمْ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " ادْعُ لَكَ أَصْحَابَكَ ". فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ عَنْ وَالِدِي أَمَانَتَهُ، وَأَنَا أَرْضَى أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلَّمَ اللَّهُ الْبَيَادِرَ كُلَّهَا وَحَتَّى إِنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهَا لَمْ تَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً.
Câbir b. Abdullah – Allah her ikisinden de razı olsun – şöyle anlatmıştır:
"Babam Uhud günü şehit düştü ve geride bir borç ile altı kız çocuğu bıraktı. Hurma hasadı vakti gelince Resûlullah ﷺ’a gidip dedim ki: 'Bildiğin üzere babam Uhud günü şehit oldu ve geride çok miktarda borç bıraktı; ben alacaklıların seni görmesini arzu ediyorum.' Bunun üzerine buyurdular ki: 'Git ve her tür hurmayı ayrı ayrı yığınlar halinde diz.' Ben de öyle yaptım ve sonra kendisini çağırdım. Alacaklılar onu görünce, sanki o anda bana saldıracakmış gibi sertçe haklarını talep etmeye başladılar. Onların bu tavrını görünce, Resûlullah ﷺ en büyük hurma yığınının etrafında üç kez döndü, üzerine oturdu ve 'Alacaklılarını çağır' buyurdu. Babamın borcunu Allah tamamen ödeyinceye kadar onlara hurma ölçüp vermeye devam etti. Allah babamın emanetini (borcunu) ödedikten sonra, kardeşlerime tek bir hurma bile getirmemiş olsaydım buna razı olurdum; ancak Allah tüm hurma yığınlarını korudu. Öyle ki, Peygamber ﷺ’ün üzerinde oturduğu yığına baktığımda, sanki ondan tek bir hurma bile eksilmemiş gibiydi."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Allah, hurma hasadına bereket verdi ve Câbir’in babasının borcu tamamen ödendi.
Câbir’in babası Uhud Savaşı’nda şehit oldu ve geride büyük bir borç ile altı kız çocuğu bıraktı. Hurma olgunlaştığında Câbir, alacaklılar geldiğinde hazır bulunması için Peygamber ﷺ’den ricada bulundu.
Her biri aynı tür hurmalardan oluşan ayrı yığınlar.
Bir kimsenin hâlâ para ya da mal borçlu olduğu kişiler.
Bir kimseye tevdi edilen yükümlülük; burada ödenmesi gereken borç.
Klasik âlimler bu rivayetten borçların ciddiyetle ödenmesi gerektiğini ve vefat eden bir kimsenin mirasçılarını ihmal edilmiş yükümlülüklerle baş başa bırakmaması gerektiğini çıkarırlar. Peygamber ﷺ, hazır bulunup ödemenin düzenli biçimde yapılmasını sağlayarak Câbir’e yardımcı oldu; bu, hem yakınlarını kaybedenlere hem de alacaklılara gösterilen merhameti ortaya koyar. Âlimler ayrıca anlatıdaki olağanüstü bereketi kabul eder, ancak buradan borçların kendiliğinden ortadan kalkacağına dair genel bir vaat çıkarmazlar. Rivayet, borç ödeme hükümleri konusunda dört Sünni fıkıh mezhebi arasında bir ihtilaf olduğunu belirtmez.
- Mevcut borçları açıkça belirleyin ve ödemek için somut bir plan yapın.
- Vefatın ardından mali yükümlülükleri yerine getiren geride kalanlara pratik destek sağlayın.
- Alacaklılara adil davranın; neyin ne zaman ödeneceğini açıkça bildirin.
Bu sahih rivayet Câbir’in evliliğini ve Peygamber’in ﷺ ona gösterdiği ihtimamı anlatır; aralarındaki ilişkiye dair tabloyu tamamlar.
Sahih al-Bukhari · #4054 (Sahih)Bu sahih rivayet Peygamber’in ﷺ seferleri çevresindeki olayları ele alır ve bu haberin yer aldığı bölüme ek bağlam sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.