Sahih al-Bukhari, 4514. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Umar tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
Nâfi‘ rivayet etti: İbnü’z-Zübeyr fitnesi sırasında iki adam İbn Ömer’e gelerek dedi ki:
"İnsanlar helak oldu; sen Ömer’in oğlu ve Peygamber’in ﷺ sahabisisin, seni harekete geçmekten alıkoyan nedir?" O da şöyle cevap verdi: "Beni alıkoyan şey, Allah’ın kardeşimin kanını dökmeyi haram kılmasıdır." Onlar: "Allah ‘Fitne ortadan kalkıncaya kadar onlarla savaşın’ demedi mi?" dediler. İbn Ömer: "Biz fitne ortadan kalkıncaya ve din yalnızca Allah için oluncaya kadar savaştık. Siz ise fitne çıkarmak ve dini Allah’tan başkasına has kılmak için savaşmak istiyorsunuz" buyurdu. Başka bir rivayette Nâfi‘ üzerinden aktarıldığına göre, bir adam İbn Ömer’e gelip: "Ey Ebû Abdurrahman! Allah’ın cihada ne kadar teşvik ettiğini bildiğin halde, bir yıl haccedip diğer yıl umre yapmana rağmen Allah yolundaki cihadı terk etmene sebep olan nedir?" diye sordu. İbn Ömer: "Ey kardeşimin oğlu! İslam beş temel üzerine bina edilmiştir: Allah’a ve Resûlü’ne iman etmek, beş vakit namaz, Ramazan orucu, zekat vermek ve Beyt’i hac etmektir" dedi. Adam: "Ey Ebû Abdurrahman! Allah’ın Kitab’ında zikrettiği ‘Müminlerden iki grup birbirleriyle savaşırlarsa aralarını düzeltin’ ve ‘Fitne ortadan kalkıncaya kadar onlarla savaşın’ ayetlerini duymuyor musun?" deyince, İbn Ömer şöyle buyurdu: "Biz bunu Allah Resûlü’nün ﷺ zamanında yaptık; o dönemde İslam azdı ve kişi dininden dolayı ya öldürülüyor ya da işkence görüyordu. Ancak İslam yayılınca artık fitne kalmadı." Adam: "Ali ve Osman hakkındaki görüşün nedir?" diye sorunca, İbn Ömer: "Osman’a gelince, sanki Allah onu affetmiş gibi görünüyor, fakat siz onun affedilmesini hoş görmüyorsunuz. Ali’ye gelince, o Allah Resûlü’nün ﷺ amcasının oğlu ve damadıdır" dedi. Sonra eliyle işaret ederek: "İşte onun evi, gördüğünüz yerdedir" buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İbn Ömer insanların canını korudu ve yeni fitneye yol açacak çatışmalardan kaçındı.
İbnü'z-Zübeyr çevresindeki fitne sırasında bazı kişiler İbn Ömer'e neden çatışmaya katılmadığını sordu. Başka bir rivayette de onun hac ve umre tercihi ile Osman ve Ali'ye karşı tutumu hakkında sorular anlatılır.
İmanı ve toplumu tehdit eden ağır bir imtihan veya toplumsal kargaşa.
Allah yolunda çaba göstermek; kesin anlamı ve hükümleri bağlama ve İslam hukukuna göre değişir.
Beş esasa işaret eder: iman, namaz, zekât, ramazan orucu ve hac.
Âlimler buradan, çatışmayla ilgili metinlerin bağlamlarından koparılarak uygulanmaması gerektiği sonucunu çıkarır: İbn Ömer, zulme karşı mücadele ile bizzat yeni fitneye ve kan dökülmesine yol açacak bir çatışmayı birbirinden ayırmıştır. Rivayet, insan hayatının dokunulmazlığını ve uzlaşma arayışının gerekliliğini vurgular. Beş temeli sıralaması, başka dinî yükümlülüklerin bulunmadığı anlamına gelmez; İslam'ı ayakta tutan temel direkleri belirtir. Dört Sünni fıkıh mezhebi silahlı eylemi şartlara ve yetkili mercilere bağlı bir konu olarak ele alır; kişinin kendi başına çatışma başlatmasına yönelik bireysel bir çağrı olarak görmez.
- Sloganlara dayanarak şiddete katılmayın; bağlamı, sonuçları ve İslamî şartları araştırın.
- Çatışmalarda, taraf tutma baskısı yoğun olsa bile uzlaşma arayın ve insanların canını koruyun.
- İslam'ın temellerini öğrenin ve dinî metinleri, içinde bulundukları şartları dikkate alarak özenle uygulayın.
Bu sahih rivayet de İbn Ömer'in İbnü'z-Zübeyr çevresindeki fitne sırasında kan dökülmesine yol açabilecek çatışmaya katılmayı reddettiğini anlatır.
Sahih al-Bukhari · #4515 (Sahih)Aynı olaya ait bu rivayet, İbn Ömer'in ihtiyatlı tutumunu ve İslam'ın yükümlülükleri ile temellerine dair açıklamasını öne çıkarır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.