Kur'an Tefsiri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 4515. hadis

Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kur'an Tefsiri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Umar tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي‏.‏ فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ ‏{‏وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ ‏}‏ فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ‏.‏ وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ‏.‏ قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏{‏وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا‏}‏ ‏{‏إِلَى أَمْرِ اللَّهِ‏}‏ ‏{‏قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ‏}‏ قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ‏.‏ قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ‏.‏

Çeviri

Nâfi‘ rivayet etti: İbnü’z-Zübeyr fitnesi sırasında iki adam İbn Ömer’e gelerek şöyle dedi:

“İnsanlar helak oldu; sen Ömer’in oğlu ve Peygamber’in ﷺ ashâbısın, seni harekete geçmekten alıkoyan nedir?” O da: “Beni alıkoyan şey, Allah’ın kardeşimin kanını dökmeyi haram kılmasıdır” diye cevap verdi. Onlar: “Allah {Fitne ortadan kalkıncaya kadar onlarla savaşın} demedi mi?” dediler. İbn Ömer: “Biz fitne ortadan kalkıncaya ve din yalnızca Allah için oluncaya kadar savaştık. Siz ise fitne çıkarmak ve dini Allah’tan başkasına has kılmak için savaşmak istiyorsunuz” buyurdu. Başka bir rivayette Nâfi‘ üzerinden aktarıldığına göre, bir adam İbn Ömer’e gelip: “Ey Ebû Abdurrahmân! Bir yıl hac, diğer yıl umre yapıyor; Allah’ın ne kadar teşvik ettiğini bildiğin hâlde Allah yolundaki cihadı terk ediyorsun, bunun sebebi nedir?” diye sordu. İbn Ömer: “Ey kardeşimin oğlu! İslam beş temel üzerine bina edilmiştir: Allah’a ve Resûlü’ne iman, beş vakit namaz, Ramazan orucu, zekât vermek ve Beyt’i hac etmektir” dedi. Adam: “Ey Ebû Abdurrahmân! Allah’ın Kitab’ında zikrettiği {Müminlerden iki grup birbirleriyle savaşırlarsa aralarını düzeltin} ve {Fitne ortadan kalkıncaya kadar onlarla savaşın} ayetlerini duymuyor musun?” deyince, İbn Ömer şöyle buyurdu: “Biz bunu Resûlullah ﷺ zamanında yaptık; o dönemde İslam azdı. Kişi dini sebebiyle fitneye düşürülüyor, ya öldürülüyor ya da işkence görüyordu. İslam çoğalınca artık fitne kalmadı.” Adam: “Ali ve Osman hakkında ne dersiniz?” diye sorunca, İbn Ömer: “Osman’a gelince, sanki Allah onu affetmiş gibi görünüyor, fakat siz onun affedilmesini hoş görmüyorsunuz. Ali’ye gelince, o Resûlullah’ın ﷺ amcasının oğlu ve damadıdır” dedi. Sonra eliyle işaret ederek: “İşte onun evi şurasıdır, gördüğünüz gibi” buyurdu.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

İbn Ömer, masum kanı korumak için savaşmayı reddetti.

Arka plan ve bağlam

İbn Zübeyr dönemindeki karışıklık sırasında bazı kişiler İbn Ömer’e neden savaşa katılmadığını sordu. O da Allah’ın mümin kardeşinin kanını haram kıldığını söyledi.

Kavramlar ve açıklamalar
Fitne

İmanı ve toplumu tehdit eden ağır bir sınanma veya kargaşa.

Cihad

Allah yolunda çaba göstermek; anlamı bağlama göre değişir ve yalnızca silahlı mücadeleyi ifade etmez.

Zekât

Almaya hak kazanan kimselere verilen farz malî ibadet.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan, savaşla ilgili nasların sebep ve amaçlarından bağımsız biçimde uygulanmaması gerektiği sonucunu çıkarır. İbn Ömer, dini baskıya karşı mücadele ile müminlerin birbirlerinin kanını döktüğü bir iç savaşı birbirinden ayırmıştır. Kur’an, müminler arasında çatışma çıktığında önce barışmayı öğütler (49:9); silahlı müdahale fitneyi körüklemek için değil, haksızlığı sona erdirip adaleti yeniden tesis etmek içindir. Rivayet ayrıca bir mümini öldürmenin son derece ağır bir suç olduğunu vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Bağlamını, amacını ve sonuçlarını dikkatle değerlendirmeden şiddet çağrısını benimsemeyin.
  2. Müminler arasındaki anlaşmazlıklarda önce uzlaşmayı arayın ve canları koruyun.
  3. Başkalarını düşman ilan etmeden ve şiddeti teşvik etmeden fikir ayrılıklarını konuşun.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.