Sahih al-Bukhari, 4568. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Alqama ibn Waqqas'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ibrahim ibn Musaal‑Bukhari'e aktardıإِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى
- 2Hishamهِشَامٌ
- 3Ibn Jurayjابْنَ جُرَيْجٍ
- 4Ibn Abu Mulaykaابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ
- 5Alqama ibn Waqqasعَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ قَالَ لِبَوَّابِهِ اذْهَبْ يَا رَافِعُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْ لَئِنْ كَانَ كُلُّ امْرِئٍ فَرِحَ بِمَا أُوتِيَ، وَأَحَبَّ أَنْ يُحْمَدَ بِمَا لَمْ يَفْعَلْ، مُعَذَّبًا، لَنُعَذَّبَنَّ أَجْمَعُونَ. فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَمَا لَكُمْ وَلِهَذِهِ إِنَّمَا دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَهُودَ فَسَأَلَهُمْ عَنْ شَىْءٍ، فَكَتَمُوهُ إِيَّاهُ، وَأَخْبَرُوهُ بِغَيْرِهِ، فَأَرَوْهُ أَنْ قَدِ اسْتَحْمَدُوا إِلَيْهِ بِمَا أَخْبَرُوهُ عَنْهُ فِيمَا سَأَلَهُمْ، وَفَرِحُوا بِمَا أُوتُوا مِنْ كِتْمَانِهِمْ، ثُمَّ قَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ {وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ} كَذَلِكَ حَتَّى قَوْلِهِ {يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا}. تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ. حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ بِهَذَا.
Alkame bin Vakkâs'tan rivayet edildiğine göre Mervân, kapıcısına şöyle demiştir:
"Ey Râfi', İbn Abbâs'a git ve ona de ki: 'Eğer yaptığı şeyle sevinen ve yapmadığı şeyle övülmek isteyen herkes azap görecekse, hepimiz mutlaka azap göreceğiz!'" Bunun üzerine İbn Abbâs şöyle cevap verdi: "Sizin bununla ne ilginiz var? Nebî ﷺ Yahudileri çağırdı ve onlara bir şey sordu; ancak onlar gerçeği gizlediler ve ona başka bir şey söylediler. Sorduklarına verdikleri cevap sebebiyle kendilerinin övülmeye layık olduklarını gösterdiler ve gizledikleri şeyden dolayı sevindiler." Sonra İbn Abbâs şu ayeti okudu: {Allah, kendilerine Kitap verilenlerden söz aldığı zaman...} ta ki {Yaptıklarıyla sevinirler ve yapmadıkları şeylerle övülmekten hoşlanırlar} ayetine kadar. (Âl-i İmrân, 3/187-188). Abdürrezzâk da bu hadisi İbn Cüreyc kanalıyla takip etmiştir. İbn Mukâtil bize anlattı: Haccâc bize haber verdi, İbn Cüreyc'ten; İbn Ebî Müleyke bana haber verdi, Humeyd bin Abdurrahmân bin Avf'tan; o da Mervân'ın bu hadisi kendisine böylece rivayet ettiğini bildirdi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İbn Abbas, 3:188. ayetin gerçeği gizlemek ve övgü beklemekle ilgili olduğunu açıklar.
Mervan, İbn Abbas’a 3:188. ayetin nasıl anlaşılması gerektiğini sordu. İbn Abbas, ayetleri gerçeği gizleyen, başka bir cevap veren ve bunun karşılığında övgü bekleyen Ehlikitap mensuplarıyla ilişkilendirdi.
Allah’ın Ehlikitap’tan aldığı bağlayıcı ahit.
Doğru olanı bildiği hâlde bilgiyi saklamak.
Gerçeğe uymayan bir eylem veya cevap için övgü talep etmek.
İbn Abbas, ayetlerin elde edilen nimetlere duyulan her türlü sevinci kınamadığını açıklar. Uyarı, gerçeği gizleyip yanıltıcı bir cevap için yine de övgü beklemeye yöneliktir. Klasik müfessirler buradan doğruluğun ve samimi niyetin önemini çıkarırlar; rivayet, dört fıkıh mezhebi için ayrı bir hüküm ortaya koymaz.
- Bir soru sorulduğunda bildiklerini dürüstçe söyle ve bilmediğin bir şey varsa bunu açıkça belirt.
- Yapmadığın bir iş veya gerçeği gizleyen bir cevap için övgü bekleme.
- Sana verilen nimetlere sevin; ancak takdir görme arzusunun samimiyetten ödün vermene yol açıp açmadığını sorgula.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.