Kur'an Tefsiri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 4890. hadis

Ali ibn Abi Talib rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kur'an Tefsiri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Ali ibn Abi Talib tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي رَافِعٍ، كَاتِبَ عَلِيٍّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ ‏"‏ انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا ‏"‏‏.‏ فَذَهَبْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ‏.‏ فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ‏.‏ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِمَّنْ بِمَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذَا يَا حَاطِبُ ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مِنْ قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَصْطَنِعَ إِلَيْهِمْ يَدًا يَحْمُونَ قَرَابَتِي وَمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهُ قَدْ صَدَقَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو وَنَزَلَتْ فِيهِ ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ‏}‏ قَالَ لاَ أَدْرِي الآيَةَ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَوْلُ عَمْرٍو‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قِيلَ لِسُفْيَانَ فِي هَذَا فَنَزَلَتْ ‏{‏لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي‏}‏ قَالَ سُفْيَانُ هَذَا فِي حَدِيثِ النَّاسِ حَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو وَمَا تَرَكْتُ مِنْهُ حَرْفًا وَمَا أُرَى أَحَدًا حَفِظَهُ غَيْرِي‏.‏

Çeviri

Humeydî bize rivayet etti, Süfyân bize rivayet etti, Amr b. Dînâr bize rivayet ederek şöyle dedi: Hasan b. Muhammed b. Ali bana şunu anlattı: O, Ali'nin kâtibi Ubeydullah b. Ebî Râfi'in şöyle dediğini işitti: Ali'nin (Allah ondan razı olsun) şöyle dediğini duydum: Resûlullah ﷺ beni, Zübeyr'i ve Mikdâd'ı gönderdi ve buyurdu ki:

"Ravda-i Hah'a varıncaya kadar gidin; orada bir deve üzerinde yolculuk eden bir kadın bulacaksınız, yanında bir mektup var, onu ondan alın." Bunun üzerine yola çıktık, atlarımız dört nala koşarak Ravda'ya vardık. Kadını orada bulduk ve ona: "Mektubu çıkar!" dedik. Kadın: "Yanımda hiçbir mektup yok," dedi. Biz ise: "Ya mektubu çıkarırsın ya da elbiselerini çıkartırız!" dedik. Bunun üzerine mektubu saç örgüsünden çıkardı. Mektubu Nebî ﷺ'e getirdik; baktık ki mektup, Hâtıb b. Ebî Beltea'dan Mekke'deki bazı müşriklere yazılmış olup, onlara Nebî ﷺ'in bazı işlerinden haber veriyordu. Nebî ﷺ: "Bu nedir ey Hâtıb?" diye sordu. Hâtıb: "Ey Allah'ın Resûlü, benim hakkımda acele etme! Ben Kureyş'ten bir adamım ama onların kendi soyundan değilim. Senin yanındaki Muhacirlerin Mekke'de ailelerini ve mallarını koruyan akrabaları vardı. Benim aralarında böyle bir nesep bağım olmadığı için, akrabalarımı korumaları adına onlara karşı bir iyilik yapmak istedim. Bunu küfürden veya dinimden dönmekten dolayı yapmadım," dedi. Bunun üzerine Nebî ﷺ ashabına: "O size doğruyu söylemiştir," buyurdu. Ömer: "Ey Allah'ın Resûlü! Bırak boynunu vurayım," dedi. Resûlullah ﷺ ise: "O Bedir savaşına katıldı. Ne bilirsin, belki Allah — Azze ve Celle — Bedir halkına bakıp: 'Dilediğinizi yapın, çünkü sizi bağışladım,' buyurmuştur," dedi. Amr dedi ki: Onun hakkında şu âyet indi: {Ey iman edenler! Benim düşmanımı ve sizin düşmanınızı dost edinmeyin.} Amr ekledi: Bu âyetin hadisin içinde mi yoksa kendisinin sözü mü olduğunu bilmiyorum. Ali bize rivayet etti: Süfyân'a bu mesele soruldu ve {Benim düşmanımı... edinmeyin} âyetinin bunun hakkında inip inmediği soruldu. Süfyân cevap verdi: Bu, insanların rivayetlerinde geçmektedir. Ben bu hadisi Amr'dan ezberledim, ondan tek bir harf bile eksiltmedim ve onu benim gibi ezberleyen başka kimse bildiğim kadarıyla yoktur.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Hâtıb, inkârdan değil, ailesi için duyduğu kaygıdan dolayı hareket etti.

Arka plan ve bağlam

Mekke’nin fethi için hazırlıklar yapılırken Hâtıb ibn Ebî Beltea, Mekke’deki bazı muhaliflere bir mektup gönderdi. Mektup ele geçirildi; Hâtıb, bunu ailesi için duyduğu kaygıdan dolayı yaptığını, inkâr ya da irtidat saikiyle hareket etmediğini açıkladı.

Kavramlar ve açıklamalar
Rawdat Khakh

Peygamber’in ﷺ elçilerinin yolculuk hâlindeki kadına rastladıkları yer.

Muhacirler

İmanlarını korumak için Mekke’den Medine’ye hicret eden sahabiler.

Bedir Ehli

Bedir Savaşı’na katılan ve özel bir fazilete sahip olan sahabiler.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik şârihler, Hâtıb’ın eyleminin ciddi olduğunu; ancak mahkûm edilmeden önce kendi açıklamasının ve iman beyanının da dikkate alınması gerektiğini vurgular. Peygamber ﷺ, onun Bedir’e katılımına ve Allah’ın bağışlamasına işaret etmiştir; fakat bu, düşmanlara sır vermeyi meşru kılmaz. Âlimler bu rivayeti günah olan bir eylem ile küfür arasındaki ayrıma bağlar: Küfür delili olmadan kimse mürted ilan edilmez. Ayrıca düşmanlara dostluk göstermeye dair genel yasağın her duruma ve kişiye ayrım gözetmeden uygulanmadığı da anlaşılır.

Günümüz için dersler
  1. Ağır bir hüküm vermeden önce kişinin niyetini araştırın ve açıklamasını dinleyin.
  2. Gizli bilgileri koruyun; başkalarına zarar verebilecek taraflarla paylaşmayın.
  3. Kişinin geçmişteki iyi işlerini takdir edin; ancak bunları zararlı davranışları mazur görmek veya onaylamak için kullanmayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.