Miras Hukuku · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 6749. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Miras Hukuku
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Aisha'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abdullah ibn Yusufal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ
  2. 2Malikمَالِكٌ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Urwaعُرْوَةَ
  5. 5Aishaعَائِشَةَ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي، فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

Çeviri

Abdullah b. Yusuf bize rivayet etti, Malik bize haber verdi, İbn Şihab'tan, Urve'den, Aişe'den (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi: Utbe, kardeşi Sa'd'a vasiyet ederek:

"Zem'a'nın cariyesinin oğlu bendendir, onu himayene al" demişti. Mekke'nin Fethi yılı geldiğinde Sa'd çocuğu aldı ve: "Bu benim yeğenimdir, kardeşim bana onu himayeme almamı vasiyet etti" dedi. Bunun üzerine Abd b. Zem'a ayağa kalktı ve: "O benim kardeşimdir ve babamın cariyesinin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur" dedi. Her ikisi de Resûlullah ﷺ'ın huzuruna çıktılar. Sa'd: "Ey Allah'ın Resûlü! Bu benim kardeşimin oğludur ve o bana bu konuda vasiyette bulunmuştu" dedi. Abd b. Zem'a ise: "O benim kardeşimdir ve babamın cariyesinin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur" dedi. Resûlullah ﷺ buyurdular ki: "Ey Abd b. Zem'a, çocuk senindir. Çocuk döşeğe aittir, zina eden için ise sadece taş vardır." Daha sonra, Utbe'ye olan benzerliğini gördüğü için Sevde bint Zem'a'ya: "Ondan hicap eyle (kendini ört)" buyurdular. Sevde, Allah'a kavuşuncaya kadar onu bir daha görmedi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Çocuk hukuken evlilik yatağına nispet edilir; kanıtlanmamış bir iddiaya değil.

Arka plan ve bağlam

Mekke’nin Fethi sırasında bir oğlanın nesebi hakkında anlaşmazlık çıktı. Sa'd, kardeşi Utba’nın iddiasını ileri sürdü; Abd ibn Zam'a ise oğlanın babasının yatağında doğduğunu söyledi. Peygamber ﷺ onu hukuken Abd ibn Zam'a’ya nispet etti, ancak Utba’ya çok benzemesi nedeniyle Sawda’ya ondan uzak durmasını emretti.

Kavramlar ve açıklamalar
Çocuk yatağa aittir

Hukuki nesep, kural olarak, çocuğun doğduğu evlilik bağına dayanır.

Zina edenin payına taş düşer

Evlilik dışındaki bir kişinin iddiası, tek başına nesep veya miras hakkı doğurmaz.

Onun yanında örtün

Sawda’nın, oğlanın yanında mahrem olmayan bir erkeğe ilişkin örtünme ve davranış kurallarına uyması gerekiyordu.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu ifadeden, evlilik yatağının nesep için hukuki temel olduğu ve başka bir erkeğin dayanaksız iddiasının bu temeli ortadan kaldıramayacağı sonucunu çıkarırlar. Dört Sünni hukuk mezhebi bu ilkeyi kabul eder; bununla birlikte evliliğin geçerliliği ve biyolojik babalığın mümkün olması gibi konularda ek şartlar ve ayrıntılar bulunur. Sawda hakkındaki hüküm, hukuki nispet ile ilişkilerde ihtiyatın her zaman örtüşmediğini gösterir: Peygamber ﷺ Utba’ya olan belirgin benzerliği dikkate almış, ancak hukuki kararını değiştirmemiştir.

Günümüz için dersler
  1. Bir kişinin nesebi hakkında söylentilere veya dış görünüş benzerliğine dayanarak hüküm vermeyin.
  2. Nesep ihtilafında ilgili hukuki kuralları yetkili bir hâkime uygulattırın.
  3. Hem hukuki akrabalığı hem de uygun davranış ve örtünme kurallarını gözetin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.