Kazâ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 7170. hadis

Abu Qatada rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kazâ
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abu Qatada tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ ‏"‏ مَنْ لَهُ بَيِّنَةٌ عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ، فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي، فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي‏.‏ قَالَ فَأَرْضِهِ مِنْهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ‏.‏ قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ عَنِ اللَّيْثِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ‏.‏ وَقَالَ أَهْلُ الْحِجَازِ الْحَاكِمُ لاَ يَقْضِي بِعِلْمِهِ، شَهِدَ بِذَلِكَ فِي وِلاَيَتِهِ أَوْ قَبْلَهَا‏.‏ وَلَوْ أَقَرَّ خَصْمٌ عِنْدَهُ لآخَرَ بِحَقٍّ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَقْضِي عَلَيْهِ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ، حَتَّى يَدْعُوَ بِشَاهِدَيْنِ فَيُحْضِرَهُمَا إِقْرَارَهُ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِرَاقِ مَا سَمِعَ أَوْ رَآهُ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ قَضَى بِهِ، وَمَا كَانَ فِي غَيْرِهِ لَمْ يَقْضِ إِلاَّ بِشَاهِدَيْنِ‏.‏ وَقَالَ آخَرُونَ مِنْهُمْ بَلْ يَقْضِي بِهِ، لأَنَّهُ مُؤْتَمَنٌ، وَإِنَّمَا يُرَادُ مِنَ الشَّهَادَةِ مَعْرِفَةُ الْحَقِّ، فَعِلْمُهُ أَكْثَرُ مِنَ الشَّهَادَةِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يَقْضِي بِعِلْمِهِ فِي الأَمْوَالِ، وَلاَ يَقْضِي فِي غَيْرِهَا‏.‏ وَقَالَ الْقَاسِمُ لاَ يَنْبَغِي لِلْحَاكِمِ أَنْ يُمْضِيَ قَضَاءً بِعِلْمِهِ دُونَ عِلْمِ غَيْرِهِ، مَعَ أَنَّ عِلْمَهُ أَكْثَرُ مِنْ شَهَادَةِ غَيْرِهِ، وَلَكِنَّ فِيهِ تَعَرُّضًا لِتُهَمَةِ نَفْسِهِ عِنْدَ الْمُسْلِمِينَ، وَإِيقَاعًا لَهُمْ فِي الظُّنُونِ، وَقَدْ كَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظَّنَّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا هَذِهِ صَفِيَّةُ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Kuteybe bize rivayet etti, Leys bize rivayet etti, Yahya'dan, Ömer bin Kesîr'den, Ebû Katâde'nin azadlı kölesi Ebû Muhammed'den naklen: Ebû Katâde şöyle dedi: Resûlullah ﷺ Huneyn günü şöyle buyurdu:

"Kim bir kâfiri öldürürse ve buna dair açık bir delili varsa, onun üzerindeki elbise ve silahlar (selb) kendisine aittir." Ben de öldürdüğüm bir düşman için delil aramak üzere kalktım, ancak bana şahitlik edecek kimse bulamadım ve oturdum. Sonra aklıma geldi ve meseleyi Resûlullah ﷺ'e arz ettim. O sırada yanında oturanlardan bir adam: "Bahsettiği bu öldürülen kişinin silahları benim yanımdadır" dedi. Bunun üzerine o kişiye: "Onu benim adıma razı et" buyuruldu. Ebû Bekir ise: "Hayır! Kureyş'ten küçük bir kuşa verip de Allah ve Resûlü uğrunda savaşan Allah'ın aslanlarından birini mahrum bırakamazsın" dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ emretti ve silahlar bana teslim edildi. Onlarla bir bahçe satın aldım; bu, ganimetten elde ettiğim ilk mal oldu. Abdullah, Leys'ten şunu da nakletti: Nebi ﷺ kalktı ve onu bana verdi. Hicaz âlimleri dediler ki: "Hâkim, hâkimliği sırasında veya öncesinde bizzat şahit olmuş olsa bile kendi bilgisiyle hüküm vermemelidir." Eğer bir davalı, mahkeme meclisinde rakibinin lehine ikrarda bulunursa, bazı âlimlere göre hâkim, karşı taraf ikrarı tasdik edecek iki şahit getirinceye kadar onun aleyhine hüküm vermemelidir. Irak âlimlerinden bazıları ise: "Hâkim, mahkeme meclisinde işittiği veya gördüğü şeyle hüküm verebilir; ancak meclis dışında olanlar için iki şahit olmadıkça hüküm veremez" dediler. İçlerinden başkaları: "Bilakis onunla hüküm verir, çünkü o güvenilirdir. Şahitliğin amacı hakkın bilinmesidir; hâkimin ilmi ise şahitlikten daha üstündür" dediler. Bazıları: "Mallar konusunda kendi ilmiyle hüküm verir, diğerlerinde vermez" dediler. Kâsım ise şöyle dedi: "Hâkimin, başkasının bilmediği bir konuda sadece kendi ilmiyle hüküm vermesi uygun değildir; her ne kadar onun ilmi başkasının şahitliğinden fazla olsa da. Zira bu durum, onu Müslümanların nazarında töhmet altında bırakır ve onları şüpheye düşürür. Oysa Nebi ﷺ zanndan hoşlanmamış ve 'Bu sadece Safiyye'dir' buyurmuştur."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Delil, ganimet üzerindeki hak iddiasını destekler; yargılama ise özen gerektirir.

Arka plan ve bağlam

Bu söz, Huneyn günü, Peygamber ﷺ öldürülen düşmanın kişisel teçhizatı üzerindeki hak iddialarına ilişkin hükümler verirken söylenmiştir.

Kavramlar ve açıklamalar
Salb

Öldürülen düşmanın kişisel silahları ve teçhizatı.

Beyyine

Bir hak iddiasını destekleyen açık delil.

Hâkimin kişisel bilgisi

Hâkimin resmî tanıklardan bağımsız olarak bizzat gördüğü veya duyduğu olgular.

Âlimlerin çıkarımları

Hadis, salb üzerindeki hak iddiasını delile bağlar. Al-Buhari ayrıca hâkimin kendi bilgisine dayanarak hüküm verip veremeyeceği konusundaki görüş ayrılığını aktarır: Hicaz âlimleri şüphe doğması endişesiyle bunu reddederken Irak âlimleri, hâkimin mahkeme içinde veya dışında gözlemlediği olgular hakkında farklı görüşler benimsemiştir. Fıkıh âlimleri böylece yargılamanın yalnızca gerçeği aramakla kalmaması, aynı zamanda görünürde de adil ve şüpheden uzak olması gerektiğini vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Mal üzerindeki hak iddialarını doğrulanabilir delillerle destekle ve bizzat gördüklerin konusunda dürüst ol.
  2. Yetkili bir makam iddiayı dikkatle değerlendirmeden, uyuşmazlık konusu malı ele geçirme.
  3. Hâkim yalnızca adil davranmamalı, kararının makul bir şüphe uyandırmasını da önlemelidir.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.