İlim · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 78. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: İlim
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ، خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ قَالَ الأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَىٌّ نَعَمْ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ ‏ "‏ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لاَ‏.‏ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى، عَبْدُنَا خَضِرٌ، فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً، وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ، فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ، فَكَانَ مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ‏.‏ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ‏.‏ قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي‏.‏ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَوَجَدَا خَضِرًا، فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Ebü'l-Kâsım Hâlid b. Halî bize anlattı; o dedi ki: Muhammed b. Harb bize anlattı; o dedi ki: Evzâî dedi ki: Zührî bize haber verdi; Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes'ûd'dan, o da İbn Abbas'tan rivayet ettiğine göre; İbn Abbas ile Hurr b. Kays b. Hısn el-Fezârî, Mûsâ'nın arkadaşı hakkında tartışmışlardı. Bu sırada yanlarından Ubeyy b. Ka'b geçti. İbn Abbas ona seslenerek şöyle dedi: 'Ben ve bu arkadaşım, Mûsâ'nın kendisiyle görüşmek için yolunu sorduğu arkadaşı hakkında ihtilafa düştük. Sen Resûlullah ﷺ'ın onun durumundan bahsettiğini duydun mu?' Ubeyy şöyle cevap verdi: 'Evet, Nebi ﷺ'in ondan bahsettiğini duydum. Şöyle buyurmuştu:

"Mûsâ, İsrailoğullarından bir topluluğun içindeyken yanına bir adam geldi ve ona: 'Senden daha âlim birini biliyor musun?' diye sordu. Mûsâ: 'Hayır,' dedi. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle, Mûsâ'ya vahyetti: 'Evet, kulumuz Hızır senden daha âlimdir.' Mûsâ onunla buluşmanın yolunu sordu. Allah da balığı kendisi için bir işaret kıldı ve ona: 'Balığı kaybettiğin yere dön, çünkü onu orada bulacaksın,' denildi. Böylece Mûsâ (aleyhisselâm) denizde balığın izini takip etti. Mûsâ'nın genç yardımcısı ona dedi ki: 'Kayanın yanında konakladığımız zamanı hatırlıyor musun? Ben balığı unuttum; onu anmamı bana şeytandan başkası unutturmadı.' Mûsâ: 'İşte aradığımız şey budur!' dedi. Bunun üzerine izlerini takip ederek geri döndüler ve Hızır'ı buldular. Bundan sonra aralarında geçenler ise Allah'ın Kitabı'nda anlattığı gibidir."'

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Musa ﷺ, Allah’ın yönlendirmesiyle el-Hıdır’dan alçakgönüllülükle bilgi öğrenmeye çalışır.

Kavramlar ve açıklamalar
el-Hıdır

Bu rivayete göre Musa ﷺ’nin kendisinden bilgi öğrenmek için karşılaştığı Allah’ın bir kulu.

İşaret

Allah’ın, buluşma yerini tanıması için Musa ﷺ’ye verdiği bir belirti.

İzlerini takip ederek geri dönmek

Balığın kaybolduğu yere ulaşmak için aynı güzergâhtan geri gitmek.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu kıssadan, bilginin bütünüyle tek bir kişide toplanmadığı ve bir peygamberin bile Allah’ın kendisine öğrettikleri çerçevesinde başkasından öğrenebileceği sonucunu çıkarırlar. Rivayet; alçakgönüllülüğü, dikkatle soru sormayı ve bilgi arayışında sabırlı olmayı över. İbn Hacer, Sahih el-Buhari şerhinde Musa ﷺ’nin el-Hıdır’la buluşmak için Allah’ın gösterdiği işareti izleyişini ele alır; sonrasında yaşananlar Kehf suresinde anlatılır.

Günümüz için dersler
  1. Bilginin sınırlarını kabul et ve emin olmadığın konularda uzmanlara danış.
  2. Bilgiyi sabırla ara ve güvenilir işaretleri adım adım takip et.
  3. Muhatabını saygıyla dinle ve görüş ayrılıklarını güvenilir rivayetler ışığında değerlendir.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.