Sahih Muslim, 2290. hadis
Abu Hurayrah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Muslim'den Zayd ibn Aslam'e uzanan rivayet zinciri
- 1Suwayd ibn Sa'idMuslim'e aktardıسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ
- 2Hafsحَفْصٌ
- 3Zayd ibn Aslamزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
وَحَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ مَيْسَرَةَ الصَّنْعَانِيَّ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ أَبَا صَالِحٍ، ذَكْوَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ وَلاَ فِضَّةٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحَ مِنْ نَارٍ فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَجَبِينُهُ وَظَهْرُهُ كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالإِبِلُ قَالَ " وَلاَ صَاحِبُ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا وَمِنْ حَقِّهَا حَلَبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ لاَ يَفْقِدُ مِنَهَا فَصِيلاً وَاحِدًا تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَعَضُّهُ بِأَفْوَاهِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْبَقَرُ وَالْغَنَمُ قَالَ " وَلاَ صَاحِبُ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ لاَ يَفْقِدُ مِنْهَا شَيْئًا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلاَ جَلْحَاءُ وَلاَ عَضْبَاءُ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْخَيْلُ قَالَ " الْخَيْلُ ثَلاَثَةٌ هِيَ لِرَجُلٍ وِزْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ سِتْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ وِزْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا رِيَاءً وَفَخْرًا وَنِوَاءً عَلَى أَهْلِ الإِسْلاَمِ فَهِيَ لَهُ وِزْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي ظُهُورِهَا وَلاَ رِقَابِهَا فَهِيَ لَهُ سِتْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فِي مَرْجٍ وَرَوْضَةٍ فَمَا أَكَلَتْ مِنْ ذَلِكَ الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ كُتِبَ لَهُ عَدَدَ مَا أَكَلَتْ حَسَنَاتٌ وَكُتِبَ لَهُ عَدَدَ أَرْوَاثِهَا وَأَبْوَالِهَا حَسَنَاتٌ وَلاَ تَقْطَعُ طِوَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ آثَارِهَا وَأَرْوَاثِهَا حَسَنَاتٍ وَلاَ مَرَّ بِهَا صَاحِبُهَا عَلَى نَهْرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلاَ يُرِيدُ أَنْ يَسْقِيَهَا إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ مَا شَرِبَتْ حَسَنَاتٍ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْحُمُرُ قَالَ " مَا أُنْزِلَ عَلَىَّ فِي الْحُمُرِ شَىْءٌ إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْفَاذَّةُ الْجَامِعَةُ { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ} " .
Süveyd b. Saîd bana anlattı, Hafs -yani İbn Meysera es-San‘ânî- bize anlattı, Zeyd b. Eslem’den, Ebû Sâlih Zekvân ona haber verdi ki, Ebû Hüreyre’yi şöyle derken işitti: Resûlullah ﷺ buyurdular ki:
"Altın veya gümüş sahibi olup da bunların hakkını ödemeyen kimse yoktur ki, Kıyamet günü kendisi için ateşten levhalar dövülmesin; bu levhalar Cehennem ateşinde kızdırılır ve onun yanları, alnı ve sırtı bunlarla dağlanır. Her soğuduklarında, kullar arasında hüküm verilinceye kadar, miktarı elli bin yıl olan bir günde bu işlem tekrarlanır ve o kişi ya Cennete ya da Cehenneme giden yolunu görür." Denildi ki: "Ey Allah’ın Resûlü, develer nasıldır?" Buyurdular ki: "Deve sahibi olup da hakkını ödemeyen kimse yoktur ki -ki hakkından biri de suya geldikleri gün sağılmalarıdır- Kıyamet günü kendisi için yumuşak, düz bir arazi hazırlanmasın; develerin en çoğu orada bulunur, tek bir yavru bile eksik olmaz. Onu tırnaklarıyla çiğnerler ve ağızlarıyla ısırırlar. İlk geçenler geçtikçe sonuncular geri döndürülür; bu, miktarı elli bin yıl olan bir günde, kullar arasında hüküm verilinceye kadar devam eder ve o kişi ya Cennete ya da Cehenneme giden yolunu görür." Denildi ki: "Ey Allah’ın Resûlü, sığır ve koyunlar nasıldır?" Buyurdular ki: "Sığır veya koyun sahibi olup da hakkını ödemeyen kimse yoktur ki, Kıyamet günü kendisi için yumuşak, düz bir arazi hazırlanmasın; boynuzlu, boynuzsuz veya kırık boynuzlu hiçbir hayvan eksik kalmaz. Boynuzlarıyla onu toslarlar ve tırnaklarıyla çiğnerler. İlk geçenler geçtikçe sonuncular geri döndürülür; bu, miktarı elli bin yıl olan bir günde, kullar arasında hüküm verilinceye kadar devam eder ve o kişi ya Cennete ya da Cehenneme giden yolunu görür." Denildi ki: "Ey Allah’ın Resûlü, atlar nasıldır?" Buyurdular ki: "Atlar üç çeşittir: Bir adam için yük, bir adam için örtü (koruma), bir adam için de sevaptır. Yük olanlar, riya, övünme ve Müslümanlara düşmanlık etmek amacıyla at besleyen kimsenin atlarıdır; bunlar ona yüktür. Örtü olanlar, Allah yolunda at besleyip sırtlarının ve boyunlarının üzerindeki Allah’ın hakkını unutmayan kimsenin atlarıdır; bunlar ona örtüdür. Sevap olanlara gelince, bunlar Allah yolunda ve Müslümanların yararına olmak üzere bir çayırda veya bahçede at besleyen kimsenin atlarıdır. Bu çayır veya bahçeden yedikleri her şey, dışkıları ve idrarları sayısınca kendisine sevap yazılır. Dizginlerini koparıp bir veya iki tepeye koştuklarında, ayak izleri ve dışkıları sayısınca Allah ona sevap yazar. Sahibi onları bir nehre götürüp de içmek istemese bile, içtikleri su miktarınca Allah ona sevap yazar." Denildi ki: "Ey Allah’ın Resûlü, eşekler nasıldır?" Buyurdular ki: "Eşekler hakkında bana şu kapsamlı ayetten başka bir şey indirilmedi: 'Artık kim zerre ağırlığınca bir hayır yaparsa onu görecektir. Kim de zerre ağırlığınca bir kötülük yaparsa onu görecektir.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Malı üzerindeki yükümlü hakları ihmal eden kişi bunlardan hesaba çekilir.
Zekât şartları oluştuğunda zekât da dâhil olmak üzere mal üzerindeki zorunlu haklar.
Develerin su kaynağına götürüldüğü gün; metin sütü paylaşmayı da bir hak olarak anar.
Azaptan koruyan bir örtü: Allah yolunda tutulan ve üzerindeki haklar yerine getirilen atlar.
Klasik âlimler bu rivayetten, vadesi gelen zekâtı ödemenin ciddi bir yükümlülük olduğu ve bu hakkı kasten alıkoyanların uyarıldığı sonucunu çıkarırlar. Atlarla ilgili bölüm, malın kendi başına ne sevap ne de günah olduğunu açıkça gösterir: niyet ve kullanım biçimi sonucu etkiler; hayvanların hakları da yerine getirilmelidir. Dört Sünnî mezhebin fakihleri, bu ve başka rivayetlere dayanarak zekâtın özel şartlarını ve oranlarını ele alırlar; bu metin tek başına bu kuralların tamamını sıralamaz.
- Malının zekât şartlarını taşıyıp taşımadığını her yıl kontrol et ve gereken miktarı zamanında öde.
- Mala ve hayvanlara bakarken yalnızca onlardan ne elde ettiğini değil, başkalarının haklarını ve bunlarla ilgili bakım sorumluluklarını da gözet.
- Niyetini arındır: imkânlarını iyilik için kullan, gösterişten ve düşmanlıktan kaçın.
Bu sahih rivayet aynı senetle nakledilmiştir ve mal üzerindeki yükümlü hakları yerine getirmemeye ilişkin uyarıyı tamamlar.
Sahih Muslim · #2292 (Sahih)Aynı kitaptaki bu sahih rivayet de mal üzerindeki hakları ele alır ve bu bölümün konusunu bağlamına oturtmaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.