Sahih Muslim, 7067. hadis
Abdullah ibn Mas'ud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Mas'ud tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، الأَشَجُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ جَاءَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ رَجُلٌ فَقَالَ تَرَكْتُ فِي الْمَسْجِدِ رَجُلاً يُفَسِّرُ الْقُرْآنَ بِرَأْيِهِ يُفَسِّرُ هَذِهِ الآيَةَ { يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} قَالَ يَأْتِي النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ دُخَانٌ فَيَأْخُذُ بِأَنْفَاسِهِمْ حَتَّى يَأْخُذَهُمْ مِنْهُ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ مِنْ فِقْهِ الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ عِلْمَ لَهُ بِهِ اللَّهُ أَعْلَمُ . إِنَّمَا كَانَ هَذَا أَنَّ قُرَيْشًا لَمَّا اسْتَعْصَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَعَا عَلَيْهِمْ بِسِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ فَأَصَابَهُمْ قَحْطٌ وَجَهْدٌ حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ يَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنَ الْجَهْدِ وَحَتَّى أَكَلُوا الْعِظَامَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ لِمُضَرَ فَإِنَّهُمْ قَدْ هَلَكُوا فَقَالَ " لِمُضَرَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ " . قَالَ فَدَعَا اللَّهَ لَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} قَالَ فَمُطِرُوا فَلَمَّا أَصَابَتْهُمُ الرَّفَاهِيَةُ - قَالَ - عَادُوا إِلَى مَا كَانُوا عَلَيْهِ - قَالَ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} { يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ} قَالَ يَعْنِي يَوْمَ بَدْرٍ .
Mesrûk anlatıyor: Bir adam Abdullah'ın yanına gelerek dedi ki:
"Mescitte Kur'an'ı kendi görüşüne göre tefsir eden bir adam bıraktım. Şu ayeti tefsir ediyordu: {Gök, apaçık bir dumanla geleceği gün.} O kişi, kıyamet günü insanlara bir dumanın geleceğini, nefeslerini keseceğini ve bunun onlarda nezle benzeri bir hal oluşturacağını söylüyordu." Bunun üzerine Abdullah şöyle buyurdu: "Bilen kimse bildiğini söylesin, bilmeyen ise 'Allah en iyi bilendir' desin. Çünkü kişinin bilmediği bir konu hakkında 'Allah en iyi bilendir' demesi, onun fıkhının (derin anlayışının) bir göstergesidir." Asıl mesele şudur: Kureyş Peygamber'e ﷺ karşı gelip direndiğinde, o da onlar için Yusuf'un yıllarındaki gibi kuraklık yılları diledi. Nitekim başlarına öyle bir kıtlık ve sıkıntı geldi ki, kişi gökyüzüne baktığında aşırı açlık ve bitkinlikten dolayı kendisi ile gök arasında duman gibi bir şey görüyordu; hatta kemikleri yemeye başladılar. Sonra bir adam Peygamber'e ﷺ gelip: "Ey Allah'ın Resûlü! Mudar kabilesi için Allah'tan mağfiret dile, çünkü helak oldular" dedi. Resûlullah ﷺ: "Mudar için mi? Sen gerçekten cesursun!" buyurdu. Ancak yine de onlar için Allah'a dua etti. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle şu ayeti indirdi: {Biz azabı biraz hafifleteceğiz, fakat siz mutlaka eski halinize döneceksiniz.} Yağmur yağdı, ancak bolluk ve refaha kavuşunca tekrar eski hallerine döndüler. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle şu ayetleri indirdi: {Öyleyse göğün apaçık bir duman getireceği günü bekle. * Bu duman insanları kaplayacaktır; bu elem dolu bir azaptır.} ve {En büyük yakalayışla yakalayacağımız günü bekle; şüphesiz Biz intikam alıcıyız.} Buradaki büyük yakalayıştan kasıt Bedir Savaşı'dır.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Gerçek bilgi delil ve Allah’ın bilgisini kabul etme cesareti gerektirir.
Rivayet, Abdullah ibn Mes'ud’un açıklamasını Kureyş’in Peygamber ﷺ’i reddetmesinden sonra yaşadığı kıtlık bağlamına yerleştirir. Ayetlerde anılan duman, burada kıtlık sırasındaki tozlu pusla ilişkilendirilir; büyük yakalayış ise Bedir Savaşı olarak açıklanır.
Bir ayeti Kur’an’dan ve rivayetlerden yeterli bilgi veya delil olmaksızın açıklamak.
Kureyş’in de mensup olduğu büyük bir Arap kabile grubu.
Alıntılanan ayetlerde bildirilen ağır ceza; Abdullah ibn Mes'ud bunu burada Bedir olarak açıklar.
Klasik âlimler, Abdullah ibn Mes'ud’un sözlerinden bilginin bir sorumluluk olduğu sonucunu çıkarırlar: Güvenilir bilgiye sahip olan bunu dile getirir; bilmeyen ise dürüstçe “Allah en iyisini bilir” der. Bunu kabul etmek bir eksiklik değil, Kur’an tefsirinde anlayış ve ihtiyat göstergesidir. Rivayet ayrıca ayetlerin bağlamları ve sahabilerin açıklamaları dikkate alınarak yorumlanması gerektiğini öğretir.
- Bir Kur’an ayetini açıklarken önce metni, bağlamını ve âlimlerin güvenilir açıklamalarını kontrol et.
- Cevabını bilmediğin bir soru sorulursa dürüstçe “Allah en iyisini bilir” de.
- Güvenilir bir dayanağı olmayan dinî açıklamaları kesin bilgi gibi paylaşma.
Bu rivayet de Abdullah ibn Mes'ud’un dayanaksız bir yoruma karşı çıkışını anlatır ve Kureyş’in tarihî kıtlığını açıklar.
Sahih Muslim · #7068 (Sahih)Bu rivayet, duman da dâhil olmak üzere daha önce ortaya çıkmış alametleri anar ve böylece duman ayetlerinin ele alınışıyla bağlantı kurar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.