Sahih Muslim, 7066. hadis
Abdullah ibn Mas'ud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Muslim'den Masruq'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ishaq ibn IbrahimMuslim'e aktardıإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Abu ad‑Duhaأَبِي الضُّحَى
- 5Masruqمَسْرُوقٍ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ جُلُوسًا وَهُوَ مُضْطَجِعٌ بَيْنَنَا فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَاصًّا عِنْدَ أَبْوَابِ كِنْدَةَ يَقُصُّ وَيَزْعُمُ أَنَّ آيَةَ الدُّخَانِ تَجِيءُ فَتَأْخُذُ بِأَنْفَاسِ الْكُفَّارِ وَيَأْخُذُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَجَلَسَ وَهُوَ غَضْبَانُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِمَا يَعْلَمُ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّهُ أَعْلَمُ لأَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم { قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى مِنَ النَّاسِ إِدْبَارًا فَقَالَ " اللَّهُمَّ سَبْعٌ كَسَبْعِ يُوسُفَ " . قَالَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ مِنَ الْجُوعِ وَيَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ أَحَدُهُمْ فَيَرَى كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ جِئْتَ تَأْمُرُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَبِصِلَةِ الرَّحِمِ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ - قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} إِلَى قَوْلِهِ { إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} . قَالَ أَفَيُكْشَفُ عَذَابُ الآخِرَةِ { يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ} فَالْبَطْشَةُ يَوْمَ بَدْرٍ وَقَدْ مَضَتْ آيَةُ الدُّخَانِ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَآيَةُ الرُّومِ .
Mesrûk anlatıyor: Biz Abdullah’ın yanında oturuyorduk ve o aramızda uzanmıştı ki bir adam geldi ve dedi ki: ‘Ey Ebû Abdurrahman! Kinde kapılarında bir kıssacı var, anlatıyor ve iddia ediyor ki Duman âyeti gelecekte vuku bulacak, kâfirlerin nefesini kesecek ve müminleri sanki nezle olmuş gibi etkileyecektir.’ Bunun üzerine Abdullah öfkeli bir şekilde doğrulup oturdu ve şöyle buyurdu: ‘Ey insanlar! Allah’tan korkun! İçinizden kim bir şey biliyorsa bildiğiyle söylesin, bilmeyen ise
“Allah daha iyi bilir” desin. Çünkü kişinin bilmediği bir konuda “Allah daha iyi bilir” demesi, bilmediği halde konuşmasından daha hayırlıdır. Şüphesiz Allah Azze ve Celle, Peygamberi ﷺ’e şöyle buyurmuştur: {De ki: Ben buna karşı sizden bir ücret istemiyorum ve ben tekellüfcilerden (zoraki davrananlardan) değilim.} Resûlullah ﷺ insanların dinden yüz çevirdiğini görünce: "Allah’ım! Yusuf’un yedi yılı gibi bunlara da yedi yıl ver" diye dua etti. Bunun üzerine onları her şeyi tüketen şiddetli bir kıtlık yakaladı; öyle ki açlıktan derileri ve leşleri yediler. Onlardan biri gökyüzüne baktığında duman gibi bir şey görüyordu. Sonra Ebû Süfyan ona geldi ve dedi ki: ‘Ey Muhammed! Sen bize Allah’a itaati ve sıla-i rahmi emretmeye geldin, fakat kavmin helak oldu; onlar için Allah’a dua et.’ Bunun üzerine Allah Azze ve Celle şöyle buyurdu: {Öyleyse göğün apaçık bir duman getireceği günü bekle. O insanları bürüyecektir; bu elem dolu bir azaptır}, ta ki {Şüphesiz siz eski halinize döneceksiniz} buyurana kadar. Acaba ahiret azabı kaldırılabilir mi? {Bizim büyük bir kuvvetle yakalayacağımız gün, işte o gün intikam alacağız.} Buradaki büyük yakalama Bedir Savaşı’dır. Duman âyeti, büyük yakalama, lüzum (kaçınılmazlık) ve Rum âyetleri artık geçip gitmiştir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Dinî konularda bilgiye dayanarak konuş ve bilmediğini dürüstçe kabul et.
Mesruk, bir adamın Abdullah ibn Mesud’a Kinde kapılarında kıssalar anlatan bir kişinin Duhan ayeti hakkında yaptığı açıklamayı aktardığını anlatır. Abdullah da yalnızca bilgiye dayanarak konuşmaya çağırır.
Duhan suresinde anılan bir alamet; Abdullah, aktarılan ayetleri Mekke’deki kıtlıkla ilişkilendirmiştir.
Kur’an’da işaret edilen azap; Abdullah bunu burada Mekkelilerin Bedir’deki yenilgisi olarak yorumlamıştır.
Cevabı bilmediğini dürüstçe kabul etmek ve nihai bilginin Allah’a ait olduğunu ifade etmektir.
Âlimler bu rivayetten, Kur’an açıklamasının uydurmalara ya da kesin ifadelerle sunulan tahminlere değil, bilgiye ve güvenilir nakle dayanması gerektiği sonucunu çıkarırlar. İbn Mesud, aktarılan ayetlerdeki Duhan’ı Mekke’deki kıtlık sırasında ortaya çıkan dumanı andıran hâl olarak, Büyük Yakalama’yı ise Bedir Savaşı olarak yorumlamıştır. Bilinmediği zaman Allah’ın daha iyi bildiğini söyleme öğüdü, hem âlimler hem öğrenciler için önemli bir edeptir.
- Kur’an’a dair bir açıklamayı paylaşmadan önce bilginizi ve kaynaklarınızı kontrol edin.
- Cevabı bilmediğinizi dürüstçe söyleyin ve bilgiyi kendinize mal etmeyin.
- Dinî görüş ayrılıklarını sakin biçimde ele alın; metin ile kendi yorumunuz arasındaki farkı açıkça belirtin.
Bu rivayet de İbn Mesud’un Kur’an’ı kişisel görüşe dayanarak açıklamaya karşı uyarısını aktarır.
Sahih Muslim · #7068 (Sahih)Burada da İbn Mesud’a göre daha önce gerçekleşmiş olan alametlerden Duhan ve Büyük Yakalama anılır.
Sahih Muslim · #7065 (Sahih)Bu rivayet de Duhan’ı ve Mekkelileri etkileyen kıtlığı ele alır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.