Gece Namazı (Kıyamü'l-Leyl) ve Gündüz Nafile Namazları Kitabı · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, 1601. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Gece Namazı (Kıyamü'l-Leyl) ve Gündüz Nafile Namazları Kitabı
سنن النسائي
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ لَقِيَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنِ الْوَتْرِ، فَقَالَ أَلاَ أُنَبِّئُكَ بِأَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ عَائِشَةُ ائْتِهَا فَسَلْهَا ثُمَّ ارْجِعْ إِلَىَّ فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا إِنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهَا إِلاَّ مُضِيًّا ‏.‏ فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ مَعِي فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ لِحَكِيمٍ مَنْ هَذَا مَعَكَ قُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ ‏.‏ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ ‏.‏ فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرًا ‏.‏ قَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقُرْآنُ ‏.‏ فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي قِيَامُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ هَذِهِ السُّورَةَ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ ‏}‏ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَوْلاً حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَاتِمَتَهَا اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ التَّخْفِيفَ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ أَنْ كَانَ فَرِيضَةً فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي وِتْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ يَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَةً فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا سَلَّمَ فَتِلْكَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَىَّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يَدُومَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا شَغَلَهُ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ نَوْمٌ أَوْ مَرَضٌ أَوْ وَجَعٌ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلاَ أَعْلَمُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً كَامِلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً غَيْرَ رَمَضَانَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ أَمَا أَنِّي لَوْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي مُشَافَهَةً ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَذَا وَقَعَ فِي كِتَابِي وَلاَ أَدْرِي مِمَّنِ الْخَطَأُ فِي مَوْضِعِ وِتْرِهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏.‏

Çeviri

Bize Muhammed b. Beşşâr haber verdi, dedi ki: Yahyâ b. Saîd bize hadis anlattı, o da Saîd'den, o da Katâde'den, o da Zürâre'den, o da Sa'd b. Hişâm'dan rivayet ettiğine göre; Sa'd b. Hişâm İbn Abbâs ile karşılaştı ve ona Resûlullah ﷺ'in vitir namazını sordu. İbn Abbâs:

"Sana yeryüzünde Resûlullah ﷺ'in vitrini en iyi bilen kimseyi haber vermeyeyim mi?" dedi. Sa'd: "Evet" dedi. İbn Abbâs: "O Âişe'dir. Ona git, sor ve dönüp bana onun cevabını haber ver" dedi. Bunun üzerine Hakîm b. Eflah'a geldim ve onu benimle birlikte Âişe'nin yanına gitmesi için ikna etmeye çalıştım. O ise: "Ben ona yaklaşacak değilim; çünkü ben onu bu iki fırka hakkında konuşmaktan menetmiştim, fakat o dinlemedi ve işine devam etti" dedi. Ben de ona yemin ederek rica ettim, bunun üzerine benimle geldi ve Âişe'nin huzuruna girdik. Âişe Hakîm'e: "Yanındaki bu kimse?" diye sordu. Hakîm: "Sa'd b. Hişâm" dedi. Âişe: "Hangi Hişâm?" diye sorunca, Hakîm: "Âmir'in oğlu" dedi. Âişe ona rahmet diledi ve: "Âmir ne güzel bir insandı!" dedi. Sa'd dedi ki: "Ey Müminlerin Annesi! Bana Resûlullah ﷺ'in ahlakından haber ver." Âişe: "Kur'an okumuyor musun?" diye sordu. Ben: "Evet" dedim. O da: "İşte Allah'ın Nebisi ﷺ'in ahlakı Kur'an idi" dedi. Kalkıp gitmek istedim, sonra Resûlullah ﷺ'in gece namazı (kıyam) aklıma geldi ve: "Ey Müminlerin Annesi! Bana Allah'ın Nebisi ﷺ'in gece namazından haber ver" dedim. O: "Müzzemmil suresini okumuyor musun?" diye sordu. Ben: "Evet" dedim. O da şöyle dedi: "Allah Azze ve Celle bu surenin başında gece namazını farz kıldı. Böylece Allah'ın Nebisi ﷺ ve ashabı bir yıl boyunca gece namazına durdular. Allah Azze ve Celle bu surenin sonunu on iki ay boyunca indirmeyi geciktirdi, sonra bu surenin sonunda hafifletme ayetini indirdi. Böylece gece namazı, önceden farz iken nafile oldu." Yine kalkmak istedim, bu sefer Resûlullah ﷺ'in vitri aklıma geldi ve: "Ey Müminlerin Annesi! Bana Resûlullah ﷺ'in vitrinden haber ver" dedim. O da şöyle anlattı: "Biz onun misvakını ve abdest suyunu hazırlardık. Allah Azze ve Celle gecenin dilediği bir vaktinde onu uyandırırdı. O da misvaklanır, abdest alır ve sekiz rekat namaz kılardı; bu rekatlarda ancak sekizinci rekatta otururdu. Oturup Allah Azze ve Celle'yi zikir eder, dua ederdi, sonra bizim duyacağımız şekilde selam verirdi. Ardından selam verdikten sonra oturarak iki rekat daha kılardı. Sonra bir rekat daha kılardı ki bu toplam on bir rekat ederdi. Ey oğlum! Resûlullah ﷺ yaşlanıp kilo alınca yedi rekat ile vitir kıldı ve selam verdikten sonra oturarak iki rekat daha kıldı; bu da dokuz rekat ederdi. Ey oğlum! Resûlullah ﷺ bir namazı kıldığı zaman ona devam etmeyi severdi. Eğer gece namazından onu alıkoyan bir uyku, hastalık veya ağrı olursa, gündüz on iki rekat kılardı. Ben Allah'ın Nebisi ﷺ'in bir gecede Kur'an'ın tamamını okuduğunu, sabaha kadar kesintisiz tüm bir geceyi namazla geçirdiğini veya Ramazan dışında tam bir ay oruç tuttuğunu bilmiyorum." Sonra İbn Abbâs'a gelip onun sözlerini anlattım. İbn Abbâs: "Doğru söylemiş. Eğer onun yanına girebilseydim, mutlaka giderdim ta ki bunları bizzat kendisinden duyardım" dedi. Ebû Abdurrahmân (Nesâî) dedi ki: Kitabımda bu şekilde yer almıştır, ancak Resûlullah ﷺ'in vitri konusundaki hatanın kimden kaynaklandığını bilemiyorum.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ gece namazına ölçülü ve kararlı biçimde devam ederdi.

Kavramlar ve açıklamalar
Kıyamü’l-leyl

Gece kılınan nafile namaz.

Vitir

Gece namazının sonunda kılınan tek sayılı rekâtlar.

Misvak

Dişleri temizlemek için kullanılan küçük bir dal.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler, Aişe’nin rivayetinden gece namazının bir süre farz olduktan sonra nafile hâle geldiği ve Peygamber’in ﷺ ibadetini devamlılık ve dikkatle yerine getirdiği sonucunu çıkarırlar. Namazı farklı zamanlarda on bir veya dokuz rekâttan oluşurdu; bir engel sebebiyle kılamadığında ise gündüz kaza ederdi. Rivayet ayrıca onun ahlâkının Kur’an’ı yansıttığını vurgular. Fıkıh mezhepleri vitrin geçerli çeşitli biçimlerini kabul eder; bu rivayet Aişe’nin bildiği uygulamayı anlatır, her ibadet eden için tek bir biçim belirlemez.

Günümüz için dersler
  1. Sürdürebileceğiniz ölçüde gece namazı kılmayı seçin ve bunu düzenli olarak devam ettirmeye çalışın.
  2. Hastalık veya uyku namaz kılmanıza engel olursa, gücünüz yettiğinde gündüz kaza edin.
  3. Kur’an’ın yalnızca kıraatinizi değil, davranış ve ahlâkınızı da şekillendirmesine izin verin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.