Hibeler Kitabı · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, 3688. hadis

Abdullah ibn Amr ibn al-As rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Hasan (iyi)Kitap: Hibeler Kitabı
سنن النسائي
Kim rivayet etti?

an‑Nasa'i'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Hasan (iyi)
  1. 1Amr ibn Yazidan‑Nasa'i'e aktardıعَمْرُو بْنُ يَزِيدَ
  2. 2Ibn Abu Adiابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
  3. 3Hammad ibn Salamaحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
  4. 4Muhammad ibn Ishaqمُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ
  5. 5Amr ibn Shu'aybعَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ
  6. 6Babası Shu'aybأَبِيهِ
  7. 7Dedesiجَدِّهِ
  8. 8Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.

Rivayet

Arapça metin

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَتْهُ وَفْدُ هَوَازِنَ فَقَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّا أَصْلٌ وَعَشِيرَةٌ وَقَدْ نَزَلَ بِنَا مِنَ الْبَلاَءِ مَا لاَ يَخْفَى عَلَيْكَ فَامْنُنْ عَلَيْنَا مَنَّ اللَّهُ عَلَيْكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اخْتَارُوا مِنْ أَمْوَالِكُمْ أَوْ مِنْ نِسَائِكُمْ وَأَبْنَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا قَدْ خَيَّرْتَنَا بَيْنَ أَحْسَابِنَا وَأَمْوَالِنَا بَلْ نَخْتَارُ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ فَإِذَا صَلَّيْتُ الظُّهْرَ فَقُومُوا فَقُولُوا إِنَّا نَسْتَعِينُ بِرَسُولِ اللَّهِ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَوِ الْمُسْلِمِينَ فِي نِسَائِنَا وَأَبْنَائِنَا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّوُا الظُّهْرَ قَامُوا فَقَالُوا ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الْمُهَاجِرُونَ وَمَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَقَالَتِ الأَنْصَارُ مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو تَمِيمٍ فَلاَ ‏.‏ وَقَالَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو فَزَارَةَ فَلاَ ‏.‏ وَقَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ مِرْدَاسٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو سُلَيْمٍ فَلاَ ‏.‏ فَقَامَتْ بَنُو سُلَيْمٍ فَقَالُوا كَذَبْتَ مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ رُدُّوا عَلَيْهِمْ نِسَاءَهُمْ وَأَبْنَاءَهُمْ فَمَنْ تَمَسَّكَ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ فَلَهُ سِتُّ فَرَائِضَ مِنْ أَوَّلِ شَىْءٍ يُفِيئُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْنَا ‏"‏ ‏.‏ وَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ وَرَكِبَ النَّاسُ اقْسِمْ عَلَيْنَا فَيْأَنَا فَأَلْجَئُوهُ إِلَى شَجَرَةٍ فَخَطِفَتْ رِدَاءَهُ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ رُدُّوا عَلَىَّ رِدَائِي فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لَكُمْ شَجَرَ تِهَامَةَ نَعَمًا قَسَمْتُهُ عَلَيْكُمْ ثُمَّ لَمْ تَلْقَوْنِي بَخِيلاً وَلاَ جَبَانًا وَلاَ كَذُوبًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَتَى بَعِيرًا فَأَخَذَ مِنْ سَنَامِهِ وَبَرَةً بَيْنَ أُصْبُعَيْهِ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ هَا إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنَ الْفَىْءِ شَىْءٌ وَلاَ هَذِهِ إِلاَّ خُمُسٌ وَالْخُمُسُ مَرْدُودٌ فِيكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ بِكُبَّةٍ مِنْ شَعْرٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذْتُ هَذِهِ لأُصْلِحَ بِهَا بَرْدَعَةَ بَعِيرٍ لِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَوَبَلَغَتْ هَذِهِ فَلاَ أَرَبَ لِي فِيهَا ‏.‏ فَنَبَذَهَا ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَدُّوا الْخِيَاطَ وَالْمِخْيَطَ فَإِنَّ الْغُلُولَ يَكُونُ عَلَى أَهْلِهِ عَارًا وَشَنَارًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Çeviri

Amr b. Yezîd bize haber verdi, dedi ki: İbn Ebî Adî bize anlattı, dedi ki: Hammâd b. Seleme bize anlattı, Muhammed b. İshâk'tan, o da Amr b. Şuayb'dan, o da babasından, o da dedesinden rivayet etti. Dedesi şöyle dedi: Biz Resûlullah ﷺ'in yanında idik. Bu sırada Hevâzin kabilesinin heyeti yanına geldi ve dediler ki: 'Ey Muhammed! Biz bir asıl ve aşiretiz. Başımıza öyle bir bela geldi ki senin bundan habersiz değilsin. Bize lütufta bulun, Allah da sana lütufta bulunsun.' Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Mallarınız ile kadınlarınız ve çocuklarınız arasında seçim yapın.' Onlar dediler ki: 'Bizi şerefimiz ile mallarımız arasında muhayyer bıraktın; biz kadınlarımızı ve çocuklarımızı seçiyoruz.' Bunun üzerine Resûlullah ﷺ buyurdu: 'Bana ve Abdülmuttaliboğullarına düşen pay sizin olsun. Öğle namazını kıldığım zaman kalkıp şöyle deyin:

"Kadınlarımız ve çocuklarımız hususunda müminlerden veya Müslümanlardan Resûlullah'ın yardımını istiyoruz."' Öğle namazını kıldıklarında kalkıp bunu söylediler. Resûlullah ﷺ buyurdu: 'Bana ve Abdülmuttaliboğullarına düşen pay sizindir.' Muhacirler: 'Bize düşen pay Resûlullah ﷺ içindir' dediler. Ensar da: 'Bize düşen pay Resûlullah ﷺ içindir' dediler. Ancak Akra' b. Hâbis: 'Ben ve Benî Temîm için hayır (vermeyiz)' dedi. Uyeyne b. Hısn: 'Ben ve Benî Fezâre için hayır' dedi. Abbâs b. Mirdâs: 'Ben ve Benî Süleym için hayır' dedi. Bunun üzerine Benî Süleym ayağa kalktı ve: 'Yalan söylüyorsun! Bize düşen pay Resûlullah ﷺ içindir' dediler. Resûlullah ﷺ buyurdu: 'Ey insanlar! Kadınlarını ve çocuklarını onlara iade edin. Bu ganimetten her kim bir şeyi iade ederse, Allah Azze ve Celle'nin bize nasip edeceği ilk ganimetten ona altı deve verilecektir.' Sonra bineğine bindi, insanlar da etrafını sararak: 'Ganimetimizi aramızda taksim et' dediler. Onu bir ağaca doğru sıkıştırdılar ve ridası (üst örtüsü) ağaca takıldı. Buyurdu ki: 'Ey insanlar! Ridamı bana geri verin. Vallahi, eğer Tihâme ağaçları sayısı kadar deveniz olsaydı, onu aranızda paylaştırırdım; sonra beni ne cimri, ne korkak ne de yalancı olarak bulurdunuz.' Sonra bir devenin yanına geldi, hörgücünden iki parmağının arasına bir tüy aldı ve buyurdu: 'İşte benim ganimetten hiçbir payım yoktur, şu tüy ve humus (beşte bir) hariç. Humus da size iade edilmektedir.' Bir adam elinde bir yumak kıl ile kalktı ve: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bunu devemim semerini tamir etmek için almıştım' dedi. Resûlullah ﷺ: 'Bana ve Abdülmuttaliboğullarına düşen pay senin olsun' buyurdu. Adam: 'Bu kadar basit bir şey için mi? Artık buna ihtiyacım yok' dedi ve onu fırlattı. Resûlullah ﷺ buyurdu: 'Ey insanlar! İğneyi ve ipliği bile iade edin. Çünkü gulûl (ganimetten çalma), kıyamet günü yapan kişi için bir ayıp ve rezilliktir.'

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ aileleri geri verdi ve haksız el koymaya karşı uyardı.

Arka plan ve bağlam

Havâzin heyeti savaşın ardından kadınlarının ve çocuklarının geri verilmesini istedi. Peygamber ﷺ, onların iadesini ganimet payı verilmiş kişilerin gönüllü rızasına bağladı ve en küçük şeylerin bile haksız yere alınmaması gerektiği konusunda uyardı.

Kavramlar ve açıklamalar
Fey

Müslüman toplumunun yetkisi altında bulunan ve kurallara göre dağıtılan ganimet veya mal.

Humus

İslam hukukuna göre özel bir tahsisatı bulunan savaş ganimetlerinin beşte birlik kısmı.

Gulûl

Savaş ganimetinden bir şeyi haksız yere alıkoymak veya zimmete geçirmek.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan, tahsis edilmiş ganimetlerin hak sahiplerinin izni olmadan geri alınamayacağı sonucunu çıkarır. Muhacirlerin, Ensar’ın ve Benî Süleym’in paylarından vazgeçmesi gönüllüydü; diğer grupların reddi ise kabul edildi. Rivayet ayrıca kamu malının özenle yönetilmesi gerektiğini ve küçük bir eşyanın bile hak olmadan alınamayacağını vurgular. Gulûl’e karşı uyarı, dürüstlük ve hesap verebilirlik konusunda ciddi bir teşviktir.

Günümüz için dersler
  1. Bir topluluğa veya kuruluşa ait malları yalnızca açık izinle verin.
  2. Bir malın bağışlanmasının ya da ondan vazgeçilmesinin gönüllü olduğunu açıkça belirtin ve rıza göstermeyenlerin kararına saygı duyun.
  3. Küçük şeyleri bile hak olmadan almayın; dürüstlük her türlü mal için geçerlidir.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.