Kasame, Kısas ve Diyet Kitabı · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, 4801. hadis

Abdullah ibn Amr ibn al-As rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Hasan (iyi)Kitap: Kasame, Kısas ve Diyet Kitabı
سنن النسائي
Kim rivayet etti?

an‑Nasa'i'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Hasan (iyi)
  1. 1Ahmad ibn Sulaymanan‑Nasa'i'e aktardıأَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ
  2. 2Yazid ibn Harunيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ
  3. 3Muhammad ibn Rashidمُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ
  4. 4Sulayman ibn Musaسُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى
  5. 5Amr ibn Shu'aybعَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ
  6. 6Babası Shu'aybأَبِيهِ
  7. 7Dedesiجَدِّهِ
  8. 8Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.

Rivayet

Arapça metin

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلاَثُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَثَلاَثُونَ حِقَّةً وَعَشْرَةٌ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةَ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الإِبِلِ إِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى نَحْوِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَ قِيمَتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ الأَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ ‏.‏ قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الْبَقَرِ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الشَّاةِ أَلْفَىْ شَاةٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى فَرَائِضِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَعْقِلَ عَلَى الْمَرْأَةِ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلاَ يَرِثُونَ مِنْهُ شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا ‏.‏

Çeviri

Ahmed b. Süleyman bize haber verdi, dedi ki: Yezîd b. Hârûn bize rivayet etti, dedi ki: Muhammed b. Râşid bize bildirdi, Süleyman b. Mûsâ'dan, o da Amr b. Şuayb'dan, o babasından, o da dedesinden naklettiğine göre, Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

"Kim hata sonucu öldürülürse diyeti yüz devedir: Otuz binti mehâd, otuz binti lebûn, otuz hakkah ve on erkek bni lebûn." Dedi ki: Resûlullah ﷺ köy halkı için diyet değerini dört yüz dinar veya bunun karşılığı olan gümüş olarak belirlerdi. Deve sahipleri için ise değere hükmederken piyasa durumuna bakardı; fiyatlar yükseldiğinde diyet değerini artırır, düştüğünde ise azaltırdı. Resûlullah ﷺ döneminde diyet değeri dört yüz ile sekiz yüz dinar arasında veya buna denk gümüş miktarındaydı. Dedi ki: Resûlullah ﷺ, sığır besleyenlerden sığır cinsinden diyet ödemesi gereken kişi için iki yüz sığır, koyun besleyenlerden koyun cinsinden ödeme yapacak kişi için ise iki bin koyun hükmetti. Ayrıca Resûlullah ﷺ, diyetin maktulün mirasının bir parçası olduğuna ve varislerine farz paylarına göre taksim edileceğine, artan kısmın ise asabeye ait olduğuna hükmetti. Yine Resûlullah ﷺ, bir kadın cinayet işlediğinde asabesinin kim olursa olsun diyeti ödemekle yükümlü olduğuna, ancak varislerinden artan kısım dışında kadından miras alamayacaklarına; eğer kadın öldürülürse diyetinin varisleri arasında paylaştırılacağına ve onların katili öldürme hakkına sahip olduklarına hükmetti.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Hadis, kaza sonucu ölümde diyetin nasıl ödeneceğini ve dağıtılacağını anlatır.

Kavramlar ve açıklamalar
Diyet (kan bedeli)

İslam hukuk kurallarına göre haksız ölüm veya yaralanmanın belirli türlerinde ödenmesi gereken mali tazminat.

Asabe

Miras kurallarına göre kalan payı alabilen ve bazı durumlarda diyete katkıda bulunan belirli erkek akrabalar.

Bint mahâd, bint lebûn ve hıkka

Farklı yaşlardaki dişi develeri belirten terimler; metinde genç erkek develer de anılır.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten, taksir sonucu meydana gelen ölümde belirlenmiş bir diyetin gerektiği ve bunun farklı türde hayvanlarla veya parasal değeriyle ödenebileceği sonucunu çıkarırlar. Diyet ayrıca mağdurun terekesine dâhildir ve belirlenmiş miras paylarına göre mirasçılar arasında dağıtılır. Ödeme yükümlülüğü ve paylaşımın ayrıntıları fıkıh mezheplerinin kuralları içinde ele alınır; hadis, kişinin kendi başına intikam almasına dayanak oluşturmaz.

Günümüz için dersler
  1. Ölümle sonuçlanan bir kaza, yetkili makamlar ve ehil âlimler tarafından derhâl soruşturulmalı; kişi kendi başına intikam almamalıdır.
  2. Tazminat, vefat edenin yakınlarının hakkı olarak ele alınmalı ve yürürlükteki miras hükümlerine göre paylaştırılmalıdır.
  3. İlgili herkesin haklarını korumak için sorumluluk ve tazminat konusundaki anlaşmalar dikkatle kayıt altına alınmalıdır.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.