Zekat Kitabı · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi, 643. hadis

Sahl ibn Abi Hathmah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Da'if (zayıf)Kitap: Zekat Kitabı
جامع الترمذي
Kim rivayet etti?

at‑Tirmidhi'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Da'if (zayıf)
  1. 1Mahmud ibn Ghaylanat‑Tirmidhi'e aktardıمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ
  2. 2Abu Dawud at‑Tayalisiأَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ
  3. 3Shu'baشُعْبَةُ
  4. 4Khubayb ibn Abd ar‑Rahmanخُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
  5. 5Abd ar‑Rahman ibn Mas'ud ibn Niyarعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ نِيَارٍ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ نِيَارٍ، يَقُولُ جَاءَ سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ إِلَى مَجْلِسِنَا فَحَدَّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ "‏ إِذَا خَرَصْتُمْ فَخُذُوا وَدَعُوا الثُّلُثَ فَإِنْ لَمْ تَدَعُوا الثُّلُثَ فَدَعُوا الرُّبُعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَعَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْخَرْصِ وَبِحَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَالْخَرْصُ إِذَا أَدْرَكَتِ الثِّمَارُ مِنَ الرُّطَبِ وَالْعِنَبِ مِمَّا فِيهِ الزَّكَاةُ بَعَثَ السُّلْطَانُ خَارِصًا يَخْرُصُ عَلَيْهِمْ ‏.‏ وَالْخَرْصُ أَنْ يَنْظُرَ مَنْ يُبْصِرُ ذَلِكَ فَيَقُولُ يَخْرُجُ مِنْ هَذَا مِنَ الزَّبِيبِ كَذَا وَكَذَا وَمِنَ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَيُحْصَى عَلَيْهِمْ وَيَنْظُرُ مَبْلَغَ الْعُشْرِ مِنْ ذَلِكَ فَيُثْبِتُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ يُخَلِّي بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الثِّمَارِ فَيَصْنَعُونَ مَا أَحَبُّوا فَإِذَا أَدْرَكَتِ الثِّمَارُ أُخِذَ مِنْهُمُ الْعُشْرُ ‏.‏ هَكَذَا فَسَّرَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهَذَا يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏

Çeviri

Bize Mahmud b. Geylan anlattı, bize Ebu Davud et-Tayalisi anlattı, bize Şu'be haber verdi, bana Hubeyb b. Abdurrahman haber verdi; o dedi ki: Abdurrahman b. Mes'ud b. Niyar'ın şöyle dediğini işittim: Sehl b. Ebi Hasme meclisimize geldi ve Allah Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğunu anlattı:

"Hurma ve üzüm bağlarında tahminde bulunduğunuzda alın ve üçte birini bırakın; eğer üçte birini bırakmazsanız dörtte birini bırakın." Dedi ki: Bu konuda Aişe, Attab b. Esid ve İbn Abbas'tan da rivayetler vardır. Ebu İsa dedi ki: Tahmin konusunda ilim ehlinin çoğunluğunun uygulaması Sehl b. Ebi Hasme'nin hadisi üzerinedir; Ahmed ve İshak da Sehl b. Ebi Hasme'nin hadisiyle hüküm verirler. Tahmin şudur: Zekâta tabi olan hurma ve üzümden meyveler olgunlaştığında yönetici, onlar hakkında tahmin yapacak bir tahminci gönderir. Tahmin, bu işi bilen kimsenin bakıp: "Bundan şu kadar kuru üzüm, bundan da şu kadar hurma çıkar" demesidir; böylece onların üzerine sayılır, bunun onda birinin miktarına bakılır ve üzerlerine kaydedilir; sonra onlarla meyveler arasına serbestlik konur, dilediklerini yaparlar; meyveler tam olgunlaşıp hasat edildiğinde ise kendilerinden onda bir alınır. Bazı ilim ehli bunu böyle açıklamıştır; Malik, Şafii, Ahmed ve İshak da bu görüştedirler.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Hasat tahmini yapılırken ürünün bir kısmı yetiştiricilere bırakıldı.

Kavramlar ve açıklamalar
tahmin (khars)

Ödenecek zekâtın tahmin edilebilmesi için hurma veya üzüm mahsulünün önceden değerlendirilmesi.

üçte birini veya dörtte birini bırakmak

Yetiştiricilere kolaylık sağlamak amacıyla tahmini ürünün bir kısmını tahsilat hesabına katmamak.

Âlimlerin çıkarımları

At-Tirmidhi, birçok âlimin bu rivayeti hasat tahmininde uyguladığını belirtir ve bunlar arasında Ahmad ile Ishaq'ı anar. Khars'ı, hasattan önce hurma ve üzümün değerlendirilmesi; ardından yetiştiricinin ürün üzerinde tasarrufta bulunması ve zekâtın hasattan sonra alınması şeklinde açıklar. Bu özel rivayet zayıf olduğundan, tek başına bağlayıcı delil olarak kullanılamaz; fıkhî değerlendirme daha geniş delillere ve kabul görmüş âlim açıklamalarına dayanır.

Günümüz için dersler
  1. Ürünün ve ödenmesi gereken zekâtın dikkatlice belirlenmesini sağlayın; hesaplamayı açık ve anlaşılır tutun.
  2. Yetiştiricilere adil davranın; hasat ve işleme süreçlerinin getirdiği yükleri göz önünde bulundurun.
  3. Belirli zekât hesaplamaları için ilgili delilleri ve hükümleri bilen uzman bir kişiye danışın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.