کتاب نماز باران · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1178

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abd Allah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Shadhکتاب: کتاب نماز باران
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abd Allah

Shadh

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُسِفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ ذَلِكَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا كُسِفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ ابْنِهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ كَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَرَأَ دُونَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الثَّالِثَةَ دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَانْحَدَرَ لِلسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنَ الَّتِي بَعْدَهَا إِلاَّ أَنَّ رُكُوعَهُ نَحْوٌ مِنْ قِيَامِهِ قَالَ ثُمَّ تَأَخَّرَ فِي صَلاَتِهِ فَتَأَخَّرَتِ الصُّفُوفُ مَعَهُ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَقَامَ فِي مَقَامِهِ وَتَقَدَّمَتِ الصُّفُوفُ فَقَضَى الصَّلاَةَ وَقَدْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ بَشَرٍ فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ ‏"‏ ‏.‏ وَسَاقَ بَقِيَّةَ الْحَدِيثِ ‏.‏

ترجمه

احمد بن حنبل برای ما حدیث کرد، یحیی برای ما حدیث کرد، از عبدالملک، عطا برایم حدیث کرد، از جابر بن عبدالله که گفت: در زمان رسول الله ﷺ خورشید گرفت و این در همان روزی بود که ابراهیم فرزند رسول الله ﷺ از دنیا رفت. مردم گفتند:

«خورشید به خاطر مرگ پسرش ﷺ گرفته است.» سپس پیامبر ﷺ برخاست و با شش رکوع و چهار سجده به مردم نماز خواند. تکبیر گفت، سپس قرآن خواند و قرائت را طولانی کرد. آنگاه تقریباً به اندازه‌ای که ایستاده بود رکوع کرد. سپس سر بلند کرد و قرآن خواند، اما کمتر از قرائت اول. آنگاه تقریباً به اندازه‌ای که ایستاده بود رکوع کرد. سپس سر بلند کرد و بار سوم قرآن خواند، اما کمتر از قرائت دوم. آنگاه تقریباً به اندازه‌ای که ایستاده بود رکوع کرد. سپس سر بلند کرد و به سجده رفت و دو سجده انجام داد. بعد برخاست و پیش از سجده سه رکوع دیگر انجام داد؛ هر رکوع قبلی طولانی‌تر از بعدی بود، اما رکوع او تقریباً هم‌اندازه‌ی قیامش بود. راوی می‌گوید: سپس در نمازش عقب رفت و صف‌ها نیز همراه او عقب رفتند. آنگاه جلو آمد و در جای خود ایستاد و صف‌ها نیز جلو آمدند. نماز را به پایان رساند در حالی که خورشید طلوع کرده بود. فرمود: «ای مردم! همانا خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌های الله عزوجل هستند و به خاطر مرگ کسی نمی‌گیرند. پس هرگاه چیزی از این دست دیدید، نماز بخوانید تا روشن شود.» و راوی بقیه حدیث را نقل کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

گرفتگی خورشید نشانه‌ای از سوی الله است، نه نشانه‌ای از مرگ کسی.

پیشینه و سبب بیان

گرفتگی خورشید در همان روزی رخ داد که ابراهیم، پسر پیامبر ﷺ، درگذشت. مردم گرفتگی را به مرگ او نسبت دادند؛ پیامبر ﷺ این برداشت را رد کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
کسوف

گرفتگی خورشید.

نشانه‌ای از سوی الله

رویدادی که به قدرت و بزرگی الله اشاره دارد.

رکوع

حالتی در نماز که در آن انسان در برابر الله به جلو خم می‌شود؛ در عربی به آن رکوع می‌گویند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که گرفتگی خورشید یا ماه در اثر تولد یا مرگ انسانی رخ نمی‌دهد. این پدیده نشانه‌ای از سوی الله است و به نماز و عبادت فرامی‌خواند، نه خرافه‌پرستی. روایت، شیوهٔ ویژه‌ای از نماز را توصیف می‌کند که در هر رکعت چند رکوع دارد؛ روایت‌های صحیح دیگری شیوهٔ شناخته‌شده‌ای را توصیف می‌کنند که در هر رکعت دو رکوع دارد. مذاهب فقهی این روایت‌ها را در بحث احکام نماز کسوف بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پدیده‌های طبیعی را به تولد یا مرگ کسی نسبت ندهید؛ از توضیح پیامبر ﷺ پیروی کنید.
  2. هنگام مشاهدهٔ گرفتگی خورشید یا ماه، نماز کسوف بخوانید.
  3. رویدادهای بزرگ را فرصتی برای یادکرد الله قرار دهید، بی‌آنکه نشانه‌های بی‌پایه رواج دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.