طلاق · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2196

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: طلاق
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي بَعْضُ بَنِي أَبِي رَافِعٍ، مَوْلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ طَلَّقَ عَبْدُ يَزِيدَ - أَبُو رُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ - أُمَّ رُكَانَةَ وَنَكَحَ امْرَأَةً مِنْ مُزَيْنَةَ فَجَاءَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا يُغْنِي عَنِّي إِلاَّ كَمَا تُغْنِي هَذِهِ الشَّعْرَةُ ‏.‏ لِشَعْرَةٍ أَخَذَتْهَا مِنْ رَأْسِهَا فَفَرِّقْ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَأَخَذَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَمِيَّةٌ فَدَعَا بِرُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ ثُمَّ قَالَ لِجُلَسَائِهِ ‏"‏ أَتَرَوْنَ فُلاَنًا يُشْبِهُ مِنْهُ كَذَا وَكَذَا مِنْ عَبْدِ يَزِيدَ وَفُلاَنًا يُشْبِهُ مِنْهُ - كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِعَبْدِ يَزِيدَ ‏"‏ طَلِّقْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ رَاجِعِ امْرَأَتَكَ أُمَّ رُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي طَلَّقْتُهَا ثَلاَثًا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قَدْ عَلِمْتُ رَاجِعْهَا ‏"‏ ‏.‏ وَتَلاَ ‏{‏ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ ‏}‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ نَافِعِ بْنِ عُجَيْرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رُكَانَةَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَرَدَّهَا إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصَحُّ لأَنَّ وَلَدَ الرَّجُلِ وَأَهْلَهُ أَعْلَمُ بِهِ أَنَّ رُكَانَةَ إِنَّمَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَجَعَلَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَاحِدَةً ‏.‏

ترجمه

احمد بن صالح برای ما حدیث نقل کرد، عبدالرزاق برای ما نقل کرد، ابن جریج به ما خبر داد، برخی از فرزندان ابی رافع، مولای پیامبر ﷺ به من خبر دادند، از عکرمه مولای ابن عباس، از ابن عباس که فرمود: عبد یزید — پدر رُکانه و برادرانش — اُمّ رُکانه را طلاق داد و با زنی از قبیله مُزَینه ازدواج کرد. آن زن نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت:

«او هیچ سودی برای من ندارد جز مانند این مو»، و مویی از سر خود کند. «پس میان من و او جدایی بینداز.» پیامبر ﷺ غیرتشان برانگیخته شد. رُکانه و برادرانش را طلبیدند. سپس به حاضران فرمودند: «آیا نمی‌بینید که فلانی در فلان ویژگی شبیه عبد یزید است و فلانی در فلان ویژگی شبیه اوست؟» گفتند: «بله.» پیامبر ﷺ به عبد یزید فرمودند: «او را طلاق بده.» او نیز طلاق داد. سپس فرمودند: «همسرت، مادر رُکانه و برادرانش را بازگردان.» عرض کرد: «ای رسول خدا! من او را سه طلاقه کرده‌ام.» فرمودند: «می‌دانم؛ او را بازگردان.» سپس این آیه را تلاوت کردند: {ای پیامبر! چون زنان را طلاق می‌دهید، آنان را در هنگام عدّه‌شان طلاق دهید}. ابوداود گوید: روایت نافِع بن عُجَیر و عبدالله بن علی بن یزید بن رُکانه از پدرش از جدّش مبنی بر اینکه رُکانه همسرش را طلاقِ بتّه (یکباره و قطعی) داد و پیامبر ﷺ او را بازگرداند، صحیح‌تر است؛ زیرا فرزندان و خاندان شخص به حال او داناترند. بی‌گمان رُکانه همسرش را تنها طلاق بتّه داده بود و پیامبر ﷺ آن را یک طلاق محسوب کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ طلاق سه‌گانه را یک طلاق به شمار آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
عدّه

مدت مقرر پس از طلاق که زن باید پیش از ازدواج دوباره آن را سپری کند.

رجوع

مرد در دوران عدّه، پس از طلاق رجعی، زندگی زناشویی را از سر می‌گیرد.

طلاق بائن

عبارتی که گوینده با آن قصد طلاق قطعی دارد؛ حکم دقیق آن به عبارت‌ها و شرایط بستگی دارد.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در کنار نسخهٔ قوی‌تری بررسی می‌کنند که خود ابوداوود نقل کرده است: در آن روایت، رُکانه توضیح می‌دهد که همسرش را به‌طور قطعی طلاق داده بود و پیامبر ﷺ آن را یک طلاق به شمار آورد. عالمان دربارهٔ این‌که سه طلاق در یک عبارت، یک طلاق محسوب می‌شود یا سه طلاق، اختلاف دارند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت معمولاً آن را سه طلاق به شمار می‌آورند، درحالی‌که برخی عالمان آن را یک طلاق می‌دانند. این روایت همچنین تأکید می‌کند که طلاق باید مطابق عدّهٔ مقرر انجام شود و اعضای خانواده ممکن است دربارهٔ ماجرا دانشی ارزشمند داشته باشند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در مشکلات جدی زناشویی، ابتدا از راهنمایی کسی کمک بگیرید که با دقت و انصاف به هر دو همسر گوش دهد.
  2. هنگام طلاق از بیان شتاب‌زده یا تکراریِ صیغه‌ها پرهیز کنید؛ دربارهٔ شرایط مشخص خود از عالمی صلاحیت‌دار راهنمایی بخواهید.
  3. عدّهٔ مقرر را رعایت کنید و دربارهٔ آشتی، به‌موقع و با توافق‌های روشن گفت‌وگو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.