طلاق · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2269

روایت‌شده توسط Zayd ibn Arqam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طلاق
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Zayd ibn Arqam

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْخَلِيلِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّ ثَلاَثَةَ نَفَرٍ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ أَتَوْا عَلِيًّا يَخْتَصِمُونَ إِلَيْهِ فِي وَلَدٍ وَقَدْ وَقَعُوا عَلَى امْرَأَةٍ فِي طُهْرٍ وَاحِدٍ فَقَالَ لاِثْنَيْنِ مِنْهُمَا طِيبَا بِالْوَلَدِ لِهَذَا ‏.‏ فَغَلَيَا ثُمَّ قَالَ لاِثْنَيْنِ طِيبَا بِالْوَلَدِ لِهَذَا ‏.‏ فَغَلَبَا ثُمَّ قَالَ لاِثْنَيْنِ طِيبَا بِالْوَلَدِ لِهَذَا ‏.‏ فَغَلَبَا فَقَالَ أَنْتُمْ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ إِنِّي مُقْرِعٌ بَيْنَكُمْ فَمَنْ قُرِعَ فَلَهُ الْوَلَدُ وَعَلَيْهِ لِصَاحِبَيْهِ ثُلُثَا الدِّيَةِ ‏.‏ فَأَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَجَعَلَهُ لِمَنْ قُرِعَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ أَضْرَاسُهُ أَوْ نَوَاجِذُهُ ‏.‏

ترجمه

مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، یحیی برای ما حدیث کرد، از اَجْلَح، از شَعْبی، از عبدالله بن خلیل، از زید بن اَرْقَم که گفت: نزد پیامبر ﷺ نشسته بودم که مردی از یمن آمد و گفت:

«سه نفر از مردم یمن بر سر کودکی نزد علی آمدند و با هم اختلاف داشتند. آنان در یک دوره پاکی با زنی آمیزش کرده بودند.» علی به دو نفر از آنان فرمود: «این کودک را با رضایت خاطر به این نفر سوم بسپارید.» اما آن دو امتناع کردند و فریاد برآوردند. سپس به دو نفر دیگر فرمود: «این کودک را با رضایت خاطر به این نفر بسپارید.» آنان نیز امتناع کردند و فریاد برآوردند. آنگاه فرمود: «شما شرکای ستیزه‌جو هستید. من میان شما قرعه می‌اندازم؛ هر کس قرعه به نام او افتاد، کودک مال اوست و باید دو سوم دیه را به دو همراهش بپردازد.» سپس میان آنان قرعه انداخت و کودک را به کسی که قرعه به نامش افتاد سپرد. پس رسول الله ﷺ چندان خندید که دندان‌های نیش یا آسیای ایشان نمایان شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

علی با قرعه‌کشی و پرداخت غرامت، اختلاف دربارهٔ نسب را حل‌وفصل کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
دورهٔ پاکی

مدتی پس از پایان قاعدگی که زن پاک بود؛ مردان در همان دوره با او همبستر شده بودند.

قرعه‌کشی

روشی تصادفی که از پیش بر سر آن توافق شده تا وقتی اختلاف طرف‌ها ادامه دارد، میانشان داوری شود.

دیه

غرامت مالیِ تعیین‌شده در قانون برای برخی انواع آسیب بدنی یا قتل.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان این رویداد را نمونه‌ای از داوری قضایی علی و امکان استفاده از قرعه‌کشی می‌دانند، هنگامی که پس از تلاش برای سازش، اختلاف همچنان حل‌نشده بماند. بنا بر حکم نقل‌شده، غرامت باید منافع دیگر افراد درگیر را جبران می‌کرد. این گزارش قاعده‌ای کلی برقرار نمی‌کند که هر اختلافی دربارهٔ نسب با قرعه‌کشی حل شود؛ احکام نسب و ادلهٔ اثبات در فقه جداگانه بررسی می‌شوند. خندهٔ پیامبر ﷺ نشان‌دهندهٔ تأیید ایشان از این حکم در همین مورد مشخص است.

درس‌هایی برای امروز
  1. در اختلاف‌ها، ابتدا برای یافتن راه‌حلی بکوشید که طرف‌های درگیر داوطلبانه بپذیرند.
  2. قاضی باید اختلاف حل‌نشده را با دقت و بر پایهٔ قواعد معتبر حقوقی فیصله دهد.
  3. در امور حساسی مانند نسب، تصمیم‌ها و توافق‌ها را روشن و دقیق ثبت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.