جهاد · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2682

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جهاد
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي السِّجِسْتَانِيَّ ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَهَذَا، لَفْظُهُ ح وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتِ الْمَرْأَةُ تَكُونُ مِقْلاَتًا فَتَجْعَلُ عَلَى نَفْسِهَا إِنْ عَاشَ لَهَا وَلَدٌ أَنْ تُهَوِّدَهُ فَلَمَّا أُجْلِيَتْ بَنُو النَّضِيرِ كَانَ فِيهِمْ مِنْ أَبْنَاءِ الأَنْصَارِ فَقَالُوا لاَ نَدَعُ أَبْنَاءَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَىِّ ‏}‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْمِقْلاَتُ الَّتِي لاَ يَعِيشُ لَهَا وَلَدٌ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عمر بن علی مقدّمی به ما حدیث کرد و گفت: اشعث بن عبدالله — یعنی سجستانی — به ما حدیث کرد (و در سندی دیگر): محمد بن بشّار به ما حدیث کرد و گفت: ابن ابی عدی به ما حدیث کرد و این لفظ اوست؛ (و در سندی دیگر): حسن بن علی به ما حدیث کرد و گفت: وهب بن جریر از شعبه، او از ابی بشر، او از سعید بن جبیر، و او از ابن عباس روایت کرد که فرمود:

«در گذشته زنی بود که فرزندانش زنده نمی‌ماندند، پس بر خود نذر می‌کرد که اگر فرزندی برایش زنده بماند، او را یهودی کند. سپس چون بنی‌نضیر تبعید شدند، در میان آنان فرزندانی از انصار بودند. انصار گفتند: ‹فرزندانمان را رها نمی‌کنیم.› آنگاه الله عزوجل این آیه را نازل فرمود: {در دین هیچ اجباری نیست، همانا راه راست از گمراهی آشکار شده است}.» ابوداوود گفت: «مقلات به زنی گفته می‌شود که فرزندانش زنده نمانند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ایمان را نمی‌توان به اجبار تحمیل کرد، حتی برای بازگرداندن کودکان.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عباس نقل می‌کند که برخی زنان انصار که فرزندانشان زنده نمی‌ماندند، نذر می‌کردند اگر کودکی زنده بماند، او را یهودی بار آورند. هنگامی که بنی‌نضیر تبعید شدند و کودکانی از انصار در میان آنان بودند، خانواده‌هایشان نخواستند بگذارند کودکان بروند. در پیوند با این ماجرا، آیهٔ «در دین هیچ اجباری نیست» نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
المِقْلات

زنی که فرزندانش زنده نمی‌ماندند.

بنی‌نضیر

قبیله‌ای یهودی که در زمان پیامبر ﷺ از مدینه تبعید شد.

در دین هیچ اجباری نیست

ایمان با اجبار پدید نمی‌آید؛ راه هدایت از گمراهی روشن شده است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان این ماجرا را با قرآن، آیهٔ ۲۵۶ سورهٔ بقره، مرتبط می‌دانند: ایمان با وادار کردن کسی به تغییر دین پدید نمی‌آید. توضیح ابن‌عباس روشن می‌کند که نزول آیه به کودکانی مربوط بود که بر اساس نذری پیشین، یهودی بار آمده بودند. از این روایت برای رد اجبار مردم به ایمان آوردن استدلال شده است؛ اما این روایت مجوزی برای نادیده گرفتن دیگر احکام گسترده‌تر شریعت اسلامی دربارهٔ دین و جامعه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. به باور دینی دیگران احترام بگذارید و برای واداشتن کسی به تغییر دین از فشار یا اجبار استفاده نکنید.
  2. ایمان را روشن و بردبارانه توضیح دهید تا مردم خود میان هدایت و گمراهی تمایز بگذارند.
  3. با کودکان با دلسوزی رفتار کنید و هنگام بروز اختلاف‌های خانوادگی بر سر دین، رفاه آنان را جدی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.