الجزية والغنائم والإمارة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3062

روایت‌شده توسط Amr ibn Awf al-Muzani. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: الجزية والغنائم والإمارة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Amr ibn Awf al-Muzani

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَاتِمٍ، وَغَيْرُهُ، قَالَ الْعَبَّاسُ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو أُوَيْسٍ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَقْطَعَ بِلاَلَ بْنَ الْحَارِثِ الْمُزَنِيَّ مَعَادِنَ الْقَبَلِيَّةِ جَلْسِيَّهَا وَغَوْرِيَّهَا - وَقَالَ غَيْرُ الْعَبَّاسِ جَلْسَهَا وَغَوْرَهَا - وَحَيْثُ يَصْلُحُ الزَّرْعُ مِنْ قُدْسٍ وَلَمْ يُعْطِهِ حَقَّ مُسْلِمٍ وَكَتَبَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذَا مَا أَعْطَى مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ بِلاَلَ بْنَ الْحَارِثِ الْمُزَنِيَّ أَعْطَاهُ مَعَادِنَ الْقَبَلِيَّةِ جَلْسِيَّهَا وَغَوْرِيَّهَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ غَيْرُ الْعَبَّاسِ ‏"‏ جَلْسَهَا وَغَوْرَهَا ‏"‏ ‏.‏ ‏"‏ وَحَيْثُ يَصْلُحُ الزَّرْعُ مِنْ قُدْسٍ وَلَمْ يُعْطِهِ حَقَّ مُسْلِمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو أُوَيْسٍ وَحَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ مَوْلَى بَنِي الدِّيلِ بْنِ بَكْرِ بْنِ كِنَانَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ ‏.‏

ترجمه

عباس بن محمد بن حاتم و دیگران به ما حدیث کردند؛ عباس گفت: حسین بن محمد به ما حدیث کرد، ابواویس به ما خبر داد، کثیر بن عبدالله بن عمرو بن عوف مزنی از پدرش، و او از جدش روایت کرد که پیامبر ﷺ معادن قبالیه را — بخش بالایی و پایینی آن را (و غیر از عباس گفته‌اند: بلندی و پستی آن را) — و همچنین زمین‌های قابل کشت در قدس را به عنوان اقطاع به بلال بن حارث مزنی واگذار فرمودند، اما حق هیچ مسلمانی را به او ندادند. پیامبر ﷺ برای او سندی نوشتند:

«به نام خداوند بخشنده مهربان. این آنچه است که محمد رسول‌الله ﷺ به بلال بن حارث مزنی اعطا فرمودند. ایشان معادن قبالیه، بخش بالایی و پایینی آن، و زمین‌های قابل کشت در قدس را به او دادند، اما حق هیچ مسلمانی را به وی ندادند.» و غیر از عباس گفتند: «بلندی و پستی آن» و «زمین‌های قابل کشت در قدس، و حق هیچ مسلمانی را به او ندادند.» ابواویس گفت: ثور بن زید، مولای بنی دیل بن بکر بن کنانه، از عکرمه، از ابن عباس حدیثی مشابه همین مضمون برای من نقل کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ زمینی به بلال واگذار کرد، اما نه به بهای پایمال‌کردن حق دیگران.

توضیح واژه‌های دشوار
اقطاع (واگذاری زمین)

اختصاص اداری زمین یا منابع طبیعی به کسی.

معادن قبالیه

مکان‌های یادشده برای یافتن مواد معدنی، چه در زمین‌های مرتفع و چه در زمین‌های پست.

حق یک مسلمان

حق مالکیت یا بهره‌برداریِ موجودی که واگذاری نباید آن را سلب می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که حاکم می‌تواند برای مصلحتی معتبر، زمین یا منابعی را واگذار کند، مشروط بر آنکه حقِ ازپیش‌موجودِ کسی پایمال نشود. سندِ مکتوب، حدود واگذاری را روشن می‌کند و به پیشگیری از اختلاف کمک می‌رساند. بنابراین، روایت هم اختیار اداری و هم حفاظت از مالکیت را تأیید می‌کند؛ اما مجوزی برای گرفتن ناعادلانه دارایی دیگران نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. تصمیم‌های مربوط به زمین و دارایی را با تعیین روشن حدود و شرایط، مکتوب کنید.
  2. پیش از واگذاری بررسی کنید که آیا دیگران از پیش حقوق معتبری بر آن زمین دارند.
  3. دارنده قدرت اداری باید در خدمت مصالح عمومی باشد، بی‌آنکه به دارایی دیگران به‌ناحق دست‌اندازی کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.