طهارت · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 320

روایت‌شده توسط Ammar ibn Yasir. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طهارت
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ammar ibn Yasir

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، - فِي آخَرِينَ - قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، أَخْبَرَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَرَّسَ بِأُولاَتِ الْجَيْشِ وَمَعَهُ عَائِشَةُ فَانْقَطَعَ عِقْدٌ لَهَا مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ فَحَبَسَ النَّاسَ ابْتِغَاءُ عِقْدِهَا ذَلِكَ حَتَّى أَضَاءَ الْفَجْرُ وَلَيْسَ مَعَ النَّاسِ مَاءٌ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ حَبَسْتِ النَّاسَ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم رُخْصَةَ التَّطَهُّرِ بِالصَّعِيدِ الطَّيِّبِ فَقَامَ الْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبُوا بِأَيْدِيهِمْ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ رَفَعُوا أَيْدِيَهُمْ وَلَمْ يَقْبِضُوا مِنَ التُّرَابِ شَيْئًا فَمَسَحُوا بِهَا وُجُوهَهُمْ وَأَيْدِيَهُمْ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَمِنْ بُطُونِ أَيْدِيهِمْ إِلَى الآبَاطِ ‏.‏ زَادَ ابْنُ يَحْيَى فِي حَدِيثِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فِي حَدِيثِهِ وَلاَ يَعْتَبِرُ بِهَذَا النَّاسُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ ابْنُ إِسْحَاقَ قَالَ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَذَكَرَ ضَرْبَتَيْنِ كَمَا ذَكَرَ يُونُسُ وَرَوَاهُ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ ضَرْبَتَيْنِ وَقَالَ مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو أُوَيْسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَشَكَّ فِيهِ ابْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ مَرَّةً عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ أَوْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمَرَّةً قَالَ عَنْ أَبِيهِ وَمَرَّةً قَالَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ اضْطَرَبَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِيهِ وَفِي سَمَاعِهِ مِنَ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمْ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الضَّرْبَتَيْنِ إِلاَّ مَنْ سَمَّيْتُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن احمد بن ابی خلف و محمد بن یحیی نیشابوری — همراه با دیگران — به ما حدیث کردند و گفتند: یعقوب به ما حدیث کرد، پدرم به ما خبر داد، از صالح، او از ابن شهاب، عبیدالله بن عبدالله به من حدیث کرد، از ابن عباس، او از عمار بن یاسر که رسول خدا ﷺ در

«اولات الجیش» فرود آمدند و عایشه همراه ایشان بود. گردنبندی از سنگ ظفارِ او گسست و مردم برای جستجوی آن گردنبند معطل شدند تا اینکه سپیده دمید، در حالی که آبی همراه مردم نبود. ابوبکر بر او خشمگین شد و گفت: «مردم را معطل کردی در حالی که آبی ندارند!» سپس خداوند متعال بر رسولش ﷺ رخصت طهارت با خاک پاک (تیمّم) را نازل فرمود. آنگاه مسلمانان همراه با رسول خدا ﷺ برخاستند و دستان خود را بر زمین زدند، سپس دست‌ها را بالا بردند بدون اینکه مشتی خاک بردارند؛ آنگاه با همان دست‌ها صورت و دست‌هایشان را تا شانه‌ها، و از کف دست‌ها تا زیر بغل مسح کردند. ابن یحیی در حدیث خود افزود: ابن شهاب در روایتش گفته است: «مردم به این حدیث اعتنا نمی‌کنند.» ابوداود گفت: ابن اسحاق نیز همین‌گونه روایت کرده و در آن از ابن عباس نقل نموده و مانند یونس به «دو ضربه» اشاره کرده است. مَعْمَر نیز از زهری دو ضربه را روایت کرده است. مالک گفت: از زهری، از عبیدالله بن عبدالله، از پدرش، از عمار. ابواویس نیز از زهری مشابه آن را روایت کرده است. اما ابن عُیَینه در آن تردید داشت؛ گاهی می‌گفت: از پدرش، و گاهی می‌گفت: از ابن عباس. ابن عُیَینه در این موضوع و در شنیدنش از زهری دچار اضطراب شده بود. هیچ‌یک از آنان در این حدیث ذکر «دو ضربه» را نیاورده‌اند مگر کسانی که نام بردم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در نبود آب، تیمم راهی پاک و مجاز برای طهارت شرعی است.

پیشینه و سبب بیان

در سفری، گردنبند عایشه ﷺ پاره شد و گروه تا سپیده‌دم به جست‌وجو ادامه داد. چون آبی در دسترس نبود، اجازه طهارت با خاک پاک نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
تیمم

طهارت شرعی با خاک پاک، هنگامی که آب موجود نیست یا استفاده از آن ممکن نیست.

خاک پاک

زمین یا غبار پاکی که برای تیمم به کار می‌رود.

ظِفار

مکانی که به سنگ عقیق معروف بود؛ گردنبند از این سنگ ساخته شده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که تیمم جایگزینی است که خداوند در نبود آب برای وضو و غسل اجازه داده است. روایت، کشیدن دست بر صورت و بازوها را توصیف می‌کند و نقل‌های گوناگونی درباره شمار ضربه‌ها و محدوده اعضایی که باید مسح شوند، در آن آمده است. ازاین‌رو، فقیهان در تعیین شیوه دقیق، افزون بر این روایت، به روایت‌های دیگر و توضیحات فقهی نیز استناد می‌کنند؛ مذاهب فقهی در جزئیاتی مانند محدوده بازوها و شمار ضربه‌ها اختلاف دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر آب در دسترس نیست، بررسی کنید که آیا تیمم طبق احکام اسلامی بر شما واجب یا مجاز است.
  2. مراحل مقرر تیمم را بیاموزید و در این زمینه از دانش معتبر برگرفته از قرآن و روایت‌ها پیروی کنید.
  3. با هم‌سفران صبور باشید و ناراحتی را بدون تحقیر کسی در میان بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.