طهارت · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 321

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طهارت
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ الضَّرِيرُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا ‏.‏ أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ فَقَالَ لاَ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الآيَةِ الَّتِي فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ ‏{‏ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا ‏}‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا بِالصَّعِيدِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِهَذَا قَالَ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَتَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الأَرْضِ فَنَفَضَهَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى الْكَفَّيْنِ ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ

ترجمه

محمد بن سلیمان انباری به ما حدیث کرد، ابومعاویه ضریر به ما حدیث کرد، از اعمش، از شقیق که گفت: میان عبدالله و ابوموسی نشسته بودم. ابوموسی گفت: ای ابوعبدالرحمن! نظر تو چیست اگر مردی جنب شود و یک ماه آب نیابد، آیا نباید تیمم کند؟ عبدالله پاسخ داد: خیر، حتی اگر یک ماه آب نیابد. ابوموسی گفت: پس با این آیه در سوره مائده چه می‌کنید که می‌فرماید: {و اگر آب نیافتید، با خاک پاک تیمم کنید}؟ عبدالله گفت: اگر در این باره به آنان رخصت داده می‌شد، بیم آن بود که چون آب برایشان سرد باشد، با خاک تیمم کنند. ابوموسی پرسید: آیا تنها به همین دلیل آن را ناپسند داشتید؟ گفت: آری. ابوموسی گفت: آیا سخن عمار را به عمر نشنیدی؟ (او گفت): رسول خدا ﷺ مرا برای کاری فرستاد، سپس جنب شدم و آب نیافتم؛ پس مانند چارپایان در خاک غلت زدم. آنگاه نزد پیامبر ﷺ آمدم و ماجرا را با ایشان در میان گذاشتم. فرمودند:

«همین قدر برایت کافی بود.» سپس دستشان را بر زمین زدند و تکان دادند، آنگاه دست چپ را بر دست راست و دست راست را بر دست چپ نهادند و بر دو کف دست و صورت مسح کشیدند. عبدالله به او گفت: آیا ندیدی که عمر به گفته عمار قانع نشد؟

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام جنابت و در نبود آب، طبق آموزش پیامبر ﷺ تیمم کافی است.

توضیح واژه‌های دشوار
جنابت

حالت ناپاکی شرعی پس از آمیزش جنسی یا خروج منی که معمولاً غسل کامل را لازم می‌کند.

تیمم

پاکیزگی شرعی با خاک پاک، هنگامی که آب در دسترس نیست یا نمی‌توان از آن استفاده کرد.

عمار

عمار بن یاسر، صحابی‌ای که برای پیامبر ﷺ توضیح داد چگونه تیمم کرده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از سخنان و رفتار پیامبر ﷺ چنین برداشت کرده‌اند که در نبود آب، تیمم می‌تواند جایگزین غسل جنابت نیز شود. آموزش پیامبر ﷺ به عمار شامل زدن دست‌ها بر خاک، تکاندن آن و مسح صورت و دست‌هاست. این روایت همچنین به اختلاف میان ابوموسی و عبدالله بن مسعود اشاره می‌کند؛ نگرانی عبدالله از اینکه مردم صرفاً به‌دلیل سرد بودن آب تیمم را انتخاب کنند، به‌تنهایی دلیلی برای محدود کردن اجازه قرآنی نیست. مذاهب فقهی درباره جزئیات این عمل و محدوده مسح بحث کرده‌اند، اما تیمم را در نبود آب قابل استفاده، وسیله‌ای برای طهارت می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر در حال جنابت آب نمی‌یابی، تیمم کن و نماز بخوان و نگذار وقت نماز بگذرد.
  2. صرفاً به‌دلیل سرد بودن آب و برای آسان‌گیری تیمم نکن؛ با دقت بررسی کن که آیا آب واقعاً در دسترس نیست یا استفاده از آن ممکن نیست.
  3. شیوه مقرر را از روایت‌های معتبر بیاموز و برای جزئیات فقهی از توضیح عالمی آگاه پیروی کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.