طهارت · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 353

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: طهارت
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

از أبو داود تا عِكْرِمَةَ

Hasan (خوب)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَآن را به أبو داود روایت کرد
  2. 2عَبْدُ الْعَزِيزِ
  3. 3عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو
  4. 4عِكْرِمَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّ أُنَاسًا، مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ جَاءُوا فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَتَرَى الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبًا قَالَ لاَ وَلَكِنَّهُ أَطْهَرُ وَخَيْرٌ لِمَنِ اغْتَسَلَ وَمَنْ لَمْ يَغْتَسِلْ فَلَيْسَ عَلَيْهِ بِوَاجِبٍ وَسَأُخْبِرُكُمْ كَيْفَ بَدْءُ الْغُسْلِ كَانَ النَّاسُ مَجْهُودِينَ يَلْبَسُونَ الصُّوفَ وَيَعْمَلُونَ عَلَى ظُهُورِهِمْ وَكَانَ مَسْجِدُهُمْ ضَيِّقًا مُقَارِبَ السَّقْفِ إِنَّمَا هُوَ عَرِيشٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمٍ حَارٍّ وَعَرِقَ النَّاسُ فِي ذَلِكَ الصُّوفِ حَتَّى ثَارَتْ مِنْهُمْ رِيَاحٌ آذَى بِذَلِكَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا فَلَمَّا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِلْكَ الرِّيحَ قَالَ ‏ "‏ أَيُّهَا النَّاسُ إِذَا كَانَ هَذَا الْيَوْمُ فَاغْتَسِلُوا وَلْيَمَسَّ أَحَدُكُمْ أَفْضَلَ مَا يَجِدُ مِنْ دُهْنِهِ وَطِيبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ جَاءَ اللَّهُ بِالْخَيْرِ وَلَبِسُوا غَيْرَ الصُّوفِ وَكُفُوا الْعَمَلَ وَوُسِّعَ مَسْجِدُهُمْ وَذَهَبَ بَعْضُ الَّذِي كَانَ يُؤْذِي بَعْضُهُمْ بَعْضًا مِنَ الْعَرَقِ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن مَسْلَمه برای ما حدیث کرد، عبدالعزیز — یعنی ابن محمد — برای ما حدیث کرد، از عمرو بن ابی‌عمرو، از عکرمه روایت است که گروهی از مردم عراق آمدند و گفتند:

«ای ابن عباس! آیا غسل روز جمعه را واجب می‌دانی؟» فرمود: «خیر، اما پاکیزه‌تر و بهتر است برای کسی که غسل کند؛ و هر کس غسل نکند، بر او واجبی نیست. به شما خبر می‌دهم که چگونه دستور غسل آغاز شد. در آن زمان مردم در تنگدستی بودند، لباس‌های پشمین می‌پوشیدند و بارها را بر پشت خود حمل می‌کردند. مسجدشان تنگ بود و سقفی کوتاه داشت که تنها سایبانی از شاخ و برگ خرما بود. رسول الله ﷺ در یک روز گرم بیرون آمدند و مردم در آن لباس‌های پشمین چنان عرق کردند که بوی ناخوشایندی از آنان برخاست و باعث آزار یکدیگر شدند. چون رسول الله ﷺ آن بو را احساس کردند، فرمودند: "ای مردم! هنگامی که این روز (جمعه) فرا رسید، غسل کنید و هر یک از شما بهترین روغن و عطری را که دارد استعمال نماید."» ابن عباس گفت: «سپس خداوند گشایش و خیر عطا فرمود؛ مردم لباس‌هایی غیر از پشم پوشیدند، از کار سخت رهایی یافتند، مسجدشان گشاده شد و آن آزار ناشی از بوی عرق از میان رفت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

غسل جمعه پاکیزه‌کننده و مستحب است، اما واجب نیست.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عباس توضیح می‌دهد که مردم روز جمعه با لباس‌های پشمی به مسجدی کوچک و پرازدحام می‌آمدند. گرما و عرق باعث می‌شد بوی آنان آزاردهنده باشد؛ ازاین‌رو پیامبر ﷺ آنان را به غسل کردن و استفاده از روغن یا عطر تشویق کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
غُسل

شست‌وشوی کامل آیینیِ بدن.

دُهن

روغنی که بر بدن یا مو می‌مالند.

طِیب

عطر یا رایحه‌ای خوش.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت کرده‌اند که غسل جمعه به‌طور مؤکد مستحب است؛ زیرا به پاکیزگی کمک می‌کند و مانع آزار دیگران می‌شود. ابن‌عباس صریحاً می‌گوید که این غسل واجب نیست. مذاهب فقهی درباره حکم شرعی غسل اختلاف نظر دارند؛ این روایت از دیدگاهی پشتیبانی می‌کند که آن را مستحب و نه واجبی همگانی می‌داند. استفاده از روغن و عطر نیز با آراسته حاضر شدن و رعایت حال دیگران ارتباط دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از رفتن به نماز جمعه غسل کنید تا پاکیزه و آراسته حاضر شوید.
  2. لباس پاکیزه بپوشید و اگر عطر خوشایندی در دسترس دارید، از آن استفاده کنید.
  3. در فضای مشترک نماز، حال دیگران را در نظر بگیرید و از ایجاد بوی آزاردهنده جلوگیری کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.