کتاب آزادسازی بردگان · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3929

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آزادسازی بردگان
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ شَرَطَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن مَسْلَمَه و قُتَیبَه بن سعید برای ما حدیث کردند، هر دو گفتند: لَیْث برای ما از ابن شهاب، او از عُروَه روایت کرد که عایشه رضی الله عنها به او خبر داد که بَریره نزد عایشه آمد تا در پرداخت اقساط آزادی‌اش (کتابت) از او یاری جوید، در حالی که هنوز چیزی از مبلغ آزادی‌اش را نپرداخته بود. عایشه به او گفت:

«به نزد صاحبانت بازگرد؛ اگر راضی شدند که من مبلغ آزادی تو را بپردازم و حق وَلاء (سرپرستی) تو متعلق به من باشد، این کار را خواهم کرد.» بریره این موضوع را با صاحبانش در میان گذاشت، اما آنان نپذیرفتند و گفتند: «اگر می‌خواهد برای کسب ثواب پول را بپردازد، بپردازد؛ اما حق ولاء تو برای ماست.» سپس بریره این ماجرا را به رسول الله ﷺ عرض کرد. رسول الله ﷺ به او فرمودند: «خودت را بخر و آزاد کن، زیرا حق ولاء تنها متعلق به کسی است که برده را آزاد می‌کند.» آنگاه رسول الله ﷺ برخاستند و فرمودند: «چرا گروهی شرایطی را تعیین می‌کنند که در کتاب خدا نیست؟ هر کس شرطی بگذارد که در کتاب خدا نبوده باشد، آن شرط باطل است، حتی اگر صد بار آن را تکرار کند. شرط خداوند سزاوارتر و محکم‌تر است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرکس برده‌ای را آزاد کند، حقِ ولاء از آنِ اوست و شروط ناسازگار باطل‌اند.

توضیح واژه‌های دشوار
مکاتبه

قراردادی که بر اساس آن برده مبلغی توافق‌شده می‌پردازد تا آزاد شود.

ولاء

حق خویشاوندی حقوقی که در پی آزاد کردن برده پدید می‌آید و از جمله می‌تواند بر ارث اثر بگذارد.

شرط در کتاب خدا

شرط قراردادی‌ای که با احکام خدا ناسازگار نباشد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه گرفته‌اند که حقِ ولاء از آنِ کسی است که آزادی را انجام می‌دهد، نه مالک پیشین که شرط دیگری می‌گذارد. شرط قراردادیِ ناسازگار با حکمی ثابت‌شده از سوی خدا قابل اجرا نیست، حتی اگر بارها در قرارداد گنجانده شود. مذاهب فقهی این اصل را می‌پذیرند؛ جزئیات اجرای شروط در قراردادهای گوناگون در فقه بررسی می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام بستن قرارداد، هر شرطی را با دقت بخوانید و بندی را که با حکمی روشن از دین ناسازگار است نپذیرید.
  2. به فردی که در موقعیتی آسیب‌پذیر است، به‌گونه‌ای کمک کنید که کرامت و حقوقش محفوظ بماند.
  3. پیش از هر تعهدی دربارهٔ قراردادهای پیچیده با متخصص مشورت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.