نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 438

روایت‌شده توسط Abu Qatadah al-Ansari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Shadhکتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Qatadah al-Ansari

Shadh

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ سُمَيْرٍ، قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيُّ مِنَ الْمَدِينَةِ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ تُفَقِّهُهُ - فَحَدَّثَنَا قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قَتَادَةَ الأَنْصَارِيُّ فَارِسُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الأُمَرَاءِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ ‏.‏ قَالَ فَلَمْ تُوقِظْنَا إِلاَّ الشَّمْسُ طَالِعَةً فَقُمْنَا وَهِلِينَ لِصَلاَتِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رُوَيْدًا رُوَيْدًا ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى إِذَا تَعَالَتِ الشَّمْسُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَرْكَعُ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فَلْيَرْكَعْهُمَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ مَنْ كَانَ يَرْكَعُهُمَا وَمَنْ لَمْ يَكُنْ يَرْكَعُهُمَا فَرَكَعَهُمَا ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُنَادَى بِالصَّلاَةِ فَنُودِيَ بِهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ أَلاَ إِنَّا نَحْمَدُ اللَّهَ أَنَّا لَمْ نَكُنْ فِي شَىْءٍ مِنْ أُمُورِ الدُّنْيَا يَشْغَلُنَا عَنْ صَلاَتِنَا وَلَكِنَّ أَرْوَاحَنَا كَانَتْ بِيَدِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرْسَلَهَا أَنَّى شَاءَ فَمَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ صَلاَةَ الْغَدَاةِ مِنْ غَدٍ صَالِحًا فَلْيَقْضِ مَعَهَا مِثْلَهَا ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

علی بن نصر برای ما حدیث کرد، وهب بن جریر برای ما حدیث کرد، اسود بن شیبان برای ما حدیث کرد، خالد بن سمیر برای ما حدیث کرد و گفت: عبدالله بن رباح انصاری از مدینه نزد ما آمد و انصار او را فقیه (دانشمند دینی) می‌دانستند. سپس او برای ما حدیث کرد و گفت: ابوقتاده انصاری، سوارکار رسول خدا ﷺ برایم حدیث کرد و گفت: رسول خدا ﷺ لشکری از فرماندهان را همراه با همین داستان فرستادند. او گفت: چیزی جز طلوع خورشید ما را بیدار نکرد. ما با شتاب و نگرانی برای نمازمان برخاستیم، پس پیامبر ﷺ فرمودند:

«آرام باشید، آرام باشید.» هنگامی که خورشید بالا آمد، رسول خدا ﷺ فرمودند: «هر کس از شما که دو رکعت سنت فجر را می‌خواند، آن‌ها را بخواند.» آنگاه کسانی که این دو رکعت را می‌خواندند و کسانی که نمی‌خواندند، همه برخاستند و آن دو رکعت را به جا آوردند. سپس رسول خدا ﷺ دستور دادند که برای نماز اذان گفته شود، پس اذان داده شد. رسول خدا ﷺ ایستادند و ما را در نماز امامت کردند. چون از نماز فارغ شدند، فرمودند: «آگاه باشید! ما خداوند را سپاس می‌گوییم که به کاری از امور دنیا مشغول نبودیم که ما را از نمازمان باز دارد، بلکه جان‌های ما در دست الله عزوجل بود و هر وقت خواست آن‌ها را بازگرداند. بنابراین هر کس از شما که فردا نماز صبح را در وقت خود دریابد، باید همانند آن را نیز به عنوان قضا به جا آورد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرکس بر اثر خواب نمازی را از دست بدهد، به‌محض بیدار شدن آن را به‌جا می‌آورد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ و یارانش در سفری بر اثر خواب، پس از طلوع خورشید بیدار شدند؛ سپس نماز صبحی را که از دست داده بودند به‌جا آوردند.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت‌های فجر

دو رکعت مستحبی که پیش از نماز واجب فجر خوانده می‌شوند.

جان‌ها در دست خدا بودند

تعبیری است که نشان می‌دهد خوابیدن و بیدار شدن به خواست و تدبیر خداوند است.

قضا

به‌جا آوردن نماز پس از پایان وقت مقرر آن.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که هرکس بر اثر خواب نمازی را از دست بدهد، باید به‌محض بیدار شدن آن را به‌جا آورد. در این روایت، دو رکعت مستحبی فجر پیش از نماز واجب خوانده می‌شوند. عالمان دربارهٔ عبارت مربوط به نماز صبح روز بعد بحث کرده‌اند؛ این عبارت به‌عنوان فرمانی کلی برای تکرار نمازی که در وقت خود خوانده شده، برداشت نمی‌شود. فقیهان دربارهٔ جزئیات قضای نماز و ترتیب آن اختلاف‌نظر دارند، اما وجوب قضای نماز واجبی را که بر اثر خواب از دست رفته است می‌پذیرند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر ناخواسته پس از پایان وقت نماز بیدار شدی، به‌محض بیدار شدن نمازِ ازدست‌رفته را به‌جا آور.
  2. برای بیدار شدن به‌موقع تدبیرهای عملی به کار ببر؛ مثلاً زنگ ساعت بگذار و از کسی بخواه بیدارت کند.
  3. اگر نمازی از تو فوت شد، آرامش خود را حفظ کن و بدون تأخیر و با توجه آن را جبران کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.