Sunan Abi Dawud، حدیث 4420
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
روایت
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ ذَكَرْتُ لِعَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قِصَّةَ مَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَ لِي حَدَّثَنِي حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ذَلِكَ، مِنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَهَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ " . مَنْ شِئْتُمْ مِنْ رِجَالِ أَسْلَمَ مِمَّنْ لاَ أَتَّهِمُ . قَالَ وَلَمْ أَعْرِفْ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ فَجِئْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقُلْتُ إِنَّ رِجَالاً مِنْ أَسْلَمَ يُحَدِّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُمْ حِينَ ذَكَرُوا لَهُ جَزَعَ مَاعِزٍ مِنَ الْحِجَارَةِ حِينَ أَصَابَتْهُ " أَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ " . وَمَا أَعْرِفُ الْحَدِيثَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ كُنْتُ فِيمَنْ رَجَمَ الرَّجُلَ إِنَّا لَمَّا خَرَجْنَا بِهِ فَرَجَمْنَاهُ فَوَجَدَ مَسَّ الْحِجَارَةِ صَرَخَ بِنَا يَا قَوْمِ رُدُّونِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ قَوْمِي قَتَلُونِي وَغَرُّونِي مِنْ نَفْسِي وَأَخْبَرُونِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ قَاتِلِي فَلَمْ نَنْزِعْ عَنْهُ حَتَّى قَتَلْنَاهُ فَلَمَّا رَجَعْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخْبَرْنَاهُ قَالَ " فَهَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ وَجِئْتُمُونِي بِهِ " . لِيَسْتَثْبِتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ فَأَمَّا لِتَرْكِ حَدٍّ فَلاَ قَالَ فَعَرَفْتُ وَجْهَ الْحَدِيثِ .
عبیدالله بن عمر بن میسره برای ما حدیث کرد، یزید بن زریع از محمد بن اسحاق برای ما روایت کرد که گفت: داستان ماعز بن مالک را برای عاصم بن عمر بن قتاده ذکر کردم، پس او به من گفت: حسن بن محمد بن علی بن ابیطالب برایم حدیث کرد و گفت: مردانی از قبیله اسلم که در صداقتشان تردیدی ندارم و شما نیز آنان را میشناسید، این سخن رسول الله ﷺ را برایم نقل کردند:
«چرا او را رها نکردید؟» راوی گوید: اما من منظور این حدیث را کاملاً درنیافتم. لذا نزد جابر بن عبدالله رفتم و گفتم: مردانی از اسلم روایت میکنند که وقتی درد ناشی از سنگها بر ماعز ذکر شد، رسول الله ﷺ فرمودند: «چرا او را رها نکردید؟» ولی من این حدیث را نمیدانم. جابر گفت: ای برادرزادهام! من به این حدیث از همه مردم داناترم. من از کسانی بودم که آن مرد را رجم کردند. وقتی او را بیرون بردیم و سنگسار کردیم، چون درد سنگها را احساس کرد، فریاد زد: «ای قوم من! مرا به نزد رسول الله ﷺ بازگردانید؛ زیرا قومم مرا کشتند و فریب دادند و به من گفتند که رسول الله ﷺ مرا نخواهد کشت.» اما ما دست از او برنداشتیم تا اینکه او را کشتیم. سپس نزد رسول الله ﷺ بازگشتیم و ماجرا را به ایشان اطلاع دادیم. پیامبر ﷺ فرمودند: «چرا او را رها نکردید و نزد من نیاوردید؟» رسول الله ﷺ این سخن را فرمودند تا خودشان وضعیت او را بررسی و تثبیت کنند، نه برای ترک حد شرعی. راوی گوید: آنگاه حقیقت حدیث را دریافتم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
اگر دربارهٔ اقرار تردیدی وجود دارد، ابتدا باید موضوع با دقت بررسی شود.
این روایت ماجرای سنگسار ماعز بن مالک را شرح میدهد. هنگامی که در جریان اجرای حکم خواست نزد پیامبر ﷺ بازگردد و گفت فریب خورده است، گروه به کار خود ادامه داد و او درگذشت. پیامبر ﷺ فرمود باید او را نزد ایشان میآوردند تا موضوع بار دیگر بررسی شود.
مجازاتهایی که در شریعت اسلامی برای برخی تخلفات تعیین شدهاند.
مجازاتی که در این روایت دربارهٔ ماعز اجرا شد؛ اجرای آن در اختیار افراد عادی نیست.
با دقت سنجیدن اینکه آیا اقرار معتبر و روشن است یا نه.
عالمان از توضیح جابر برداشت میکنند که مقصود پیامبر ﷺ این بود که اقرار دوباره بررسی شود، نه اینکه مجازاتی که حکم آن تثبیت شده بود بیدلیل لغو شود. این روایت بر دقت در بررسی ادله و اقرارها تأکید میکند. اجرای حدود تنها در صلاحیت مرجع قانونیِ دارای اختیار است؛ افراد نباید خودسرانه چنین مجازاتهایی را اجرا کنند.
- در اتهامی جدی، با دقت بررسی کنید که اقرار روشن و معتبر باشد.
- اگر کسی هنگام اجرای کاری برگشتناپذیر درخواست بررسی دوبارهٔ موضوع را مطرح کرد، آن کار را متوقف کنید.
- مجازاتها را فقط به مراجع قضاییِ دارای صلاحیت بسپارید و قانون را خودسرانه اجرا نکنید.
این روایت صحیح نیز به ماجرای ماعز میپردازد و جزئیات مربوط به شرایط اقرار او را تکمیل میکند.
Sunan Abi Dawud · #4419 (Sahih)این روایت صحیح پیشینهٔ ماجرا را روشن میکند و به فهم مجموعهٔ روایتهای مربوط به ماعز کمک میکند.
Sunan Abi Dawud · #4421 (Sahih Isnaad)این روایت لحظهای دیگر از همان ماجرا را شرح میدهد و زمینهای برای بحث دربارهٔ مجازات فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.