اخلاق و آداب پیامبر ﷺ · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 4656

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: اخلاق و آداب پیامبر ﷺ
سنن أبي داود

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ أَبُو عُمَرَ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيَّ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيِّ، عَنِ الأَقْرَعِ، مُؤَذِّنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ بَعَثَنِي عُمَرُ إِلَى الأُسْقُفِّ فَدَعَوْتُهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ وَهَلْ تَجِدُنِي فِي الْكِتَابِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ كَيْفَ تَجِدُنِي قَالَ أَجِدُكَ قَرْنًا ‏.‏ فَرَفَعَ عَلَيْهِ الدِّرَّةَ فَقَالَ قَرْنُ مَهْ فَقَالَ قَرْنٌ حَدِيدٌ أَمِينٌ شَدِيدٌ ‏.‏ قَالَ كَيْفَ تَجِدُ الَّذِي يَجِيءُ مِنْ بَعْدِي فَقَالَ أَجِدُهُ خَلِيفَةً صَالِحًا غَيْرَ أَنَّهُ يُؤْثِرُ قَرَابَتَهُ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ يَرْحَمُ اللَّهُ عُثْمَانَ ثَلاَثًا فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُ الَّذِي بَعْدَهُ قَالَ أَجِدُهُ صَدَأَ حَدِيدٍ فَوَضَعَ عُمَرُ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ يَا دَفْرَاهُ يَا دَفْرَاهُ ‏.‏ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّهُ خَلِيفَةٌ صَالِحٌ وَلَكِنَّهُ يُسْتَخْلَفُ حِينَ يُسْتَخْلَفُ وَالسَّيْفُ مَسْلُولٌ وَالدَّمُ مُهْرَاقٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الدَّفْرُ النَّتْنُ ‏.‏

ترجمه

حفص بن عمر ابوعمر الضریر برای ما حدیث کرد، حماد بن سلمه برای ما حدیث کرد که سعید بن ایاس الجریری آنان را از عبدالله بن شقیق العقیلی خبر داد، او از الاقرع، مؤذن عمر بن خطاب نقل کرد که گفت: عمر مرا نزد یک اسقف فرستاد، پس او را فراخواندم. عمر به او گفت:

«آیا مرا در کتاب می‌یابی؟» گفت: «بله.» عمر پرسید: «مرا چگونه می‌یابی؟» گفت: «تو را همچون دژی می‌یابم.» عمر تازیانه را به سوی او بلند کرد و فرمود: «منظورت از دژ چیست؟» پاسخ داد: «دژی آهنین، بسیار استوار و امین.» عمر پرسید: «آن کس که پس از من می‌آید را چگونه می‌یابی؟» گفت: «او را خلیفه‌ای صالح می‌یابم، جز آنکه خویشاوندانش را مقدم می‌دارد.» عمر سه بار فرمود: «خدا عثمان را رحمت کند.» سپس پرسید: «آن کس که پس از او می‌آید را چگونه می‌یابی؟» گفت: «او را چون زنگار آهن می‌یابم.» آنگاه عمر دست بر سر او نهاد و فرمود: «ای بدبو! ای بدبو!» او گفت: «ای امیرالمؤمنین! همانا او خلیفه‌ای صالح است، لیکن هنگامی که به خلافت برگزیده شود، شمشیرها کشیده و خون‌ها ریخته خواهد شد.» ابوداود گفته است: «دَفْر به معنای بوی بد یا تعفن است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عمر رهبری را با عدالت و فتنه پیوند می‌دهد.

پیشینه و سبب بیان

عمر بن خطاب، مؤذن خود اقرع را نزد یک اسقف فرستاد و از او پرسید که در کتاب آن اسقف، عمر و خلفای پس از او چگونه توصیف شده‌اند.

توضیح واژه‌های دشوار
خلیفه

رهبری که جامعهٔ مسلمانان را اداره می‌کند و مسئول برقراری عدالت و نظم است.

فتنه

آزمونی سخت یا آشفتگی اجتماعی که ایمان، وحدت و امنیت را آسیب می‌زند.

الدَّفْر

واژه‌ای عربی به معنای بوی بد یا چیزی نفرت‌انگیز؛ ابوداوود در پایان آن را توضیح می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک تأکید می‌کنند که رهبر باید عادل، امین و استوار باشد. ترجیح دادن خویشاوندان به بهای نادیده گرفتن شایستگی و عدالت نکوهیده است. همچنین روشن می‌شود که نباید فتنهٔ اجتماعی را سبک شمرد یا برانگیخت؛ خون‌ریزی و تفرقه اموری بسیار جدی‌اند. چون زنجیرهٔ نقل این روایت ضعیف است، عالمان با استناد به آن دربارهٔ اشخاص حکمی مستقل صادر نمی‌کنند و باور دینی یا حکم شرعی بنا نمی‌نهند. فضیلت صحابه و جایگاه پیشوایانهٔ خلفای راشدین بر پایهٔ روایات معتبرتر سنجیده می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. رهبران را بر پایهٔ عدالت، امانت‌داری و شایستگی بسنجید، نه پیوندهای خانوادگی.
  2. از گفتار و کرداری که تفرقهٔ اجتماعی، خشونت یا خون‌ریزی را برمی‌انگیزد بپرهیزید.
  3. باورهای دینی و احکام الزام‌آور را بر منابع صحیح بنا کنید، نه بر روایتی ضعیف.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.