اخلاق و آداب پیامبر ﷺ · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 4764

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اخلاق و آداب پیامبر ﷺ
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ ‏:‏ بَعَثَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا، فَقَسَّمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةٍ بَيْنَ ‏:‏ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ الْمُجَاشِعِيِّ، وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ قَالَ فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَقَالَتْ ‏:‏ يُعْطِي صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا ‏.‏ فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ نَاتِئُ الْجَبِينِ كَثُّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقٌ قَالَ ‏:‏ اتَّقِ اللَّهَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ فَسَأَلَ رَجُلٌ قَتْلَهُ أَحْسِبُهُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ - قَالَ - فَمَنَعَهُ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ ‏:‏ ‏"‏ إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا أَوْ فِي عَقِبِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ لَئِنْ أَنَا أَدْرَكْتُهُمْ قَتَلْتُهُمْ قَتْلَ عَادٍ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

محمد بن کثیر برای ما حدیث کرد، سفیان از پدرش، او از ابن ابی نُعَیم، و او از ابوسعید خُدری رضی الله عنه روایت کردند که گفت: علی علیه‌السلام طلایی را که هنوز با خاک آمیخته بود نزد پیامبر ﷺ فرستاد. ایشان آن را میان چهار نفر تقسیم کردند: اقرع بن حابس حنظلی (سپس مجاشعی)، عُیَینه بن بدر فزاری، زید الخیل طائی (سپس مردی از بنی نبهان) و علقمه بن عُلاثه عامری (سپس مردی از بنی کلاب). بدین سبب قریش و انصار خشمگین شدند و گفتند:

«او به بزرگان نجد می‌بخشد و ما را رها می‌کند.» پیامبر ﷺ فرمودند: «من تنها می‌خواهم دل‌هایشان را به اسلام پیوند دهم.» ابوسعید گوید: سپس مردی پیش آمد که چشمانش فرو رفته، گونه‌هایش برجسته، پیشانی‌اش برآمده، ریشش پرپشت و سرش تراشیده بود. گفت: «ای محمد! از خداوند بترس.» پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر من نافرمانی خدا کنم، چه کسی از خدا اطاعت خواهد کرد؟ خداوند مرا بر مردم زمین امین قرار داده است، ولی شما مرا امین نمی‌دانید.» ابوسعید گوید: آنگاه یکی از یاران اجازه خواست تا او را بکشد — گمانم خالد بن ولید بود — اما پیامبر ﷺ مانع شدند. چون آن مرد پشت کرد تا برود، پیامبر ﷺ فرمودند: «بی‌گمان از نسل این مرد یا در پیروانش گروهی پدید آیند که قرآن می‌خوانند اما از گلوگاهشان پایین‌تر نمی‌رود. آنان چنان از اسلام خارج می‌شوند که تیر از شکار عبور می‌کند. مسلمانان را می‌کشند و بت‌پرستان را رها می‌کنند. اگر به زمان آنان برسم، همچون قوم عاد نابودشان خواهم کرد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ منابع را خردمندانه تقسیم می‌کرد و درباره افراط‌گرایی هشدار می‌داد.

پیشینه و سبب بیان

حدیث به زمینه این ماجرا اشاره می‌کند: پیامبر ﷺ برای جلب دل‌ها، طلا را میان چهار تن از بزرگان تقسیم کرد. برخی از قریش و انصار به این کار اعتراض کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
جلب دل‌ها

نزدیک کردن افراد به جامعه با بخشش و تقویت پیوندشان با آن.

قرآن از گلویشان فراتر نمی‌رود

قرآن را تلاوت می‌کنند، اما نمی‌گذارند معنا و هدایت آن عمیقاً در وجودشان نفوذ کند.

همانند تیری که از شکار می‌گذرد

تصویری از ترک سریع و کامل دین.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که رهبر می‌تواند منابع را با حکمت و توجه به مصلحت عمومی تقسیم کند؛ تقسیم برابر در هر شرایطی لازم نیست. توضیح پیامبر ﷺ نشان می‌دهد که جلب دل‌ها می‌تواند هدفی پذیرفته‌شده باشد. هشدار درباره افراط‌گرایان متوجه برخورد سطحی آنان با قرآن و خشونتشان علیه مسلمانان است و مجوزی برای خشونت خودسرانه نیست. مذاهب فقهی چنین تقسیم‌هایی را در چارچوب قواعد مربوط به اموال عمومی و اختیار رهبر ذی‌صلاح بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تصمیم‌های رهبران را فقط بر اساس اینکه چه کسی بی‌درنگ سود می‌برد نسنجید؛ ببینید چه مصلحت مشروعی برای جامعه در پی دارد.
  2. قرآن را با توجه به معنا و کاربردش بخوانید و از داوری‌های تند و بی‌دانش بپرهیزید.
  3. خشونت و افراط‌گرایی را رد کنید و اجرای قانون را به نهادهای دارای صلاحیت بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.