Sahih al-Bukhari، حدیث 112
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَبِي هُرَيْرَةَ
- 1أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2شَيْبَانُ
- 3يَحْيَى
- 4أَبِي سَلَمَةَ
- 5أَبِي هُرَيْرَةَ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ خُزَاعَةَ، قَتَلُوا رَجُلاً مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ، فَخَطَبَ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ ـ أَوِ الْفِيلَ شَكَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ـ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُؤْمِنِينَ، أَلاَ وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي أَلاَ وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، أَلاَ وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ، لاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلاَ تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلاَّ لِمُنْشِدٍ، فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ، وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ ". فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ " اكْتُبُوا لأَبِي فُلاَنٍ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلاَّ الإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ الإِذْخِرَ، إِلاَّ الإِذْخِرَ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ. فَقِيلَ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَىُّ شَىْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ.
ابونعیم فضل بن دکین به ما حدیث کرد و گفت: شیبان برای ما حدیث کرد، از یحیی، از ابوسلمه، از ابوهُریره که قبیله خزاعه در سال فتح مکه، مردی از بنیلیث را به تلافی خون یکی از کشتگان خود به قتل رساندند. چون پیامبر ﷺ از این ماجرا آگاه شد، بر مرکب خویش سوار گشت و خطبه خواند و فرمود:
«همانا خداوند کشتار را از مکه بازداشت — یا فیل را، ابوعبدالله (راوی) شک دارد — و رسول خدا ﷺ و مؤمنان را بر آن مسلط گردانید. آگاه باشید که مکه پیش از من برای هیچکس حلال نبوده و پس از من نیز برای هیچکس حلال نخواهد بود. آگاه باشید که تنها ساعتی چند در روز برای من حلال گشت. بدانید که هماکنون این سرزمین حرام است؛ خارهایش کنده نشود، درختانش قطع نگردد و اشیای افتادهاش برداشته نشود، مگر توسط کسی که بخواهد با اعلام عمومی صاحب آن را بیابد. هر کس کشته شود، اولیای دم او میان دو انتخاب نیکو مخیرند: یا دیه (خونبها) بگیرند و یا قصاص کنند.» سپس مردی از اهل یمن آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! این را برایم بنویسید.» ایشان فرمود: «برای فلانی بنویسید.» مردی از قریش گفت: «به جز گیاه اذخر، ای رسول خدا ﷺ! زیرا ما آن را در خانهها و قبرهایمان به کار میبریم.» پیامبر ﷺ فرمود: «به جز اذخر، به جز اذخر.» ابوعبدالله گوید: واژه «یُقادُ» با حرف قاف تلفظ میشود. از ابوعبدالله پرسیده شد چه چیزی برای آن مرد نوشته شد؟ پاسخ داد: همین خطبه برای او نوشته شد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ حرمت مکه را تأیید کرد و دستور داد سخنانش نوشته شود.
در سال فتح مکه، خُزاعه مردی از بنیلیث را در خونخواهیِ یکی از افراد قبیله خود کشت. پیامبر ﷺ در پی آن درباره حرمت مکه سخنرانی کرد و به درخواست مردی از یمن دستور داد آن را بنویسند.
جبران مالی که به بازماندگان فرد کشتهشده پرداخت میشود.
حکمی قانونی که بر اساس آن، طبق ضوابط، مجرم به سبب کشتن قربانی مجازات میشود.
چیزی که شخصی در مکان عمومی مییابد و باید یافتن آن را اعلام کند تا صاحبش بتواند آن را بازپس گیرد.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که مکه جایگاهی ویژه بهعنوان حرم دارد: نباید به گیاهان و درختان آن آسیب زد و باید پیدا شدن اشیای گمشده را اعلام کرد. استثنا شدن گیاه اِذخِر نشان میدهد که نیاز عملی روشن میتواند در اجرای احکام مورد توجه قرار گیرد. این روایت همچنین اهمیت نوشتن دانش برای حفظ آن را نشان میدهد. در قتل عمد، خونبها یا قصاص از حقوق بازماندگان است؛ اما اجرای آن تابع احکام و صلاحیت نظام حقوقی اسلامی است و نباید به اقدام خودسرانه بینجامد.
- دانش مهم را با دقت بنویسید و بهدرستی منتقل کنید تا دیگران نیز از آن بهرهمند شوند.
- حرمت مکه را پاس بدارید و در محدوده حرم از آسیب رساندن به طبیعت و اموال بپرهیزید.
- دعاوی مربوط به قتل را از راه روندهای عادلانه پیگیری کنید و خودسرانه انتقام نگیرید.
این روایت همچنین به انتقال دانش میپردازد و یادآور میشود که ابوهریره احادیث بسیاری از پیامبر ﷺ را حفظ و نقل میکرد.
Sahih al-Bukhari · #111 (Sahih)در آن روایت، علی درباره آنچه از پیامبر ﷺ نوشته بود سخن میگوید؛ این روایت نیز در کنار آن نشان میدهد که ثبت دانش، روشی پذیرفتهشده برای حفظ آن است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.