نماز شب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1120

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز شب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ
  4. 4طَاوُسٍ
  5. 5ابْنَ عَبَّاسٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ، لَكَ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَقَوْلُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ـ أَوْ لاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ـ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَزَادَ عَبْدُ الْكَرِيمِ أَبُو أُمَيَّةَ ‏"‏ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ سَمِعَهُ مِنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله به ما حدیث کرد، گفت: سفیان به ما حدیث کرد، گفت: سلیمان بن ابی‌مسلم از طاووس برایمان حدیث کرد که شنید ابن عباس رضی الله عنهما گفت: پیامبر ﷺ چون شب برای نماز تهجد برمی‌خاست، می‌فرمود:

«بار خدایا! ستایش تنها از آنِ توست. تو نگهبان آسمان‌ها و زمین و هر آنچه در آنهاست هستی. و ستایش تنها از آنِ توست، فرمانروایی آسمان‌ها و زمین و هر آنچه در آنهاست از آنِ توست. و ستایش تنها از آنِ توست، تو نور آسمان‌ها و زمینی. و ستایش تنها از آنِ توست، تو حق هستی، وعده‌ات حق است، دیدار با تو حق است، سخنانت حق است، بهشت حق است، دوزخ حق است، پیامبران حق هستند، محمد ﷺ حق است، و ساعت قیامت حق است. بار خدایا! تسلیم تو شدم، به تو ایمان آوردم، بر تو توکل کردم، به سوی تو بازگشتم، با یاری تو با مخالفان استدلال کردم، و تو را داور قرار دادم. پس گناهان گذشته و آینده‌ام را بیامرز، آنچه پنهان داشتم و آنچه آشکار کردم. تو پیش‌اندازنده‌ای و تو پس‌اندازنده‌ای. هیچ معبودی جز تو نیست — یا هیچ معبودی غیر از تو نیست.» سفیان گفت: عبدالکریم ابوامیه این عبارت را نیز افزود: «هیچ نیرو و توانی جز به یاری الله نیست.» سفیان گفت: سلیمان بن ابی‌مسلم گفت که این را از طاووس شنیده، او از ابن عباس رضی الله عنهما، و او از پیامبر ﷺ.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ نماز شب را با ستایش، گواهی به ایمان و دعا آغاز می‌کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَیّوم

کسی که آسمان‌ها و زمین را تدبیر و برپا نگه می‌دارد.

توکّل

اعتماد به الله، همراه با به‌کارگیری اسبابی که در دسترس توست.

تهجّد

نماز مستحبی که شب، پس از خواب، خوانده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که مستحب است هنگام نماز شب، پیش از درخواست آمرزش، الله را بستاییم و به یگانگی و حقانیت او گواهی دهیم. این دعا ایمان به آخرت را با تسلیم، توکّل و توبه در هم می‌آمیزد. صورت‌های گوناگون نقل‌شده، مانند «هیچ معبودی جز تو نیست» و «هیچ معبودی جز تو وجود ندارد»، نشان می‌دهند که هر دو عبارت پذیرفتنی‌اند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنّت نماز تهجّد را عبادتی مستحب می‌دانند؛ این روایت نمونه‌ای نبوی از دعایی است که هنگام برخاستن برای آن خوانده می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. دعای شبانه‌ات را با ستایش الله و اعتراف به بزرگی او آغاز کن.
  2. آخرت را به یاد آور و برای خطاهای آشکار و پنهانت از الله آمرزش بخواه.
  3. با تسلیم‌شدن به الله و توبهٔ خالصانه، توکّل بر او را تمرین کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.