سهو در نماز · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1229

روایت‌شده توسط Abu Hurayrah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: سهو در نماز
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurayrah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ ـ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَكْثَرُ ظَنِّي الْعَصْرَ ـ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ قَامَ إِلَى خَشَبَةٍ فِي مُقَدَّمِ الْمَسْجِدِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا وَفِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ـ رضى الله عنهما ـ فَهَابَا أَنْ يُكَلِّمَاهُ وَخَرَجَ سَرَعَانُ النَّاسِ فَقَالُوا أَقَصُرَتِ الصَّلاَةُ وَرَجُلٌ يَدْعُوهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذُو الْيَدَيْنِ فَقَالَ أَنَسِيتَ أَمْ قَصُرَتْ فَقَالَ ‏ "‏ لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تُقْصَرْ ‏"‏‏.‏ قَالَ بَلَى قَدْ نَسِيتَ‏.‏ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَكَبَّرَ، ثُمَّ وَضَعَ رَأْسَهُ فَكَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ‏.‏

ترجمه

حفص بن عمر برای ما حدیث کرد، یزید بن ابراهیم برای ما حدیث کرد، از محمد، و او از ابوهُریره رضی الله عنه روایت نمود که گفت: پیامبر ﷺ یکی از نمازهای عصر را خواندند — محمد می‌گوید: و گمان من بیشتر بر این است که نماز عصر بود — و پس از دو رکعت سلام دادند. سپس به سمت چوبی در جلوی مسجد رفتند و دست خود را بر آن نهادند. در میان حاضران ابوبکر و عمر رضی الله عنهما نیز بودند، اما از روی هیبت و احترام جرأت نکردند با ایشان سخن بگویند. در این هنگام عده‌ای از مردم شتابان خارج شدند و گفتند:

«آیا نماز کوتاه شده است؟» مردی که پیامبر ﷺ او را «ذوالیدین» می‌نامیدند پرسید: «آیا نماز کوتاه شده یا فراموش کرده‌اید؟» ایشان فرمودند: «نه فراموش کرده‌ام و نه نماز کوتاه شده است.» آن مرد عرض کرد: «بله، قطعاً فراموش کرده‌اید.» آنگاه پیامبر ﷺ دو رکعت دیگر خواندند و سلام دادند، سپس تکبیر گفتند و سجده سهو کردند که مانند سجده معمولیشان بود یا کمی طولانی‌تر. سپس سر برداشتند و تکبیر گفتند، دوباره سر به سجده گذاشتند و تکبیر گفتند و سجده‌ای کردند که مانند سجده معمولیشان بود یا کمی طولانی‌تر، و در نهایت سر برداشتند و تکبیر گفتند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اگر رکعتی فراموش شود، پیامبر ﷺ نماز را کامل کرد و سجدهٔ سهو به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ نماز عشا را پس از دو رکعت به پایان رساند. چون ذوالیدین به ایشان یادآوری کرد که نماز کوتاه نشده است، رکعت‌های باقی‌مانده را به‌جا آورد و دو سجدهٔ سهو انجام داد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

یک واحد نماز که از جمله شامل ایستادن، رکوع و دو سجده است.

سلام

درود پایانی که نماز با آن پایان می‌یابد.

سجدهٔ سهو

دو سجده که به‌سبب اشتباه یا فراموشی در نماز انجام می‌شود.

برداشت‌های عالمان

علما از این روایت برداشت کرده‌اند که خطای ناشی از فراموشی در نماز قابل جبران است: رکعت‌های باقی‌مانده کامل می‌شود و سپس سجده‌های سهو به‌جا آورده می‌شود. مذاهب فقهی دربارهٔ برخی جزئیات، مانند زمان دقیق سجدهٔ سهو، اختلاف نظر دارند و این موضوع را در کنار دیگر روایات مربوط بررسی می‌کنند. همچنین روشن می‌شود که یادآوریِ قابل اعتمادِ یکی از حاضران می‌تواند به اصلاح اشتباه کمک کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر هنگام نماز متوجه شدید رکعتی را نخوانده‌اید، طبق احکام نماز اشتباه را جبران کنید و سجدهٔ سهو به‌جا آورید.
  2. اگر پس از نماز متوجه اشتباه آشکاری شدید، با احترام آن را به امام یادآوری کنید؛ صحابه نیز چنین کردند و به پیامبر ﷺ یادآوری کردند.
  3. هنگام اشتباه هراسان نشوید؛ دربارهٔ روش درست جبران از منابع قابل اعتماد آگاهی کسب کنید و بر همان اساس عمل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.