سهو در نماز · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1234

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd as-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: سهو در نماز
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
  3. 3أَبِي حَازِمٍ
  4. 4سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَلَغَهُ أَنَّ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصْلِحُ بَيْنَهُمْ فِي أُنَاسٍ مَعَهُ، فَحُبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَانَتِ الصَّلاَةُ فَجَاءَ بِلاَلٌ إِلَى أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ حُبِسَ وَقَدْ حَانَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ قَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ‏.‏ فَأَقَامَ بِلاَلٌ وَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَكَبَّرَ لِلنَّاسِ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ، فَأَخَذَ النَّاسُ فِي التَّصْفِيقِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ لاَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ، فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ الْتَفَتَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُهُ أَنْ يُصَلِّيَ، فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ، فَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ حِينَ نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي الصَّلاَةِ أَخَذْتُمْ فِي التَّصْفِيقِ، إِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ، مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ‏.‏ فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُهُ أَحَدٌ حِينَ يَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ إِلاَّ الْتَفَتَ، يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ لِلنَّاسِ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید به ما حدیث کرد، یعقوب بن عبدالرحمن به ما حدیث کرد، از ابوحازم، از سهل بن سعد ساعدی رضی الله عنه که رسول الله ﷺ را خبر رسید که میان قبیله بنی‌عمرو بن عوف اختلافی پیش آمده است. پس رسول الله ﷺ همراه با گروهی از یارانش برای ایجاد صلح میان آنان بیرون رفتند. در آنجا رسول الله ﷺ معطل شدند و وقت نماز فرارسید. بلال نزد ابوبکر رضی الله عنه آمد و گفت:

«ای ابوبکر! رسول الله ﷺ معطل شده‌اند و وقت نماز رسیده است؛ آیا مایل هستید که امامت مردم را بر عهده بگیرید؟» ابوبکر گفت: «بله، اگر بخواهی.» سپس بلال اقامه گفت و ابوبکر رضی الله عنه پیش ایستاد و برای مردم تکبیر گفت. در همین حال رسول الله ﷺ از میان صف‌ها عبور کردند و در صف اول ایستادند. مردم شروع به دست زدن کردند، در حالی که ابوبکر رضی الله عنه هرگز در نماز به اطراف نگاه نمی‌کرد. اما چون صدای دست زدن مردم زیاد شد، برگشت و دید که رسول الله ﷺ هستند. رسول الله ﷺ به او اشاره کردند که نماز را ادامه دهد، اما ابوبکر رضی الله عنه دستانش را بالا برد، خداوند را سپاس گفت و عقب‌عقب به صف بازگشت. آنگاه رسول الله ﷺ پیش آمدند و نماز را برای مردم خواندند. چون نماز تمام شد، رو به مردم کردند و فرمودند: «ای مردم! چرا وقتی در نماز اتفاقی افتاد شروع به دست زدن کردید؟ دست زدن مخصوص زنان است. هر کس در نمازش چیزی پیش آمد، باید بگوید: «سبحان الله»، زیرا هیچ‌کس نیست که صدای «سبحان الله» را بشنود و برنگردد. ای ابوبکر! چه چیزی مانع تو شد که وقتی به تو اشاره کردم، نماز را برای مردم بخوانی؟» ابوبکر رضی الله عنه عرض کرد: «پسر ابوقحافه را چگونه شایسته بود که در پیشگاه رسول الله ﷺ نماز بخواند؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در صورت پیش‌آمدن امر غیرمنتظره در نماز، «سبحان‌الله» می‌گویند و باید برای آشتی‌دادن میان مردم تلاش کرد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ از اختلافی میان بنی‌عمرو بن عوف باخبر شد و همراه گروهی از یارانش برای آشتی‌دادن آنان رفت. هنگامی که وقت نماز رسید، کار در آنجا به درازا کشید؛ ازاین‌رو ابوبکر در آغاز نماز جماعت را اقامه کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که آغاز فوری نماز واجب را اعلام می‌کند.

سبحان‌الله

ذکری در ستایش خداوند، به این معنا که الله از هر نقصی منزّه است.

تکبیر

گفتنِ «الله اکبر» که نماز با آن آغاز می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که مردان هنگام پیش‌آمدن موضوعی غیرمنتظره در نماز، حمد و ستایش خداوند را بر زبان می‌آورند و دست نمی‌زنند؛ برای زنان دست‌زدن به‌عنوان نشانه‌ای بیان شده است. حدیث همچنین نشان می‌دهد که جانشینی شایسته می‌تواند نماز جماعت را امامت کند و می‌توان هنگام نماز با اشاره، توجه امام را جلب کرد. کناره‌گیری ابوبکر از روی احترام به پیامبر ﷺ، قاعده‌ای کلی به این معنا نیست که جانشین همیشه باید کنار برود؛ فقیهان جزئیات جانشینی امام را با توجه به ادلهٔ گسترده‌تر و شرایط نماز بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر می‌خواهید هنگام نماز موضوعی غیرمنتظره را اعلام کنید، به‌جای دست‌زدن «سبحان‌الله» بگویید.
  2. وقتی جماعت از شما می‌خواهد نماز را امامت کنید، مسئولیت را بپذیرید و با فروتنی شایسته رفتار کنید.
  3. برای آشتی‌دادن میان مردم بکوشید، حتی اگر برنامه‌تان تغییر کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.