سهو در نماز · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1233

روایت‌شده توسط Umm Salama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: سهو در نماز
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا كُرَيْبٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2ابْنُ وَهْبٍ
  3. 3عَمْرٌو
  4. 4بُكَيْرٍ
  5. 5كُرَيْبٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ ـ رضى الله عنهم ـ أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ وَقُلْ لَهَا إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَضْرِبُ النَّاسَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْهُمَا‏.‏ فَقَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي‏.‏ فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ‏.‏ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا حِينَ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَىَّ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ قُولِي لَهُ تَقُولُ لَكَ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعْتُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا‏.‏ فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ‏.‏ فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏ "‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَإِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏‏.‏

ترجمه

یحیی بن سلیمان به ما حدیث نقل کرد و گفت: ابن وهب برایم حدیث گفت و اظهار داشت: عمرو مرا خبر داد، از بکیر، از کریب، که ابن عباس، مسور بن مخرمه و عبدالرحمن بن ازهر ـ رضی الله عنهم ـ او را نزد عایشه ـ رضی الله عنها ـ فرستادند. آنان گفتند:

«از طرف همه‌ی ما بر ایشان سلام برسان و درباره‌ی دو رکعت پس از نماز عصر از او بپرس و به او بگو: ما شنیده‌ایم که تو این دو رکعت را می‌خوانی، در حالی که به ما رسیده است که پیامبر ﷺ از آن نهی کرده‌اند.» ابن عباس گفت: «من همراه با عمر بن خطاب مردم را به خاطر خواندن این دو رکعت می‌زدیم.» کریب گفت: من نزد عایشه ـ رضی الله عنها ـ رفتم و پیامی را که فرستاده بودند به ایشان رساندم. او فرمود: «از ام سلمه بپرس.» من نزد آنان بازگشتم و پاسخ عایشه را اطلاع دادم، سپس مرا با همان سؤالی که به عایشه فرستاده بودند، نزد ام سلمه فرستادند. ام سلمه ـ رضی الله عنها ـ گفت: من شنیدم که پیامبر ﷺ از این دو رکعت نهی کردند، اما سپس دیدم که ایشان پس از خواندن نماز عصر، آن دو رکعت را ادا نمودند. آنگاه وارد خانه‌ی من شدند در حالی که گروهی از زنان انصار از قبیله‌ی بنی حرام نزد من بودند. من کنیزکم را نزد ایشان فرستادم و گفتم: «کنار ایشان بایست و بگو: ام سلمه به شما می‌گوید: ای رسول خدا ﷺ! من شنیدم که شما از این دو رکعت نهی کردید، ولی اکنون می‌بینم که آنها را می‌خوانید. اگر با دست اشاره کردند، عقب برو.» کنیزک همین کار را کرد و پیامبر ﷺ با دست اشاره فرمودند و او عقب رفت. چون ایشان از نماز فارغ شدند، فرمودند: «ای دختر ابوامیه! درباره‌ی دو رکعت بعد از عصر پرسیدی؛ همانا کسانی از قبیله‌ی عبدالقیس نزد من آمدند و مرا مشغول کردند، به طوری که نتوانستم دو رکعت سنت بعد از ظهر را بخوانم، بنابراین این دو رکعت، همان قضای آن دو رکعت هستند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ سنتِ فوت‌شدهٔ پس از ظهر را پس از نماز عصر قضا کرد.

پیشینه و سبب بیان

افرادی از قبیلهٔ عبدالقیس پیامبر ﷺ را مشغول کردند و ایشان نتوانست دو رکعت سنت پس از نماز ظهر را به‌موقع بخواند. ایشان آن را بعدتر، پس از نماز عصر، قضا کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدهایی که نماز از آن‌ها تشکیل می‌شود.

سنتِ پس از ظهر

رکعت‌های مستحبی که پیامبر ﷺ معمولاً پس از نماز واجب ظهر می‌خواند.

قضا کردن

خواندن نماز در زمانی دیرتر، وقتی در وقت معمول خود خوانده نشده باشد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که پیامبر ﷺ سنتِ فوت‌شدهٔ پس از نماز ظهر را پس از عصر قضا کرد. این مورد با برقرار کردن نمازهای مستحبی پس از عصر بدون دلیل، تفاوت دارد: روایت از جبرانِ موردیِ نماز سخن می‌گوید، نه از تشویق عمومی به اینکه هر بار در آن زمان نماز خوانده شود. فقیهان دربارهٔ احکام دقیق قضای نمازهای سنتِ فوت‌شده و نیز نماز خواندن در وقت‌هایی که معمولاً نماز مستحبی در آن‌ها مکروه دانسته می‌شود، بحث می‌کنند؛ آنان روایاتِ نهی و این استثنای نقل‌شده را در کنار هم می‌سنجند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر دربارهٔ حکمی در نماز تردید دارید، با دقت پرس‌وجو کنید و آنچه می‌شنوید را با دانش معتبر بسنجید.
  2. نمازهای سنتِ ظهر را طوری برنامه‌ریزی کنید که بتوانید آن‌ها را به‌موقع بخوانید.
  3. اگر نماز سنتی را از دست دادید، احکام مربوط به قضای آن را از عالم آگاه بیاموزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.