Sahih al-Bukhari، حدیث 1287
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله برای ما حدیث کرد، ابن جریج به ما خبر داد و گفت: عبدالله بن عبیدالله بن ابی ملیکه به من خبر داد و گفت: یکی از دختران عثمان (رضی الله عنه) در مکه وفات یافت و ما برای شرکت در تشییع جنازهاش آمدیم. ابن عمر و ابن عباس (رضی الله عنهم) نیز حضور داشتند و من میان آن دو نشسته بودم — یا گفت: کنار یکی از آنان نشستم. سپس دیگری آمد و در کنار من نشست. آنگاه عبدالله بن عمر (رضی الله عنهما) به عمرو بن عثمان گفت: آیا از گریه کردن نهی نمیکنی؟ زیرا رسول الله ﷺ فرمودهاند:
«همانا میت به سبب گریه خانوادهاش عذاب میشود.» ابن عباس (رضی الله عنهما) فرمود: عمر (رضی الله عنه) نیز برخی از این مطالب را میگفت. سپس ماجرا را نقل کرد و گفت: همراه عمر (رضی الله عنه) از مکه خارج شدم تا اینکه به بیدا رسیدیم. ناگهان دیدیم گروهی زیر سایه درخت سَمُرَه توقف کردهاند. عمر فرمود: برو ببین این سواران چه کسانی هستند. رفتم و دیدم صهیب among آنان است. به عمر خبر دادم و او گفت: او را نزد من بخوان. نزد صهیب بازگشتم و گفتم: حرکت کن و به امیرالمؤمنین ملحق شو. بعدها وقتی عمر (رضی الله عنه) مجروح شد، صهیب در حالی که میگریست وارد شد و میگفت: ای برادر من! ای یار من! عمر (رضی الله عنه) فرمود: ای صهیب! آیا بر من میگریی در حالی که رسول الله ﷺ فرمودهاند: «همانا میت به سبب برخی از گریههای خانوادهاش عذاب میشود.» ابن عباس (رضی الله عنهما) افزود: چون عمر (رضی الله عنه) وفات یافت، این موضوع را با عایشه (رضی الله عنها) در میان گذاشتم. ایشان فرمودند: خداوند عمر را رحمت کند. به خدا سوگند! رسول الله ﷺ نفرمودند که خداوند مؤمن را به خاطر گریه خانوادهاش عذاب میدهد. بلکه رسول الله ﷺ فرمودند: «خداوند عذاب کافر را به سبب گریه خانوادهاش افزایش میدهد.» و فرمودند: قرآن برای شما بس است: {و هیچ بردارندهای بار گناه دیگری را برنمیدارد}. ابن عباس (رضی الله عنهما) در آن لحظه فرمود: و تنها خداست که میخنداند و میگریاند. ابن ابی ملیکه گفت: به خدا سوگند! پس از آن ابن عمر (رضی الله عنهما) چیزی نگفت.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
این روایت درباره گریه بر درگذشته و توضیح معنای آن است.
روایت از مراسم دفن دختر عثمان در مکه یاد میکند و تفاوت برداشت ابنعمر و عایشه درباره گریه بر درگذشته را شرح میدهد.
مکانی در مسیر میان مکه و مدینه.
درختی که مسافرانِ داستان زیر آن استراحت کردند.
اصلی قرآنی که میگوید هر انسان مسئول اعمال خویش است.
عالمان این روایت را همراه با اصلاح عایشه و آیات قرآن درباره مسئولیت فردی بررسی میکنند. آنان میان اشک طبیعی و اندوه، با رفتارهای ممنوع در سوگواری مانند شیون و مرثیهخوانی، تفاوت میگذارند. درگذشته بهخاطر گناهی که دیگری مرتکب شده مسئول دانسته نمیشود؛ این هشدار در پیوند با کافر یا با سوگواریای تفسیر شده که خودِ درگذشته در زمان حیاتش به آن سفارش کرده یا آن را تشویق کرده است. مذاهب فقهی اهلسنت اشک طبیعی را جایز و شیون را ممنوع میدانند.
- با همدلی بازماندگان را تسلی دهید و اشک طبیعی را جایز بدانید، اما از شیون و مرثیهخوانی بپرهیزید.
- هنگامی که روایتها در نگاه نخست متفاوت به نظر میرسند، آنها را با هم بسنجید و به توضیح متخصصان رجوع کنید.
- گناه دیگری را بر دوش کسی نگذارید؛ هر انسان مسئول اعمال خویش است.
این بخش از همان روایت، سخنان عمر، گریه صُهَیب و اصلاح عایشه را نیز بررسی میکند.
Sahih al-Bukhari · #1288 (Sahih)این روایتِ پیوسته به همان موضوع گریه بر درگذشته میپردازد و به فهم زمینه بحث کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #1289 (Sahih)این روایت نیز توضیح عایشه درباره گریه بر مردگان را مطرح میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.