مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1354

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدَانُآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2عَبْدُ اللَّهِ
  3. 3يُونُسَ
  4. 4الزُّهْرِيِّ
  5. 5سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6ابْنَ عُمَرَ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ ‏"‏ تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ مَاذَا تَرَى ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏"‏ ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ‏.‏

ترجمه

عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، از یونس، از زهری که گفت: سالم بن عبدالله به من خبر داد که ابن عمر رضی الله عنهما به او اطلاع داد که عمر رضی الله عنه همراه با پیامبر ﷺ و گروهی از مردم به سوی ابن صیاد رفتند تا اینکه او را در نزدیکی تپه‌های بنی مغاله یافتند که با کودکان بازی می‌کرد. در آن زمان ابن صیاد نزدیک به سن بلوغ بود و متوجه حضور آنان نشد تا اینکه پیامبر ﷺ با دست خود او را نواخت و سپس به ابن صیاد فرمود:

«آیا شهادت می‌دهی که من رسول خدا هستم؟» ابن صیاد به ایشان نگریست و گفت: «شهادت می‌دهم که شما رسول امّی‌ها (بی‌سوادان) هستید.» سپس ابن صیاد از پیامبر ﷺ پرسید: «آیا شما شهادت می‌دهید که من رسول خدا هستم؟» پیامبر ﷺ این ادعا را رد کرد و فرمود: «من به خدا و رسولانش ایمان دارم.» سپس به او فرمود: «چه چیزی می‌بینی؟» ابن صیاد پاسخ داد: «راستگو و دروغگو نزد من می‌آیند.» پیامبر ﷺ فرمود: «کار بر تو مشتبه شده است.» آنگاه پیامبر ﷺ به او فرمود: «من چیزی را برای تو پنهان کرده‌ام (آیا می‌توانی بگویی چیست؟)» ابن صیاد گفت: «آن دُخ (دود) است.» پیامبر ﷺ فرمود: «خوار و ذلیل باش! هرگز نمی‌توانی از حد خود فراتر روی.» عمر رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! اجازه دهید گردن او را بزنم.» پیامبر ﷺ فرمود: «اگر او همان (دجال) باشد، تو هرگز بر او چیره نخواهی شد، و اگر او نباشد، کشتن او خیری برای تو ندارد.» سالم گفت: شنیدم ابن عمر رضی الله عنهما می‌فرمود: پس از آن، رسول خدا ﷺ و اُبَی بن کعب به سوی نخلستانی که ابن صیاد در آن بود رفتند. پیامبر ﷺ قصد داشت پیش از آنکه ابن صیاد ایشان را ببیند، سخنی از او بشنود. پیامبر ﷺ او را دید در حالی که دراز کشیده بود، یعنی در پوششی پیچیده شده بود و صدایی مبهم یا زمزمه‌ای از آن شنیده می‌شد. مادر ابن صیاد رسول خدا ﷺ را دید در حالی که پشت تنه‌های نخل پناه گرفته بود. او به ابن صیاد گفت: «ای صاف! — که نام ابن صیاد بود — این محمد ﷺ است.» ابن صیاد بلافاصله برخاست. پیامبر ﷺ فرمود: «اگر او (مادرش) رهایش می‌کرد، حقیقت امرش آشکار می‌شد.» شعیب در حدیث خود گفته است: «رَمْرَمَة یا زَمْزَمَة»، و اسحاق کلبی و عقیل گفته‌اند: «رَمْرَمَة»، و معمر گفته است: «رَمْزَة».

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ گمانه‌زنی درباره ابن صیّاد را نپذیرفت و با حکمت رفتار کرد.

پیشینه و سبب بیان

عمر همراه پیامبر ﷺ و گروهی از صحابه نزد ابن صیّاد رفت؛ او در آن زمان نزدیک به سن بلوغ بود. روایت همچنین از دیدار دیگری در زمانی بعد، همراهی پیامبر ﷺ با اُبَیّ بن کعب را ذکر می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
ابن صیّاد

پسری که درباره پیوند او با دجّال پرسش‌هایی مطرح بود.

دُخان

دود؛ ابن صیّاد هنگامی که پیامبر ﷺ از او درباره آنچه پنهان می‌داشت پرسید، این واژه را بر زبان آورد.

دجّال

فریبکار بزرگ که بنا بر روایات اسلامی پیش از قیامت ظهور خواهد کرد.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک تأکید می‌کنند که پاسخ ابن صیّاد ادعای او را تأیید نمی‌کرد: او گفت راستگویان و دروغگویان هر دو نزدش می‌آیند و پاسخ او درباره دود پنهان ناقص بود. پیامبر ﷺ کار را به مشیت خدا واگذاشت و عمر را نه از ترس خشونت، بلکه چون کشتن بدون دلیل معتبر سودی نداشت، از این کار بازداشت. عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که هنگام تردید باید محتاط بود، علم غیب را به غیب‌گویان نسبت نداد و به اختیار شخصی به خشونت متوسل نشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. درباره امور پنهان، وقتی شواهد مبنایی فراهم نمی‌کنند، به نتیجه‌گیری قطعی نرسید.
  2. بر پایه گمان کسی را متهم یا مجازات نکنید؛ نخست در پی دانش معتبر و اختیار قانونی باشید.
  3. در برابر فریب و غیب‌گویی هوشیار بمانید و به خدا توکل کنید، بی‌آنکه ادعاهای بی‌پایه را رواج دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.