Sahih al-Bukhari، حدیث 1355
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عَبْدَانُآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدُ اللَّهِ
- 3يُونُسَ
- 4الزُّهْرِيِّ
- 5سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 6ابْنَ عُمَرَ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ " تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ". فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ. فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ. فَقَالَ لَهُ " مَاذَا تَرَى ". قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ " ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ". فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ. فَقَالَ " اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ". فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ". وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ". وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ. وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ. وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ.
عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، از یونس، از زهری که گفت: سالم بن عبدالله به من خبر داد که ابن عمر رضی الله عنهما او را مطلع ساخت که عمر رضی الله عنه همراه گروهی از مردم با پیامبر ﷺ به سوی ابن صیاد رفتند تا اینکه او را در نزدیکی تپههای بنی مغاله یافتند که با کودکان بازی میکرد. ابن صیاد در آن زمان نزدیک به سن بلوغ بود و متوجه حضور آنان نشد تا اینکه پیامبر ﷺ با دست خود او را نواخت و سپس به او فرمود:
«آیا شهادت میدهی که من رسول خدا هستم؟» ابن صیاد به ایشان نگریست و گفت: «شهادت میدهم که شما رسول امّیین (بیسوادان) هستید.» سپس ابن صیاد از پیامبر ﷺ پرسید: «آیا شما شهادت میدهید که من رسول خدا هستم؟» پیامبر ﷺ این ادعا را رد کرد و فرمود: «من به خدا و رسولانش ایمان دارم.» سپس به او فرمود: «چه چیزی میبینی؟» ابن صیاد پاسخ داد: «راستگویان و دروغگویان نزد من میآیند.» پیامبر ﷺ فرمود: «کار بر تو مشتبه شده است.» آنگاه پیامبر ﷺ به او فرمود: «من چیزی را برای تو پنهان کردهام (آیا میتوانی بگویی چیست؟)» ابن صیاد گفت: «آن دُخ (دود) است.» پیامبر ﷺ فرمود: «خوار و ذلیل باش! هرگز از حد خود فراتر نخواهی رفت.» عمر رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! اجازه دهید گردن او را بزنم.» پیامبر ﷺ فرمود: «اگر او همان (دجال) باشد، تو هرگز بر او چیره نخواهی شد، و اگر او نباشد، کشتن او خیری برای تو ندارد.» سالم گفت: شنیدم ابن عمر رضی الله عنهما میفرمود: پس از آن، رسول خدا ﷺ و اُبَی بن کعب به سوی نخلستانی که ابن صیاد در آن بود رفتند. پیامبر ﷺ میخواست پیش از آنکه ابن صیاد ایشان را ببیند، سخنی از او بشنود. پیامبر ﷺ او را دید در حالی که دراز کشیده بود، یعنی در پوششی پیچیده شده بود و صدایی مبهم یا زمزمهای از آن به گوش میرسید. مادر ابن صیاد رسول خدا ﷺ را دید در حالی که پشت تنههای نخل پناه گرفته بود. او ابن صیاد را صدا زد: «ای صاف! (که نام ابن صیاد بود) این محمد ﷺ است.» ابن صیاد برخاست. پیامبر ﷺ فرمود: «اگر این زن او را رها میکرد (و مزاحم نمیشد)، حقیقت کارش آشکار میشد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ خشونت را رد کرد و پروندهٔ ابن صیاد را به مشیت الله واگذاشت.
عمر همراه پیامبر ﷺ و چند تن از صحابه نزد ابن صیاد رفت؛ سخنان او دربارهٔ هویت و ارتباط احتمالیاش با دجال پرسشهایی برانگیخته بود.
مردی از روزگار پیامبر ﷺ که بهسبب سخنانی که میگفت، دربارهاش پرسشهایی مطرح بود.
واژهای بهمعنای دود؛ پیامبر ﷺ آن را بهعنوان واژهای پنهان در ذهن نگه داشته بود.
سرزنشی که نشان میدهد ابن صیاد از دانش محدود و آشفتهٔ خود فراتر نمیرفت.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که دانش غیب از آنِ الله است و پیشگویی یا سخنان نامتعارف، دلیلی بر پیامبری نیست. این حدیث همچنین میآموزد که نباید کسی را بر پایهٔ شک کشت: پیامبر ﷺ عمر را بازداشت و به نبودِ فایده و توجیه شرعی اشاره کرد. ابن حجر توضیح میدهد که سخن دربارهٔ دجال، بهمعنای شناسایی قطعی ابن صیاد نیست؛ عالمان میان او و دجالی که در پایان روزگار ظهور میکند تفاوت گذاشتهاند.
- کسی را بر پایهٔ گمان متهم یا مجازات نکنید؛ نخست در پی مدرک معتبر باشید و عادلانه رفتار کنید.
- فریب کسانی را نخورید که ادعای دانستن امور پنهان را دارند؛ علم غیب از آنِ الله است.
- خشم خود را مهار کنید و پیش از اقدام، هدایت بخواهید؛ همانگونه که عمر از پیامبر ﷺ اجازه خواست.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.