Sahih al-Bukhari، حدیث 1392
روایتشده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Umar ibn al-Khattab
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ الأَوْدِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، اذْهَبْ إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْ يَقْرَأُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَلَيْكِ السَّلاَمَ، ثُمَّ سَلْهَا أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ. قَالَتْ كُنْتُ أُرِيدُهُ لِنَفْسِي، فَلأُوثِرَنَّهُ الْيَوْمَ عَلَى نَفْسِي. فَلَمَّا أَقْبَلَ قَالَ لَهُ مَا لَدَيْكَ قَالَ أَذِنَتْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. قَالَ مَا كَانَ شَىْءٌ أَهَمَّ إِلَىَّ مِنْ ذَلِكَ الْمَضْجَعِ، فَإِذَا قُبِضْتُ فَاحْمِلُونِي ثُمَّ سَلِّمُوا ثُمَّ قُلْ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَإِنْ أَذِنَتْ لِي فَادْفِنُونِي، وَإِلاَّ فَرُدُّونِي إِلَى مَقَابِرِ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَحَقَّ بِهَذَا الأَمْرِ مِنْ هَؤُلاَءِ النَّفَرِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ، فَمَنِ اسْتَخْلَفُوا بَعْدِي فَهُوَ الْخَلِيفَةُ، فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا. فَسَمَّى عُثْمَانَ وَعَلِيًّا وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، وَوَلَجَ عَلَيْهِ شَابٌّ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بِبُشْرَى اللَّهِ، كَانَ لَكَ مِنَ الْقَدَمِ فِي الإِسْلاَمِ مَا قَدْ عَلِمْتَ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتَ فَعَدَلْتَ، ثُمَّ الشَّهَادَةُ بَعْدَ هَذَا كُلِّهِ. فَقَالَ لَيْتَنِي يَا ابْنَ أَخِي وَذَلِكَ كَفَافًا لاَ عَلَىَّ وَلاَ لِي أُوصِي الْخَلِيفَةَ مِنْ بَعْدِي بِالْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ خَيْرًا، أَنْ يَعْرِفَ لَهُمْ حَقَّهُمْ، وَأَنْ يَحْفَظَ لَهُمْ حُرْمَتَهُمْ، وَأُوصِيهِ بِالأَنْصَارِ خَيْرًا الَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ أَنْ يُقْبَلَ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَيُعْفَى عَنْ مُسِيئِهِمْ، وَأُوصِيهِ بِذِمَّةِ اللَّهِ وَذِمَّةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُوفَى لَهُمْ بِعَهْدِهِمْ، وَأَنْ يُقَاتَلَ مِنْ وَرَائِهِمْ، وَأَنْ لاَ يُكَلَّفُوا فَوْقَ طَاقَتِهِمْ.
قتیبه برای ما حدیث کرد، جریر بن عبدالحمید برای ما حدیث کرد، حصین بن عبدالرحمن برای ما حدیث کرد، از عمرو بن میمون اودی که گفت: عمر بن خطاب رضی الله عنه را دیدم (در حالی که زخمی شده بود)، فرمود:
«ای عبدالله بن عمر! نزد امالمؤمنین عایشه رضی الله عنها برو و بگو: عمر بن خطاب بر تو سلام میفرستد، سپس از او درخواست کن که اجازه دهد مرا در کنار دو یارم دفن کنند.» (ابن عمر پیام را به عایشه رساند.) او گفت: «من این مکان را برای خودم میخواستم، اما امروز او را بر خود مقدم میدارم (و اجازه میدهم آنجا دفن شود).» وقتی عبدالله بن عمر بازگشت، عمر از او پرسید: «چه خبر داری؟» پاسخ داد: «ای امیرالمؤمنین! به شما اجازه دادند.» عمر فرمود: «هیچ چیز برای من مهمتر از دفن شدن در آن مکان مقدس نبود. بنابراین، وقتی وفات یافتم، مرا آنجا ببرید و بر ایشان سلام دهید و بگویید: عمر بن خطاب اجازه میطلبد؛ اگر اجازه دادند، مرا (آنجا) دفن کنید، و اگر ندادند، مرا به قبرستان مسلمانان بازگردانید. گمان نمیکنم کسی شایستهتر از کسانی باشد که رسول خدا ﷺ تا زمان وفاتش همواره از آنان خشنود بود، حق خلافت داشته باشد. و هر کس پس از من انتخاب شود، خلیفه است و شما باید سخنش را بشنوید و اطاعت کنید.» سپس نام عثمان، علی، طلحه، زبیر، عبدالرحمن بن عوف و سعد بن ابی وقاص را برد. در این هنگام جوانی از انصار وارد شد و گفت: «ای امیرالمؤمنین! به بشارت الهی مژده باد. جایگاه شما در اسلام چنان است که میدانید، سپس خلیفه شدید و عدالت ورزیدید، و پس از همه اینها به شهادت رسیدید.» عمر پاسخ داد: «ای برادرزاده! کاش همه این امتیازات (کاستیهایم) را جبران کند، نه چیزی بر ضررم باشد و نه سودی. به خلیفه پس از خود وصیت میکنم که با مهاجران نخستین نیکی کند، حقوقشان را بشناسد و حرمت و آبرویشان را حفظ نماید. و او را به نیکی با انصار سفارش میکنم، کسانی که پیش از مهاجران خانه و ایمان را پذیرفتند. باید کار نیکِ نیکوکارانشان را بپذیرد و از بدکارانشان درگذرد. و او را درباره ذمه خدا و ذمه رسولش ﷺ سفارش میکنم که به پیمانهایشان وفا شود، از آنان دفاع گردد و بیش از توانشان تکلیفی بر دوششان گذاشته نشود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر با فروتنی درخواست کرد در جایی دفن شود و سفارشهایی درباره جانشینی عادلانه بهجا گذاشت.
عمر بن خطاب پس از آنکه با خنجر زخمی شد و مرگش نزدیک بود، این سخنان را گفت. او از عایشه اجازه خواست تا در کنار پیامبر ﷺ و ابوبکر دفن شود و همزمان درباره جانشینی خود سفارشهایی کرد.
لقبی به معنای رهبر مؤمنان.
یارانی که بهخاطر ایمانشان از مکه به مدینه هجرت کردند.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران حمایت کردند.
عالمان از این روایت برداشت میکنند که برای دفن در مکانی که به دیگری تعلق دارد باید اجازه گرفت، حتی اگر درخواستکننده رهبر باشد. عمر با این تصمیم که اگر عایشه اجازهاش را پس بگیرد باید جای دیگری دفن شود، فروتنی نشان میدهد. این روایت همچنین بر مشورت در انتخاب رهبر و وظیفه حاکمان برای رفتار عادلانه با مهاجران، انصار و کسانی که تحت حمایت زندگی میکنند تأکید دارد. سفارش او به اطاعت از جانشین برگزیده، در چارچوب امور جایز است؛ اطاعت از انسانها به معنای اطاعت در نافرمانی از الله نیست.
- پیش از ادعای حقی بر چیزی که به دیگری تعلق دارد، اجازه بگیر.
- از اختیار خود برای تحمیل خواستههای شخصی استفاده نکن و آماده پذیرش پاسخ منفی باش.
- رهبری را با عدالت بسنج و از حاکمان بخواه حقوق و پیمانها را پاس بدارند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.