زکات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1406

روایت‌شده توسط Abu Dharr al-Ghifari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: زکات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، سَمِعَ هُشَيْمًا، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ مَرَرْتُ بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا أَنَا بِأَبِي، ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ فَقُلْتُ لَهُ مَا أَنْزَلَكَ مَنْزِلَكَ هَذَا قَالَ كُنْتُ بِالشَّأْمِ، فَاخْتَلَفْتُ أَنَا وَمُعَاوِيَةُ فِي الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ مُعَاوِيَةُ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ‏.‏ فَقُلْتُ نَزَلَتْ فِينَا وَفِيهِمْ‏.‏ فَكَانَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فِي ذَاكَ، وَكَتَبَ إِلَى عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ يَشْكُونِي، فَكَتَبَ إِلَىَّ عُثْمَانُ أَنِ اقْدَمِ الْمَدِينَةَ‏.‏ فَقَدِمْتُهَا فَكَثُرَ عَلَىَّ النَّاسُ حَتَّى كَأَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْنِي قَبْلَ ذَلِكَ، فَذَكَرْتُ ذَاكَ لِعُثْمَانَ فَقَالَ لِي إِنْ شِئْتَ تَنَحَّيْتَ فَكُنْتَ قَرِيبًا‏.‏ فَذَاكَ الَّذِي أَنْزَلَنِي هَذَا الْمَنْزِلَ، وَلَوْ أَمَّرُوا عَلَىَّ حَبَشِيًّا لَسَمِعْتُ وَأَطَعْتُ‏.‏

ترجمه

علی برای ما حدیث کرد، او هشیم را شنید، حصین به ما خبر داد، از زید بن وهب، که گفت: از رَبَذه عبور می‌کردم که ناگهان با ابوذَر رضی الله عنه برخورد کردم. به او گفتم:

«چه چیزی تو را به این مکان کشانده است؟» فرمود: «در شام بودم که میان من و معاویه دربارهٔ کسانی که طلا و نقره را ذخیره می‌کنند و در راه الله انفاق نمی‌نمایند، اختلاف نظر پیش آمد. معاویه گفت: 'این آیه دربارهٔ اهل کتاب نازل شده است.' من گفتم: 'دربارهٔ ما و آنان هر دو نازل شده است.' بدین سبب میان ما مناقشه‌ای درگرفت و او به عثمان رضی الله عنه نامه نوشت و از من شکایت کرد. عثمان نیز به من نوشت که به مدینه بیا. من به مدینه آمدم و مردم چنان گرد من جمع شدند که گویی پیش از آن مرا ندیده بودند. این موضوع را با عثمان در میان گذاشتم و او به من گفت: 'اگر بخواهی می‌توانی کناره بگیری و در نزدیکی اینجا ساکن شوی.' همین امر باعث شد تا در این مکان ساکن شوم. اگر حبشی‌ای را نیز بر من امیر می‌گماشتند، باز هم می‌شنیدم و اطاعت می‌کردم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوذر هشدار درباره اندوختن مال را شامل همه مؤمنان دانست.

پیشینه و سبب بیان

ابوذر نقل می‌کند که در شام درباره دامنه آیه ۳۴ سوره توبه با معاویه اختلاف‌نظر داشت. معاویه هشدار را متوجه اهل کتاب می‌دانست؛ ابوذر گفت که این هشدار مسلمانان را نیز دربرمی‌گیرد. پس از شکایتی نزد خلیفه عثمان، ابوذر به مدینه آمد و سپس در رَبَذه ساکن شد.

توضیح واژه‌های دشوار
اندوختن مال

نگه‌داشتن پول و دارایی بدون پرداخت حقوق واجب آن.

انفاق در راه خدا

هزینه‌کردن برای کارهای خیری که خداوند مقرر یا مجاز دانسته است، از جمله زکات واجب.

رَبَذه

مکانی در بیرون مدینه که ابوذر در آن ساکن شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان توضیح می‌دهند که هشدار آیه ۳۴ سوره توبه فقط درباره امت‌های پیشین نیست؛ ابوذر تأکید می‌کند که مسلمانان نیز مخاطب آن هستند. در تبیین فقهی، میان مالی که زکات به آن تعلق گرفته و مالی که زکات واجبش پرداخت شده است تفاوت گذاشته می‌شود؛ هشدار درباره پنهان‌کردن حقوق واجب است. این روایت همچنین آمادگی ابوذر برای اطاعت از حاکمِ برحق و گرایش شخصی او به زندگی گوشه‌گیرانه را نشان می‌دهد. این امر به معنای آن نیست که هر دیدگاه یک صحابی خودبه‌خود حکمی الزام‌آور در فقه باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. زکات خود را با دقت محاسبه کنید و به‌موقع به مستحقان آن بپردازید.
  2. هشدارهای قرآن را دعوتی برای بازنگری در خود بدانید، نه فقط انتقاد از دیگران.
  3. اختلاف‌نظرها را محترمانه مطرح کنید و از اقتدار قانونی پیروی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.