زکات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1482

روایت‌شده توسط Abu Humaid as-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: زکات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humaid as-Sa'idi

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ اخْرُصُوا ‏"‏‏.‏ وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا ‏"‏ أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ‏"‏‏.‏ فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ ‏"‏ كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ ‏"‏ هَذِهِ طَابَةُ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ ‏"‏ هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، ‏"‏ ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ‏.‏

ترجمه

ابو حمید ساعدی روایت کرده است: ما همراه با پیامبر ﷺ در غزوه تبوک شرکت کردیم. هنگامی که به وادی‌القری رسیدیم، زنی را در باغ خود دیدیم. پیامبر ﷺ به یارانش فرمودند:

«مقدار میوه را تخمین بزنید.» و رسول خدا ﷺ ده اوسق تخمین زدند. سپس به آن زن فرمودند: «بشمار که چقدر از آن خارج می‌شود.» وقتی به تبوک رسیدیم، ایشان فرمودند: «امشب باد شدیدی خواهد وزید، پس هیچ‌کس نایستد و هر کس شتری دارد، آن را ببندد.» ما شترانمان را بستیم و باد شدیدی وزید. مردی برخاست و باد او را به کوه طیّ پرتاب کرد. پادشاه ایله یک قاطر سفید و یک برد (پارچه) برای پیامبر ﷺ هدیه فرستاد و نوشت که مردمش در جای خود خواهند ماند (و جزیه خواهند پرداخت). وقتی پیامبر ﷺ به وادی‌القری رسیدند، از آن زن پرسیدند: «باغت چقدر محصول داد؟» گفت: «ده اوسق»، که همان تخمین رسول خدا ﷺ بود. سپس پیامبر ﷺ فرمودند: «من می‌خواهم زودتر به مدینه برسم، هر کس از شما می‌خواهد با من عجله کند، باید سرعت گیرد.» ابن بکار کلمه‌ای گفت که معنایش این بود: وقتی پیامبر ﷺ مدینه را دیدند، فرمودند: «این طابه است.» و چون احد را دیدند، فرمودند: «این کوهی است که ما را دوست دارد و ما او را دوست داریم. آیا شما را به بهترین خانه‌های انصار خبر ندهم؟» گفتند: بله. فرمودند: «خانه‌های بنی‌نجار، سپس خانه‌های بنی‌عبدالاشهل، سپس خانه‌های بنی‌ساعده، یا خانه‌های بنی‌حارث بن خزرج، و در تمام خانه‌های انصار خیر و نیکی است.» سلیمان بن بلال گفت: عمرو به من حدیث کرد: «سپس خانه بنی‌حارث، سپس بنی‌ساعده.» و سلیمان از سعد بن سعید، از عماره بن غزیّه، از عباس، از پدرش، از پیامبر ﷺ روایت کرد که فرمودند: «احد کوهی است که ما را دوست دارد و ما او را دوست داریم.» ابوعبدالله گفت: هر باغی که دیوار داشته باشد، حدیقه نامیده می‌شود و اگر دیوار نداشته باشد، حدیقه گفته نمی‌شود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ محصول باغ را تخمین زد و دستور داد محصول واقعی بررسی شود.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد در جریان غزوهٔ تبوک و در وادی‌القری رخ داد. پیامبر ﷺ محصول باغی محصور را تخمین زد و بعداً از صاحب باغ خواست محصول واقعی را ثبت کند.

توضیح واژه‌های دشوار
وسق

واحدی سنتی برای اندازه‌گیری محصول کشاورزی؛ هر وسق برابر با شصت صاع است.

تخمین (خرص)

برآورد محصول مورد انتظار در محل، پیش از چیدن میوه‌ها.

حدیقه

باغ یا باغستانی محصور؛ چنان‌که ابوعبدالله در پایان روایت توضیح می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که متخصص می‌تواند محصول برخی میوه‌ها را پیش از برداشت تخمین بزند، از جمله برای تعیین زکات واجب. این تخمین باید با دقت انجام شود و می‌توان بعداً آن را با محصول واقعی سنجید؛ همان‌طور که پیامبر ﷺ از صاحب باغ خواست چنین کند. کاربرد دقیق و شرایط آن در مذاهب فقهی متفاوت است؛ روایت دربارهٔ تخمین سخن می‌گوید، اما به‌تنهایی همهٔ احکام مربوط به هر نوع کشت و هر موقعیتی را بیان نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تخمین محصول، ثبت کنید چه کسی آن را برآورد کرده، از چه روشی استفاده شده و محصول نهایی چه مقدار بوده است.
  2. اگر دربارهٔ زکات محصولات کشاورزی ابهامی دارید، از متخصصی که با احکام مربوط و اختلاف‌نظر مذاهب آشناست راهنمایی بگیرید.
  3. هنگام سفر از دستورالعمل‌های ایمنی پیروی کنید و در صورت پیش‌بینی هوای نامساعد، حیوانات را به‌خوبی مهار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.