Sahih al-Bukhari، حدیث 1968
روایتشده توسط Abu Juhaifa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Juhaifa
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ سَلْمَانَ، وَأَبِي الدَّرْدَاءِ، فَزَارَ سَلْمَانُ أَبَا الدَّرْدَاءِ، فَرَأَى أُمَّ الدَّرْدَاءِ مُتَبَذِّلَةً. فَقَالَ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَيْسَ لَهُ حَاجَةٌ فِي الدُّنْيَا. فَجَاءَ أَبُو الدَّرْدَاءِ، فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا. فَقَالَ كُلْ. قَالَ فَإِنِّي صَائِمٌ. قَالَ مَا أَنَا بِآكِلٍ حَتَّى تَأْكُلَ. قَالَ فَأَكَلَ. فَلَمَّا كَانَ اللَّيْلُ ذَهَبَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَقُومُ. قَالَ نَمْ. فَنَامَ، ثُمَّ ذَهَبَ يَقُومُ. فَقَالَ نَمْ. فَلَمَّا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ قَالَ سَلْمَانُ قُمِ الآنَ. فَصَلَّيَا، فَقَالَ لَهُ سَلْمَانُ إِنَّ لِرَبِّكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَأَعْطِ كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ. فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ سَلْمَانُ ".
محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، جعفر بن عون برای ما حدیث کرد، ابوالعمیس برای ما حدیث کرد، از عون بن ابیجُحیفه، از پدرش که گفت: پیامبر ﷺ میان سلمان و ابودردا پیوند برادری برقرار کردند. سپس سلمان به دیدار ابودردا رفت و امدردا را در حالی دید که لباسی ساده و ژولیده پوشیده بود. سلمان از او پرسید:
«چه شده است؟» او پاسخ داد: «برادرت ابودردا نیازی به دنیا ندارد.» سپس ابودردا آمد و برای سلمان غذایی تهیه کرد و گفت: «بخور.» سلمان گفت: «من روزهدارم.» ابودردا گفت: «تا تو نخوری، من نخواهم خورد.» پس سلمان خورد. چون شب فرا رسید، ابودردا برخاست تا نماز شب بخواند. سلمان گفت: «بخواب.» او خوابید. دوباره برخاست تا نماز بخواند، سلمان باز گفت: «بخواب.» وقتی انتهای شب رسید، سلمان گفت: «اکنون برخیز.» آنگاه هر دو نماز خواندند. سلمان به او گفت: «همانا پروردگارت بر تو حقی دارد، و نفس تو بر تو حقی دارد، و خانوادهات بر تو حقی دارند؛ پس حق هر صاحبحقی را ادا کن.» سپس ابودردا نزد پیامبر ﷺ آمد و ماجرا را برای ایشان بازگو کرد. پیامبر ﷺ فرمودند: «سلمان راست گفته است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
الله را عبادت کن، بیآنکه حقوق خود و خانوادهات را نادیده بگیری.
پیامبر ﷺ سلمان و ابودرداء را با یکدیگر برادر کرد. سلمان هنگام دیدار دید که ابودرداء چنان به عبادت مشغول است که نیازهای خودش و رسیدگی به خانوادهاش نادیده گرفته میشود.
پیوند برادریای که پیامبر ﷺ میان سلمان و ابودرداء برقرار کرد.
مطالبه یا مسئولیتی که باید ادا شود؛ مانند عبادت، استراحت و رسیدگی به خانواده.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که عبادت مستحبی باید با مسئولیتهای انسان در برابر خدا، بدن خود و خانوادهاش متعادل باشد. سلمان ابودرداء را از نماز خواندن بازنداشت، بلکه به او کمک کرد عبادت شبانهاش را در زمانی مناسب انجام دهد. تأیید پیامبر ﷺ روشن میکند که خودداری افراطی از بهرههای مباح، بر ادای همهٔ حقوق برتری ندارد. مذاهب فقهی بر اهمیت این تعادل تأکید دارند؛ احکام دقیق روزهٔ مستحبی و پایان دادن به آن نیز تا حدی به شرایط و مسئلهٔ فقهی مورد نظر بستگی دارد.
- نمازهای مستحبی را طوری برنامهریزی کن که بهاندازهٔ کافی استراحت کنی و از عهدهٔ مسئولیتهای روزانهات برآیی.
- برای خانوادهات وقت بگذار و از آنان بپرس چه نیازهایی دارند؛ رسیدگی به آنان نیز مسئولیت است.
- اگر روزهٔ مستحبی یا عبادت اضافی دیگری به سلامت یا وظایف واجبت آسیب میزند، از آن بپرهیز.
این روایت به حفظ تعادل در روزهٔ مستحبی نیز میپردازد و روشن میکند که عبادت نباید فراتر از توان شخص باشد.
Sahih al-Bukhari · #1969 (Sahih)روایت از روزه گرفتن پیامبر ﷺ و نیز روزهایی که روزه نبودند سخن میگوید و با موضوع میانهروی ارتباط دارد.
Sahih al-Bukhari · #1970 (Sahih)عایشه دربارهٔ روزهٔ پیامبر ﷺ روایت میکند؛ این مطلب زمینهٔ بیشتری برای درک رویکرد متعادل به عبادت مستحبی فراهم میآورد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.