نماز شب در رمضان · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2012

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز شب در رمضان
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3عُقَيْلٍ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُرْوَةُ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ لَيْلَةً مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ، فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ، وَصَلَّى رِجَالٌ بِصَلاَتِهِ، فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا، فَاجْتَمَعَ أَكْثَرُ مِنْهُمْ، فَصَلَّوْا مَعَهُ، فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا، فَكَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى، فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ، فَلَمَّا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الرَّابِعَةُ عَجَزَ الْمَسْجِدُ عَنْ أَهْلِهِ، حَتَّى خَرَجَ لِصَلاَةِ الصُّبْحِ، فَلَمَّا قَضَى الْفَجْرَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ، فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ، وَلَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْتَرَضَ عَلَيْكُمْ فَتَعْجِزُوا عَنْهَا ‏"‏‏.‏ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ

ترجمه

یحیی بن بُکیر برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب، عروه به من خبر داد که عایشه رضی الله عنها به او اطلاع داد که رسول الله ﷺ نیمه‌شب از خانه بیرون آمدند و در مسجد نماز خواندند و مردانی نیز پشت سر ایشان نماز خواندند. صبح شد و مردم درباره آن صحبت کردند، سپس تعداد بیشتری از آنان گرد آمدند و با ایشان نماز خواندند. باز هم صبح شد و مردم سخن گفتند، چنان‌که در شب سوم اهل مسجد بسیار زیاد شدند. آنگاه رسول الله ﷺ بیرون آمدند و نماز خواندند و مردم نیز پشت سر ایشان نماز خواندند. چون شب چهارم فرا رسید، مسجد گنجایش جمعیت را نداشت، تا اینکه پیامبر ﷺ تنها برای نماز صبح بیرون آمدند. پس از پایان نماز فجر، رو به مردم کردند و تشهد خواندند و سپس فرمودند:

«اما بعد، جایگاه شما از من پنهان نبود، ولی بیم آن داشتم که این نماز بر شما واجب شود و نتوانید آن را به جا آورید.» سپس رسول الله ﷺ رحلت کردند و کار بر همان منوال باقی ماند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ از روی رحمت، نماز شب رمضان را همواره به جماعت برگزار نمی‌کرد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ چند شب در ماه رمضان در مسجد نماز را به جماعت برگزار کرد. وقتی افراد بیشتری به ایشان پیوستند، شب چهارم حاضر نشد؛ زیرا بیم داشت نماز شب واجب شود و جامعه نتواند آن را ادامه دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
قیام

نماز و عبادت در شب.

اما بعد

عبارتی رایج برای گذار در سخنرانی، به معنای تقریبی «اما پس از این».

واجب شدن

از سوی خداوند به‌عنوان تکلیف دینی الزام‌آور مقرر شدن.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که می‌توان نماز شب رمضان را به جماعت خواند و پیامبر ﷺ در آغاز چند شب امامت آن را بر عهده داشت. ایشان نماز را به این دلیل متوقف نکرد که ممنوع باشد، بلکه نگران بود واجب شود و مردم نتوانند آن را ادامه دهند. پس از وفات ایشان، این نگرانی دربارهٔ وضع تکلیف تازه از میان رفت. عمر بن خطاب بعدها مردم را پشت سر یک امام گرد آورد؛ مذاهب فقهی اهل سنت نماز تراویح را عبادتی مستحب می‌دانند و دربارهٔ حکم دقیق و چگونگی اجرای آن بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تراویح را به‌گونه‌ای بخوانید که بتوانید منظم ادامه‌اش دهید، نه آن‌که خود را از پا درآورید.
  2. اگر امامت جماعت را بر عهده دارید، توان مردم را در نظر بگیرید و از دشواری بی‌دلیل بپرهیزید.
  3. نماز شبِ جماعت در رمضان را به‌عنوان عبادتی مستحب ارج بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.