Sahih al-Bukhari، حدیث 2218
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتِ اخْتَصَمَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فِي غُلاَمٍ، فَقَالَ سَعْدٌ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ، انْظُرْ إِلَى شَبَهِهِ. وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ هَذَا أَخِي يَا رَسُولَ اللَّهِ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي مِنْ وَلِيدَتِهِ. فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى شَبَهِهِ، فَرَأَى شَبَهًا بَيِّنًا بِعُتْبَةَ، فَقَالَ " هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَاحْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ بِنْتَ زَمْعَةَ ". فَلَمْ تَرَهُ سَوْدَةُ قَطُّ.
قتیبه برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از عروه، از عایشه رضی الله عنها که گفت: سعد بن ابیوقاص و عبد بن زمعه بر سر پسری با هم اختلاف کردند. سعد گفت:
«ای رسول خدا ﷺ! این پسرِ برادرم عتبه بن ابیوقاص است که به من وصیت کرد او فرزند اوست؛ به شباهتش بنگر.» و عبد بن زمعه گفت: «ای رسول خدا ﷺ! این برادر من است که بر بستر پدرم از کنیزش زاده شده است.» سپس رسول خدا ﷺ به چهرهٔ پسر نگریستند و شباهتی آشکار با عتبه در او دیدند. آنگاه فرمودند: «ای عبد! او مال توست. فرزند از آنِ صاحب بستر است و برای زناکار تنها سنگ (محرومیت/مجازات) است. و ای سوده دختر زمعه! از او حجاب کن.» پس از آن، سوده هرگز او را ندید.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
نسب به بستر زناشویی تعلق دارد و شباهت بهتنهایی پدری را ثابت نمیکند.
سعد بن ابیوقاص و عبد بن زمعه درباره نسب پسری اختلاف کردند. سعد به شباهت او با عتبه بن ابیوقاص استناد کرد؛ عبد گفت پسر بر بستر پدرش به دنیا آمده است.
در یک رابطه زناشویی معتبر، شوهر پدر به شمار میآید، مگر آنکه دلیل پذیرفتهشدهای برای زیر سؤال بردن نسب وجود داشته باشد.
کسی که به رابطه خارج از ازدواج استناد میکند، با این کار حقی بر نسب پیدا نمیکند؛ حکم، نسب را بر اساس قاعده بستر زناشویی تعیین میکند.
از سوده خواسته شد در برابر آن پسر احکام پوشش را رعایت کند، زیرا حکم نسب، شباهت زیستی او را از میان نبرده بود.
عالمان کلاسیک از عبارت «فرزند به بستر زناشویی تعلق دارد» چنین برداشت کردهاند که پیوند زناشویی نسب حقوقی را تعیین میکند و شخصی بیرون از این پیوند نمیتواند صرفاً با استناد به شباهت، آن نسب را از آنِ خود بداند. پیامبر ﷺ پسر را به عبد نسبت داد، اما همزمان به سوده دستور داد به سبب شباهت آشکار پسر به عتبه، فاصله را رعایت کند. عالمان این موضوع را تمایز میان نسب حقوقی و احتیاط در معاشرت میدانند؛ چهار مذهب فقهی اهلسنت نیز نسب، نفی آن و پیامدهای خویشاوندی را در چارچوب قواعد حقوق خانواده و ازدواج بررسی میکنند.
- درباره نسب کسی تنها بر پایه ظاهر نتیجهگیری نکنید؛ از قواعد معتبر پیروی کنید و رسیدگی به اختلاف را به مراجع صلاحیتدار بسپارید.
- هنگام بروز اختلاف درباره نسب، کرامت و حریم خصوصی کودکان و خانوادهها را حفظ کنید.
- در روابط خانوادگی، هم احکام حقوقی و هم قواعد معاشرت و پوششِ ناشی از آنها را در نظر بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.