بیع و تجارت · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2053

روایت‌شده توسط Aisha bint Abi Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: بیع و تجارت
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عَائِشَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مَالِكٌ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5عَائِشَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ أَخِي، وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْنُ أَخِي، كَانَ قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

ترجمه

یحیی بن قزعه برای ما حدیث کرد، مالک برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از عروه بن زبیر، از عایشه رضی الله عنها که فرمود: عتبه بن ابی وقاص به برادرش سعد بن ابی وقاص وصیت کرد که پسر کنیز زمعه از من است، پس او را بگیر. عایشه گفت: هنگامی که سال فتح مکه فرا رسید، سعد بن ابی وقاص او را گرفت و گفت: او پسر برادر من است و برادرم درباره‌اش به من وصیت کرده بود. سپس عبد بن زمعه برخاست و گفت: او برادر من و پسر کنیز پدرم است که بر بستر پدرم متولد شده است. آنگاه هر دو نزد پیامبر ﷺ رفتند. سعد عرض کرد: ای رسول خدا ﷺ! او پسر برادر من است و برادرم درباره‌اش به من وصیت کرده بود. عبد بن زمعه گفت: او برادر من و پسر کنیز پدرم است که بر بستر پدرم متولد شده است. پیامبر ﷺ فرمودند:

«ای عبد بن زمعه! او مال توست.» سپس پیامبر ﷺ فرمودند: «فرزند از آنِ بستر (شوهر یا مولای قانونی) است و برای زناکار تنها سنگ (محرومیت) است.» سپس به همسرشان سوده بنت زمعه فرمودند: «از او حجاب کن (پرده نشین باش)،» زیرا شباهت او را با عتبه مشاهده کردند. بنابراین آن پسر تا زمان مرگش هرگز او را ندید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

النسب يُلحَق بفراش الزوجية، ولا تُبطِل المشابهة الظاهرة هذا الإلحاق.

پیشینه و سبب بیان

در سال فتح مکه، دربارهٔ نسب پسری که در بستر زمعه به دنیا آمده بود، اختلافی پدید آمد. سعد بن ابی‌وقاص به سفارش برادرش عتبه استناد کرد؛ عبد بن زمعه به بستر زناشویی پدرش استناد کرد. پیامبر ﷺ پسر را به عبد بن زمعه نسبت داد و به سوده دستور داد به‌دلیل شباهت پسر به عتبه، خود را از او بپوشاند.

توضیح واژه‌های دشوار
الفراش

پیوند زناشویی‌ای که کودک در چارچوب آن به دنیا می‌آید و حکم فقهی اسلامی نسب را به آن نسبت می‌دهد.

وللعاهر الحجر

عبارة تفيد أن من أقام علاقة خارج الزواج لا حق له في النسب.

احتجبي منه

سوده باید در برابر آن پسر خود را می‌پوشاند، گویی که او برایش محرم نبود؛ زیرا پیامبر ﷺ شباهت او را به عتبه تشخیص داده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از سخن «فرزند به بستر زناشویی تعلق دارد» چنین برداشت می‌کنند که نسبِ ثابت‌شده در چارچوب ازدواج، از نظر حقوقی بر ادعای شخصی بیرون از آن ازدواج مقدم است. شباهت ظاهری ممکن است موجب احتیاط در معاشرت شود، اما به‌خودیِ‌خود نسب را تغییر نمی‌دهد. دستور به سوده نشان می‌دهد که در اینجا هم حکم مربوط به نسب و هم احتیاط در معاشرت مطرح شده‌اند. فقیهان کاربرد این قاعده را با توجه به شرایطِ بستر زناشوییِ معتبر و اوضاع‌واحوال آن ماجرا بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اظهارات دربارهٔ نسب کسی را بر گمان یا صرفاً بر شباهت ظاهری بنا نکنید؛ به قواعد حقوقیِ معتبر احترام بگذارید.
  2. یک اختلاف خانوادگی حساس را به میانجی‌گرانی آگاه و دادگر بسپار، به‌جای آن‌که خودت حکم را تحمیل کنی.
  3. هنگامی که دربارهٔ محرم‌بودن تردید وجود دارد، در ارتباطات خانوادگی احتیاط‌های مناسب را رعایت کنید، بی‌آنکه نسبِ ثابت‌شدهٔ کسی را انکار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.